Thứ bảy,  26/09/2020

Mầu xanh nơi làng Ðỏ

Làng Đỏ Vân Xuyên hôm nay. Nằm dọc theo con sông Cầu hiền hòa, 16 xã bờ Bắc sông thuộc huyện Hiệp Hòa (Bắc Giang) được giác ngộ cách mạng từ rất sớm. Nơi đây có những làng Đỏ trung kiên, những xóm thôn chân chất dựng lũy tre, xây thành đồng lập nên một an toàn khu (ATK) cách mạng trải suốt 50 km chiều dài sông Cầu...Về vùng căn cứ cách mạng Hiệp Hòa những ngày này, làng Đỏ đang rợp trong mầu xanh đồng ruộng, của cây trái, và những ngôi nhà mới làm cho chúng tôi cảm nhận thấy sức sống mới đang tràn về nơi miền quê giàu truyền thống cách mạng này. Trên những mái ngói âm dương rêu phong của đình làng Hoàng Vân, Hoàng An, Y Sơn, Xuân Cẩm, Mai Đình... những địa điểm lịch sử tiền khởi nghĩa là những tán sấu, trám trăm tuổi đang mùa kết trái. Cuộc sống của người dân ATK đang đổi thay từng ngày nhưng nhiệt huyết cách mạng không hề phai nhạt. Những ký ức của gần 70 năm trước như còn vẹn nguyên trong trí nhớ của ông Nguyễn Thanh Quất, nguyên Bí...

Làng Đỏ Vân Xuyên hôm nay.
Nằm dọc theo con sông Cầu hiền hòa, 16 xã bờ Bắc sông thuộc huyện Hiệp Hòa (Bắc Giang) được giác ngộ cách mạng từ rất sớm. Nơi đây có những làng Đỏ trung kiên, những xóm thôn chân chất dựng lũy tre, xây thành đồng lập nên một an toàn khu (ATK) cách mạng trải suốt 50 km chiều dài sông Cầu…

Về vùng căn cứ cách mạng Hiệp Hòa những ngày này, làng Đỏ đang rợp trong mầu xanh đồng ruộng, của cây trái, và những ngôi nhà mới làm cho chúng tôi cảm nhận thấy sức sống mới đang tràn về nơi miền quê giàu truyền thống cách mạng này. Trên những mái ngói âm dương rêu phong của đình làng Hoàng Vân, Hoàng An, Y Sơn, Xuân Cẩm, Mai Đình… những địa điểm lịch sử tiền khởi nghĩa là những tán sấu, trám trăm tuổi đang mùa kết trái. Cuộc sống của người dân ATK đang đổi thay từng ngày nhưng nhiệt huyết cách mạng không hề phai nhạt. Những ký ức của gần 70 năm trước như còn vẹn nguyên trong trí nhớ của ông Nguyễn Thanh Quất, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Bắc Giang, người con làng Đỏ Vân Xuyên, khi mới chỉ là chú bé cầm cờ trong ngày khởi nghĩa…

Phó Chủ tịch UBND huyện Hiệp Hòa Vũ Chí Kỳ đưa chúng tôi đi qua những địa danh lịch sử đã làm nên danh tiếng cho làng Đỏ sôi sục một thời. Đây là ngôi nhà cụ Nguyễn Văn Chế (Vân Xuyên, Hoàng Vân), nơi đồng chí Trường Chinh từng giảng chủ nghĩa Mác-Lê-nin; đây là đình Y Sơn (Hòa Sơn), nơi đồng chí Lê Quang Đạo “nhất hô bá ứng” trước ngày tổng khởi nghĩa; đây là mái đình Hoàng An, nơi đội tự vệ với giáo mác gậy gộc tổ chức đi cướp chính quyền; hay chỉ là mái nhà rêu phong trải bao mưa nắng, địa điểm thành lập chi bộ Đảng đầu tiên…

Sử liệu ghi lại, tháng 8-1938, đồng chí Hoàng Quốc Việt đã về gây dựng cơ sở cách mạng tại làng Vân Xuyên (xã Hoàng Vân); ngày 16-2-1940, chi bộ Đảng đầu tiên được thành lập tại xã do đồng chí Lê Hoàng, Xứ ủy viên Bắc Kỳ làm bí thư, hai đảng viên còn lại là Ngô Chiêu (tức Nguyễn Văn Triệu) và Nguyễn Văn Ấp, là người địa phương. Cơ sở đầu tiên do đồng chí Hoàng Quốc Việt gây dựng là nhà cụ Đồ Ba (tức Ngô Văn Ba). Cụ quê ở Từ Sơn (Bắc Ninh), có họ hàng với đồng chí Ngô Gia Tự nên ý thức giác ngộ cách mạng rất cao. Cụ có ba người con trai đều theo cách mạng, sau này giữ các chức vụ quan trọng của tỉnh Hà Bắc, Thái Nguyên và Bắc Giang.

