Thứ sáu,  25/09/2020

Đồng chí Lương Văn Tri với phong trào cách mạng tỉnh Lạng Sơn

(LSO) – Suốt chặng đường mười ba năm hoạt động cách mạng, đồng chí Lương Văn Tri – người chiến sỹ cộng sản kiên trung, bất khuất, người con ưu tú của Nhân dân các dân tộc Lạng Sơn đã chiến đấu, cống hiến trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc với lý tưởng cộng sản cao đẹp, hết lòng vì nước, vì dân.

Đồng chí Lương Văn Tri, dân tộc Tày, sinh ngày 17/8/1910 trong một gia đình nông dân có truyền thống yêu nước và hiếu học tại làng Bản Hẻo, tổng Mỹ Liệt, châu Văn Uyên, tỉnh Lạng Sơn (nay là thôn Bản Hẻo, xã Trấn Ninh, huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn). Tuổi thiếu niên, Lương Văn Tri học tại Trường Sơ học yếu lược ở châu lỵ Điềm He; Trường Tiểu học Pháp – Việt ở thị xã Lạng Sơn. Trong quá trình đó, Lương Văn Tri luôn thể hiện đức tính ham học, đạt nhiều thành tích xuất sắc trong học tập, được thầy giáo khen ngợi, bạn bè khâm phục, noi gương. Trong thời gian học tại Trường Tiểu học Pháp – Việt Lạng Sơn, Lương Văn Tri là nhân tố nòng cốt trong mọi hoạt động của nhóm thanh niên yêu nước, tích cực tham gia và góp phần làm dấy lên phong trào đấu tranh của học sinh, thanh niên ở thị xã Lạng Sơn đòi thực dân Pháp thả nhà yêu nước Phan Bội Châu (1925) và để tang nhà yêu nước Phan Chu Trinh (1926) do Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên phát động trong cả nước.

Các đại biểu tham quan triển lãm chuyên đề “Lương Văn Tri – cuộc đời sự nghiệp cách mạng” do Bảo tàng tỉnh tổ chức.  Ảnh: T.M

Phong trào đấu tranh do Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên phát động đã lay động mạnh mẽ ý chí, thôi thúc người thanh niên yêu nước Lương Văn Tri quyết tâm tham gia hoạt động trong phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc. Trong kỳ nghỉ hè năm học 1926 – 1927, Lương Văn Tri cùng người bạn học Hoàng Văn Thụ đã quyết định không tiếp tục theo học tại trường Tiểu học Pháp – Việt Lạng Sơn, tìm cách qua biên giới, sang Trung Quốc, liên lạc với Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên để tham gia hoạt động cách mạng.

Tháng Giêng năm 1928, Lương Văn Tri và Hoàng Văn Thụ bí mật từ Cốc Nam, xã Tân Yên, châu Văn Uyên (nay là xã Tân Mỹ, huyện Văn Lãng) sang Trung Quốc bắt liên lạc với ông Bùi Ngọc Thành, đại diện của Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên hoạt động ở khu vực Bằng Tường – Long Châu – Nam Ninh (Quảng Tây, Trung Quốc). Cuối năm 1928, Lương Văn Tri được kết nạp vào tổ chức Hội Việt Nam cách mạng thanh niên. Cuối năm 1929, Lương Văn Tri được kết nạp trở thành đảng viên của Đông Dương Cộng sản Đảng (một trong ba tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam).

Ngày 3/2/1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, đồng chí Lương Văn Tri đã trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Thực hiện sự phân công của Chi bộ Đảng chỉ đạo phong trào vùng núi biên giới Việt – Trung, đồng chí Lương Văn Tri được phân công tuyên truyền, vận động xây dựng, phát triển phong trào quần chúng cách mạng tỉnh Lạng Sơn.

Từ giữa năm 1930 đến đầu năm 1931, thông qua đường dây giao liên bí mật từ Long Châu qua Bằng Tường, Lũng Nghịu, được sự hỗ trợ tích cực của các quần chúng trung kiên giữa người Việt Nam sinh sống trên đất Trung Quốc, đồng chí Lương Văn Tri và đồng chí Hoàng Văn Thụ đã xây dựng được 3 tổ chức quần chúng trung kiên ở Lũng Nghịu (Bằng Tường, Trung Quốc). Từ 3 tổ chức này, các cơ sở cách mạng của quần chúng trung kiên tiếp tục nhanh chóng phát triển mạnh ở xóm Khưa Lếch (Bằng Tường, Trung Quốc), tới các xóm Khưa Đa, Ma Mèo, Tà Lài thuộc xã Tân Yên, châu Văn Uyên (nay là xã Tân Mỹ, huyện Văn Lãng).

