VĂN HÓA XÃ HỘI
Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa bản sắc Xứ Lạng
05/02/2018 15:44

LSO-Mùa xuân đã về trên khắp các nẻo đường của vùng đất miền biên ải địa đầu Tổ quốc. Một năm mới lại đến, cùng với hương vị tết cổ truyền, những người nghệ sỹ, nghệ nhân vẫn luôn âm thầm cống hiến sức mình nhằm bảo tồn và lưu giữ những nét tinh hoa văn hóa đặc sắc của quê hương, để mỗi mùa xuân về Xứ Lạng ngày càng đẹp hơn. 

Nghệ sỹ ưu tú Triệu Thủy Tiên, 68 tuổi, nguyên Trưởng Đoàn Nghệ thuật ca múa kịch, Phó Chủ tịch Hội Bảo tồn dân ca tỉnh: “Tâm huyết và trăn trở với việc bảo tồn các làn điệu dân ca mang đậm bản sắc Xứ Lạng”.

Trong nhiều năm qua, nhờ sự quan tâm của Đảng và các cấp chính quyền địa phương, hàng loạt dự án, kế hoạch của ngành trong việc bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, điển hình là nghiên cứu, phục dựng không gian âm nhạc các dân tộc Lạng Sơn đã và đang được duy trì, phát huy giá trị tại cộng đồng. Chúng tôi là những cán bộ công tác ở ngành văn hóa đã nghỉ hưu khá lâu. Nhiệt tình, tâm huyết luôn sẵn nhưng quỹ sức khỏe và thời gian đang cạn dần, chỉ mong muốn là làm sao truyền dạy cho thế hệ trẻ những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc. Đối với tôi, công việc truyền dạy dân ca không đơn thuần chỉ là truyền thụ lại những kinh nghiệm đã có mà cần đòi hỏi có sự đầu tư về chuyên môn, những kiến thức cơ bản về âm nhạc dân gian và sau cùng là lòng tự tôn dân tộc, niềm tự hào về các làn điệu dân ca quê hương, góp phần vào phát triển con người, cộng đồng các dân tộc xứ Lạng trong thời kỳ hội nhập và đổi mới.

Nghệ nhân ưu tú Tạ Bích Lộc, 73 tuổi, Thủ nhang đền Cửa Đông, phường Chi Lăng, thành phố Lạng Sơn (lĩnh vực trình diễn nghi lễ Chầu văn, trong tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ): “Bảo tồn, phát huy nét đẹp trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt qua những việc làm cụ thể”. 

Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ được thế giới vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, hơn nữa đây còn là nét truyền thống văn hóa dân tộc rất đặc sắc, thiêng liêng của người dân Xứ Lạng. Với tâm nguyện giữ gìn những giá trị đó, nhiều năm qua, tại đền Cửa Đông chúng tôi đã không chỉ duy trì nét đẹp tín ngưỡng mà còn tổ chức nhiều hoạt động thiện nguyện như: giúp đỡ người nghèo, xây dựng quỹ phúc lợi cho nhân dân… Là một Thanh đồng, tôi ra hầu Thánh cũng vì cái tâm là muốn giúp người, cứu người chứ không vì bất kỳ một mục đích nào khác. Dù ngoài 70 tuổi, nhưng ai mời tôi cũng sẽ sắp xếp đi. Chính quyền, đoàn thể mời tôi trình diễn nghi lễ Chầu văn, tôi cũng sẵn lòng tham gia để góp phần lưu giữ nét văn hóa này của cha ông. Hơn 40 năm thực hành tín ngưỡng, tôi đã được “Vinh danh bà Đồng” (tháng 5/2012); năm 2015 được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú về loại hình tập quán xã hội và Tín ngưỡng dân gian tỉnh Lạng Sơn, cùng một số giải thưởng như: giải xuất sắc Thanh đồng tại Liên hoan diễn xướng Chầu văn, hầu bóng Hải Phòng mở rộng 2012; được ghi nhận, vinh danh vì đóng góp “Văn hóa thờ Mẫu ở Việt Nam và châu Á”…

Nghệ nhân Nông Văn Hiện, 54 tuổi, thôn Hợp Tân, xã Gia Cát, huyện Cao Lộc (lĩnh vực trình diễn nghệ thuật múa Sư tử mèo dân tộc Nùng): “Bảo tồn và lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc qua việc tham gia truyền dạy múa sư tử và trao truyền cho nhiều thế hệ kế cận”.

Với kinh nghiệm hơn 30 năm thực hành múa sư tử mèo, tôi đã truyền dạy vốn kinh nghiệm mà mình tích lũy được cho hơn 100 học viên ở nhiều lứa tuổi, tại nhiều địa phương. Để trở thành diễn viên múa sư tử, ngoài đam mê  phải có sức khỏe và sự chăm chỉ, chịu khó khổ luyện lâu dài nên các đối tượng chúng tôi truyền dạy thường là các bạn nam tuổi từ 12 đến 25. Riêng ở thôn tôi, có sẵn truyền thống nên nhiều người trẻ đến xin vào đội múa sư tử mèo. Các nghệ nhân như chúng tôi luôn trăn trở, tâm huyết đối với việc truyền dạy, gây dựng lớp kế cận giữ gìn nghệ thuật múa sư tử - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Chúng tôi mong muốn các cấp lãnh đạo, ngành văn hóa có nhiều hình thức tổ chức hoạt động, hỗ trợ, mở thêm nhiều lớp múa sư tử hơn tại địa phương để thu hút được những người trẻ hiện nay luyện tập và gắn bó với loại hình nghệ thuật này.

Nghệ nhân Nguyễn Văn Thọ, 27 tuổi, thôn Rọ Phải, xã Mai Phai, thành phố Lạng Sơn (lĩnh vực trình diễn thực hành then): “Tích cực đi đầu trong các hoạt động biểu diễn, bảo tồn và phát huy giá trị các làn điệu hát then và cây đàn tính của dân tộc”.

Hát then kết hợp với đàn tính là loại hình diễn xướng mang đậm màu sắc tín ngưỡng và gắn chặt với đời sống tâm linh của đồng bào dân tộc Tày, Nùng. Chính lời ca giản dị, mộc mạc của then đã vun đắp trong tôi thêm yêu quê hương Xứ Lạng. Hiện nay tôi đã làm then được hơn 12 năm, với số nghi lễ thực hiện trong 1 năm là  khoảng 120 - 150 lễ then. Để góp phần quảng bá giá trị đặc sắc của hát then xứ Lạng tới các địa phương khác, tôi đã tham gia nhiều chương trình liên hoan, giao lưu dân ca trong nước, quốc tế và đạt một số thành tích như: giải A liên hoan dân ca Việt Nam năm 2011 tổ chức tại Thái Nguyên; giải A liên hoan then toàn quốc lần V, năm 2015 tại Tuyên Quang; biểu diễn một số tiết mục trong then nghi lễ tại Paris, Pháp…

LA THỊ TUYẾT MAI

Xem phản hồi

 
Tin khác
,
,