Những năm tiền khởi nghĩa, phong trào cách mạng lan như lửa cháy, hình thành một khu vực an toàn cho các đồng chí lãnh đạo Đảng khi đó hoạt động. Trên địa bàn huyện Hiệp Hòa giáp với các huyện: Phổ Yên, Phú Bình (Thái Nguyên), Yên Phong (Bắc Ninh), Sóc Sơn (Hà Nội) hình thành một ATK góp phần nuôi giấu, bảo vệ cho các đồng chí lãnh đạo Đảng, trụ sở một số cơ quan; tổ chức nhiều sự kiện của Trung ương, Xứ ủy, Ủy ban quân sự cách mạng… Từ năm 1938 đến 1945, ATK Hiệp Hòa đã được vinh dự nuôi giấu, bảo vệ an toàn các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Quốc Việt, Ngô Thế Sơn, Hà Thị Quế, Lê Thanh Nghị, Hoàng Văn Thái, Lê Hoàng, Trương Công Lệnh… về hoạt động và chỉ đạo phong trào cách mạng. Tại đây, lớp bồi dưỡng chính trị đầu tiên do đồng chí Trường Chinh trực tiếp giảng đã mở đầu cho hàng loạt lớp bồi dưỡng, huấn luyện khác của Trung ương về chính trị, quân sự cũng như phổ biến, quán triệt Nghị quyết, chỉ thị của Đảng. Từ ngày 15 đến 20-4-1945, Hội nghị quân sự cách mạng Bắc Kỳ do đồng chí Trường Chinh chủ trì cùng các đồng chí Võ Nguyên Giáp, Chu Văn Tấn, Văn Tiến Dũng, Lê Thanh Nghị, Trần Đăng Ninh… họp tại nhà cụ Lý Đông (thôn Liễu Ngạn, xã Hoàng Vân) đã đưa ra chủ trương thúc đẩy hoạt động vũ trang cách mạng giành chính quyền trong phạm vi cả nước. Ngày 12-7-1945, đồng chí Lê Quang Đạo đã tổ chức mít-tinh có hàng vạn người tham gia tại khu vực núi Y Sơn (xã Hòa Sơn). Trước đó, ngày 12-3-1945, xã Xuân Biều là địa phương đầu tiên của tỉnh Bắc Giang khởi nghĩa giành chính quyền do đồng chí Lê Thanh Nghị và Nguyễn Trọng Tỉnh phát động. Ngày 1-6-1945, tự vệ xã Hoàng Vân cùng nhân dân tiến hành cướp chính quyền, thành lập chính quyền cách mạng tại huyện lỵ Hiệp Hòa. Trong những năm tiền khởi nghĩa, nơi đây cũng là nơi đặt trụ sở của một số cơ quan Trung ương, Xứ ủy Bắc Kỳ, Ủy ban quân sự cách mạng; là nơi sắp chữ, ấn loát của các tờ báo cách mạng: Quyết Thắng, Phục Quốc…

Trong suốt những năm đấu tranh cam go, căng thẳng ấy, người dân ATK Hiệp Hòa một lòng kiên trung với cách mạng. Không có đồng chí lãnh đạo của Trung ương, Xứ ủy nào bị địch bắt khi về hoạt động tại đây, không một cơ sở nào bị phá hoại cho dù nhiều người dân ATK đã bị bắt, khủng bố, tra tấn dã man; một số đảng viên, quần chúng đã bị bắt, tù đày, hy sinh, tài sản, hoa màu bị đốt phá…

Những đóng góp, hy sinh của nhân dân ATK Hiệp Hòa trong suốt hai cuộc kháng chiến của dân tộc đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận với danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang cho bốn xã: Hoàng Vân, Hoàng An, Xuân Cẩm, Hòa Sơn; Đảng bộ, chính quyền và nhân dân 16 xã ATK đã được tặng thưởng 4.047 huân, huy chương các loại; có 106 gia đình có công; 32 Mẹ Việt Nam Anh hùng; 1.495 liệt sĩ…

Cuộc sống của người dân ATK Hiệp Hòa, Bắc Giang dù đã đổi thay nhiều nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, nhiều xã tỷ lệ hộ nghèo còn đến 12-13%; cơ sở hạ tầng như đường, trường, trạm y tế, nhà văn hóa… còn thiếu hoặc xuống cấp nghiêm trọng. Ngoài ba tấm bằng Di tích Lịch sử Văn hóa cho ba địa điểm, thì đến nay cả 16 xã ATK vẫn chưa có được một sự thừa nhận chính thức từ các cấp có thẩm quyền. Cho dù những đóng góp cho cách mạng, cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của người dân vùng ATK Hiệp Hòa xứng đáng được như thế.

Theo Nhandan