Cuối năm 1931, do yêu cầu của phong trào cách mạng trong nước, công tác đào tạo cán bộ chính trị, quân sự, đồng chí Lương Văn Tri được Chi bộ Đảng vùng núi biên giới Việt – Trung bố trí vào học Trường Quân sự Hoàng Phố (Trung Quốc) từ cuối năm 1931 đến cuối năm 1935; một mặt để phụ trách số thanh niên Cao Bằng, Lạng Sơn đang theo học tại đây, mặt khác về lâu dài đào tạo đồng chí thành người phụ trách quân sự của Đảng.

Mùa hè năm 1936, đồng chí Lương Văn Tri cùng đồng chí Hoàng Văn Thụ, đồng chí Mã Khánh Phương được cử về nước từ Lũng Nghịu (Bằng Tường, Trung Quốc) về Bắc Sơn tổ chức tuyên truyền, vận động, tập hợp quần chúng cách mạng trung kiên, làm nòng cốt cho phát triển phong trào cách mạng. Ngày 25/9/1936, Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên ở Bắc Sơn được thành lập.

Từ cuối năm 1936 đến giữa năm 1938, đồng chí Lương Văn Tri được phân công tiếp tục chỉ đạo xây dựng, phát triển phong trào quần chúng cách mạng ở địa bàn huyện Tràng Định. Ngày 11/4/1938, đồng chí Lương Văn Tri cùng đồng chí Hoàng Văn Thụ tới thôn Nà Han, xã Phi Mỹ (nay là xã Tri Phương), huyện Tràng Định tổ chức kết nạp đảng viên, tuyên bố thành lập chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên ở Tràng Định.

Cuối tháng 11/1939, tại Hội nghị Xứ uỷ Bắc Kỳ ở Yên Mỹ, Thuận Thành, Hà Bắc (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh) để chuẩn bị cho Hội nghị lần thứ Bảy Trung ương, đồng chí Lương Văn Tri được Trung ương Đảng chỉ định tham gia Xứ ủy Bắc Kỳ là Uỷ viên Ban Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ, phụ trách công tác quân sự; đồng chí đã chỉ đạo tổ chức mở các lớp huấn luyện quân sự đầu tiên để làm nòng cốt cho tiếp tục nhân rộng huấn luyện quân sự ra các địa phương ở Bắc Kỳ; vừa huấn luyện quân sự, vừa giảng dạy chính trị.

Ngày 27/9/1940, cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn bùng nổ, gây tiếng vang khắp toàn quốc làm cho kẻ thù hoang mang, lo sợ và dùng mọi thủ đoạn dã man để đàn áp, khủng bố. Tháng Giêng năm 1941, đồng chí Lương Văn Tri được Trung ương và Xứ uỷ giao nhiệm vụ tăng cường chỉ đạo củng cố Đội du kích Bắc Sơn, phân công trực tiếp đảm nhận Chỉ huy trưởng Đội du kích Bắc Sơn, triển khai kế hoạch của Trung ương xây dựng căn cứ địa cách mạng Bắc Sơn – Võ Nhai.

Với sự nỗ lực chỉ đạo hoạt động của đồng chí Lương Văn Tri cùng một số đồng chí cán bộ tăng cường của Xứ uỷ Bắc Kỳ, trong một thời gian ngắn, cơ sở cách mạng ở Bắc Sơn (Lạng Sơn), Võ Nhai (Thái Nguyên) có bước phát triển mới, vùng rừng núi hiểm trở có địa thế nối liền nhau thuộc các xã: Vũ Lăng, Vũ Lễ, Hữu Vĩnh, Ngư Viễn (Bắc Sơn) và Lâu Thượng, Phú Thượng, Tràng Xá (Võ Nhai) đã trở thành khu căn cứ địa vững mạnh của Đội du kích, trong đó căn cứ Khuổi Nọi là trung tâm. Các lớp huấn luyện quân sự, huấn luyện chính trị ở Xứ uỷ Bắc Kỳ do đồng chí Lương Văn Tri phụ trách được mở tại căn cứ Khuổi Nọi đã đào tạo được nhiều cán bộ cho phong trào cách mạng các tỉnh: Lạng Sơn, Thái Nguyên, Bắc Giang…

Với sự chỉ huy tài tình của đồng chí Lương Văn Tri, trong thời gian ngắn, từ đội du kích đầu tiên đã hình thành Trung đội Du kích Bắc Sơn, phong trào cách mạng ở Bắc Sơn được khôi phục và phát triển, tác động, ảnh hưởng mạnh mẽ tới sự hình thành và phát triển phong trào cách mạng ở các châu lân cận như: Bình Gia, Bằng Mạc và Hữu Lũng.

Ngày 23/2/1941, Đội Cứu quốc quân Bắc Sơn được thành lập, đồng chí Lương Văn Tri, Uỷ viên Ban Thường vụ Xứ uỷ Bắc Kỳ được chỉ định làm Chỉ huy trưởng Đội Cứu quốc quân Bắc Sơn. Tháng 6/1941, trước yêu cầu hoạt động của Đội Cứu quốc quân và việc xây dựng củng cố căn cứ địa cách mạng Bắc Sơn – Võ Nhai, đồng chí Lương Văn Tri được Trung ương chỉ định làm Chính trị viên Đội cứu quốc quân Bắc Sơn.

