Thứ sáu,  25/09/2020

Văn Quan: Bọ lạ hại rừng hồi

Theo quan sát của chúng tôi, hiện nay dịch bệnh đã dần qua do bọ non trưởng thành bay đi. Nhưng chỉ sang năm nếu những con bọ trưởng thành lại quay lại, sinh trưởng theo cấp số nhân thì mối họa ấy còn đeo đẳng không biết đến bao giờ. Ngay trong lúc này cần tranh thủ ý kiến các nhà khoa học, tìm cách diệt trừ. Bởi nếu không tận diệt được bọ ánh kim ngày hôm nay thì vụ sau bọ quay lại thì mức độ tàn phá của nó chắc chắn hơn hẳn ngày hôm nay.

LSO-Với diện tích cây hồi nhiều nhất tỉnh, Văn Quan được coi là xứ sở của hồi. Từ cây hồi đã mang lại cho người dân thêm thu nhập, tạo việc làm lúc nông nhàn. Thế nhưng những lợi thế ấy đang có nguy cơ mất dần khi cây hồi ở Văn Quan đang bị đe dọa bởi côn trùng lạ mà người dân gọi là bọ ánh kim.
Cây hồi non bị bọ ánh kim hại
Anh Vy Thế Hồng, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân huyện Văn Quan không giấu nổi nỗi lo khi gặp chúng tôi. Chăm chú lật giở từng trang báo cáo về tình hình dịch bệnh anh vừa tâm sự, cho đến thời điểm hiện nay, bọ ánh kim đã hại tới trên 300 ha hồi của huyện. Mới đầu chỉ ở Tân Đoàn, Khánh Khê, nay bọ đã lan đến xã Tràng Sơn, Tràng Phái và có nguy cơ sang các xã khác nữa. Chưa tìm được loài, tên khoa học của nó, vì vậy diệt trừ tận gốc vẫn là vấn đề nan giải. Câu chuyện của bọ ánh kim bắt đầu từ năm trước khi người dân phát hiện trên cánh rừng hồi Khau Moòng xã Khánh Khê nơi được coi là rốn hồi của xã cứ lụi đi, trơ cuống lá. Sau một đêm cả đồi hồi hàng héc ta như bị một trận vòi rồng quét qua. Ngay vụ đó năng suất hồi tụt giảm đến không ngờ, có những cây hồi xưa thu cả gánh nay chỉ được vài vốc quả. Xót của, các chủ rừng hồi tìm cách chữa trị nhưng kết quả thu lại chẳng được là bao. Cùng thời điểm đó không riêng gì Khánh Khê mà bên Tân Đoàn, Tràng Sơn cũng có hiện tượng hồi bị bọ ăn trụi lá. Trong khi người dân hoang mang, các cán bộ lúng túng vì chưa tìm ra cách chữa trị đặc hiệu thì chỉ trong vòng từ đầu tháng 3 đến tháng 5 năm 2012, theo thống kê của huyện, xã Khánh Khê đã có 24,5 ha bị nhiễm bệnh, xã Tân Đoàn 171 ha, xã Tràng Sơn 14 ha, còn lại các xã khác như Tràng Phái, Chu Túc, Văn An… cũng có hiện tượng nhiễm bệnh.
Ông Vi Văn Trí, thôn Khau Moòng, xã Khánh Khê cho biết, khi nhìn thấy hồi trụi lá, ông lên kiểm tra nhưng không phát hiện ra điều gì. Kiên trì kiểm tra mới thấy bọ sau đêm ăn lá sẽ ẩn mình dưới lá mục. Nhìn con bọ có ánh kim óng ánh xanh nên cứ gọi là bọ ánh kim. Sau một chu kỳ nó hóa thành bướm và lại bay sang các cánh rừng khác, tốc độ lây lan khá nhanh nên các biện pháp diệt trừ ít mang lại hiệu quả. Nhớ đến cảnh phải chứng kiến những cánh rừng tàn tạ sau một đêm ông không khỏi xót xa: “Chú ạ cứ như có người khổng lồ cầm gậy đập nát rừng hồi ra ấy, cây nào có nhiều bọ, tìm một cái lá lành cũng khó”. Nói rồi ông chỉ vào những con bọ trưởng thành to tầm ngón tay út người lớn, nó bé thế mà ăn khỏe, mỗi con phải ngốn được bốn, năm lá một đêm. Hộ ông Hoàng Văn Ý cũng bị bọ ánh kim tàn phá đến trơ trụi một góc rừng, may phát hiện kịp, được Trạm Bảo vệ thực vật huyện hướng dẫn phun thuốc nên mức độ thiệt hại có giảm đi phần nào. Với Văn Quan, xưa nay cây hồi vốn là cây ít bệnh. Người ta chỉ lo thu hoạch và giá cả chứ ít ai lo đến sau bệnh nên đây có thể coi là một đợt sâu bệnh đầu tiên, lớn nhất khiến cho những hộ trồng hồi, cơ quan chuyên môn, chính quyền cứ như đứng trên đống lửa. Các đoàn của tỉnh vào nghiên cứu cũng chỉ khuyến cáo cách phun thuốc, bắt, diệt tạm thời vì chưa có phác đồ chữa trị. Trong khi đó thì rừng hồi bị tàn phá hằng ngày. Theo anh Vy Thế Hồng, hiện nay huyện cũng đang tìm mọi cách để ngăn dịch, các cơ quan chuyên môn đã đổ bao công sức chặn tạm thời nhưng chưa lấy gì bảo đảm có thể dập được dịch.
Theo quan sát của chúng tôi, hiện nay dịch bệnh đã dần qua do bọ non trưởng thành bay đi. Nhưng chỉ sang năm nếu những con bọ trưởng thành lại quay lại, sinh trưởng theo cấp số nhân thì mối họa ấy còn đeo đẳng không biết đến bao giờ. Ngay trong lúc này cần tranh thủ ý kiến các nhà khoa học, tìm cách diệt trừ. Bởi nếu không tận diệt được bọ ánh kim ngày hôm nay thì vụ sau bọ quay lại thì mức độ tàn phá của nó chắc chắn hơn hẳn ngày hôm nay.

Đông Bắc