VĂN HÓA XÃ HỘI
Nét đẹp ngày xuân Xứ Lạng
01/02/2018 16:53

Múa sư tử:

LSO-Những ngày đầu xuân, hòa chung không khí nhộn nhịp đi trẩy hội, chúc tết đầu năm mới không thể thiếu hình ảnh đầy sắc màu rực rỡ của những chú sư tử. Từng động tác múa dứt khoát, khỏe khoắn nhưng không kém phần uyển chuyển tượng trưng cho một năm mới an khang, thịnh vượng là dấu ấn đẹp khắc ghi trong lòng người dân Xứ Lạng mỗi dịp tết đến, xuân về.

Điệu múa cúi chào của sư tử trong lễ hội xuân

Ngay sau phút giao thừa, tiếng trống đánh nhịp múa sư tử đã vang lên ở nhiều nơi trên mảnh đất xứ Lạng. Tiếng trống như giục giã, thôi thúc khiến ai nấy đều rạo rực, tràn đầy sinh lực chào đón năm mới. Đất nước ngày càng phát triển, nhiều năm qua, trong dịp Tết Nguyên đán ở thành phố Lạng Sơn và một số thị trấn còn có sự du nhập của múa kỳ lân - rồng. Thế nhưng, múa sư tử vẫn là nét đẹp văn hóa truyền thống quen thuộc nhất với người Tày - Nùng Xứ Lạng, bởi múa sư tử phổ biến ở nhiều địa bàn dân cư, ngay cả ở nông thôn và mang đậm màu sắc tín ngưỡng độc đáo.

Ông Vi Hồng Nhân (thành phố Lạng Sơn) - nhà nghiên cứu văn hóa dân gian cho biết: Từ xưa tới nay, sư tử được mệnh danh là chúa sơn lâm, vua của các loài vật. Người dân tộc cho rằng, múa sư tử không chỉ mang ý nghĩa tâm linh như xua đuổi tà ma mà còn để cầu mùa màng tốt tươi, mưa thuận, gió hòa, sức khỏe cho mọi người. Sư tử xuất hiện ngày đầu năm mới còn được coi là điềm lành. Bởi vậy, múa sư tử đã trở thành dấu ấn đặc trưng không thể thiếu trong ngày Tết Nguyên đán ở Lạng Sơn.

Để tạo thành một đội sư tử thường có khoảng 8 người, trong đó có một tông cha (người chủ trì) chịu trách nhiệm tập hợp và phụ trách đội; một slay phù (sư phụ) là người hướng dẫn và điều hành về phương thức múa; ba người đánh nhạc gồm: trống, thanh la, não bạt; hai người thay nhau múa sư tử và một người đeo mặt nạ (báo đông hoặc nả lình). Đầu sư tử còn được làm loại nhỏ để trẻ em cũng có thể múa.

Ở một số huyện như: Bình Gia, Văn Lãng, Lộc Bình… trong ngày mùng 1 Tết, đội múa sư tử đi khắp đường làng, ngõ xóm, ghé thăm nhà dân để xông đất cầu bình an, thịnh vượng cho gia chủ. Tuy nhiên, ở một số huyện khác như: Chi Lăng, Hữu Lũng… đội múa sư tử thường chỉ trình diễn, cầu an trong các lễ hội tháng Giêng. Nói chung, người Tày - Nùng tập trung ở đâu nhiều thì ở đó thường duy trì được tục múa sư tử.

Múa sư tử trên địa bàn tỉnh có điểm chung đó là xuất hiện ở hầu hết các lễ hội lồng tồng. Lễ hội ở nơi nào, đội sư tử của các xã, huyện lân cận đều tới tham dự. Ông Hoàng Mỹ Làn, tông cha đội sư tử xã Thành Hòa, huyện Văn Lãng cho biết: Trước đây, mỗi làng đều có một đội múa sư tử khác nhau, tạo thành phong trào trong ngày Tết. Đến ngày hội lồng tồng, các đội múa sư tử mời và gặp nhau tại lễ hội, cùng trình diễn và thi với nhau xem đội nào múa sư tử đẹp, múa võ hay.

Mặc dù ở mỗi nơi, cách múa sư tử lại có những đặc trưng riêng nhưng đều dựa trên những thế múa cơ bản. Người múa sư tử sẽ điều khiển một chiếc đầu có hình dáng được mô phỏng như đầu của sư tử và sử dụng khoảng 10 thế múa (tấn, tiến, lùi, trái, phải, cao, thấp…). Cách phối hợp các thế múa tạo ra những bài múa khác nhau ở từng vùng, tương ứng với cách đánh nhạc riêng. Mỗi thế thể hiện những ý nghĩa khác nhau. Ví như khi vào lễ hội, sư tử có động tác cúi thấp rồi nhô lên – xuống nhịp nhàng để diễn tả hành động cúi chào thần linh khắp bốn phương trước khi nhập hội.

Thông thường, người múa sư tử sử dụng ba kiểu: múa đi đường (động tác khoan thai, nhạc đánh theo bước chân), múa xông nhà (động tác mừng vui, hoan hỷ), múa lễ hội (múa chào nhau, cảm tạ thần thánh, đùa nghịch). Người múa sư tử ngoài việc có sức khỏe, dẻo dai, thông thuộc võ thuật và cảm thụ âm thanh tốt còn phải có khả năng ứng biến linh hoạt bởi từng bước đi, thế võ trong điệu múa sư tử đều thể hiện nét văn hóa đặc sắc của dân tộc Tày - Nùng Lạng Sơn. Đi cùng với múa sư tử còn có những điệu múa võ thuật đẹp mắt, thể hiện tinh thần thượng võ của con người trước “chúa sơn lâm”.

Từ bao đời nay, múa sư tử tạo nên không khí sôi động đã trở thành nét đẹp độc đáo trong ngày xuân xứ Lạng, là ấn tượng khó phai trong lòng du khách đến với Lạng Sơn trảy hội đầu xuân. Trong thời đại mới, khi mà các giá trị truyền thống dân tộc đang có nguy cơ bị mai một, tục múa sư tử được coi là tín ngưỡng kết hợp với võ thuật của người Tày – Nùng Lạng Sơn đang rất cần được lưu giữ và bảo tồn.

HOÀNG NHƯ

Xem phản hồi

 
Tin khác
,
,