Lo sợ trước hoạt động mạnh mẽ của Đội Cứu quốc quân Bắc Sơn, ngày 25/7/1941, thực dân Pháp huy động lực lượng tiến hành một cuộc đàn áp khốc liệt quy mô lớn đối với căn cứ địa cách mạng Bắc Sơn – Võ Nhai. Để bảo toàn lực lượng, đồng chí Chính trị viên – Lương Văn Tri cùng đồng chí Chỉ huy trưởng – Phùng Chí Kiên đã họp bàn với Đảng bộ Bắc Sơn quyết định rút toàn bộ Đội Cứu quốc quân chia làm 2 phân đội theo hai hướng lên Cao Bằng và ra khu vực biên giới Việt – Trung. Ngày 10/8/1941, phân đội do đồng chí Lương Văn Tri và đồng chí Phùng Chí Kiên chỉ huy rút sang địa phận Bình Gia (Lạng Sơn) qua Na Rì, Ngân Sơn (Bắc Kạn) để lên Cao Bằng.

Do một tên chánh tổng phản động ở châu Na Rì khai báo, đồng chí Lương Văn Tri cùng các đồng chí của mình bị quân địch bao vây. Trong cuộc chiến đấu anh dũng ấy, đồng chí Phùng Chí Kiên đã hy sinh, đồng chí Lương Văn Tri trúng đạn bị thương nặng, bị địch bắt và giam ở nhà tù Cao Bằng. Do bị địch tra tấn dã man, ngày 29/9/1941, đồng chí đã trút hơi thở cuối cùng tại nhà tù của thực dân Pháp ở thị xã Cao Bằng.

Đồng chí Lương Văn Tri đã hy sinh anh dũng trong niềm tiếc thương vô hạn của toàn Đảng và toàn dân ta. Tuổi thanh xuân hoạt động cách mạng đầy nhiệt huyết, sự hy sinh oanh liệt của người chiến sỹ cộng sản kiên cường Lương Văn Tri đã đi vào lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc như một biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Sự nghiệp hoạt động cách mạng của đồng chí Lương Văn Tri là vô cùng oanh liệt, góp phần quan trọng vào việc gây dựng, phát triển phong trào cách mạng các tỉnh Đông Bắc, trong đó có tỉnh Lạng Sơn; góp phần xây dựng căn cứ địa Bắc Sơn – Võ Nhai, một trong những căn cứ địa cách mạng đầu tiên do Trung ương Đảng trực tiếp tổ chức và lãnh đạo; góp phần quan trọng trong tổ chức, xây dựng Đội Cứu quốc quân Bắc Sơn, một trong những tổ chức vũ trang cách mạng đầu tiên của Đảng, tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam anh hùng. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, đồng chí Lương Văn Tri luôn không ngừng phấn đấu học tập, rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng, có lý tưởng cao đẹp, lối sống trong sáng, trọng đạo lý, trọng nghĩa tình, gần gũi yêu thương đồng chí, đồng đội. Đồng chí để lại cho chúng ta bài học quý báu về tấm gương sáng của người chiến sĩ cộng sản, về tinh thần yêu nước, giác ngộ lý tưởng cộng sản và kiên định lập trường giai cấp công nhân và bài học về tác phong của người lãnh đạo cách mạng dân chủ, gần gũi, hoà đồng.

Ôn lại cuộc đời hoạt động cách mạng và công lao đóng góp to lớn của đồng chí Lương Văn Tri đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc Việt Nam, trong đó có quê hương Lạng Sơn, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc tỉnh Lạng Sơn luôn tự hào và biết ơn sâu sắc đối với sự hy sinh cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của đồng chí. Phát huy truyền thống đó, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân các dân tộc Lạng Sơn sẽ tiếp tục nỗ lực, cố gắng, vượt qua mọi khó khăn, đẩy mạnh phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng – an ninh, nâng cao hơn nữa đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân, thi đua lập thành tích chào mừng Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII, Đại hội toàn quốc lần thứ XIII của Đảng.

Tuổi thanh xuân hoạt động cách mạng đầy nhiệt huyết, sự hy sinh oanh liệt của người chiến sỹ cộng sản kiên cường Lương Văn Tri đã đi vào lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc như một biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng; để lại cho chúng ta bài học quý báu về tinh thần yêu nước, giác ngộ lý tưởng cộng sản, kiên định lập trường giai cấp công nhân và bài học về tác phong của người lãnh đạo cách mạng dân chủ, gần gũi, hoà đồng

Hoàng Văn Nghiệm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh