Thứ sáu,  18/09/2020

Môi trường diễn xướng – yếu tố quan trọng trong bảo tồn và phát huy dân ca

LSO - Trong bảo tồn và phát huy dân ca, có nhiều cách thức, biện pháp được thực hiện; trong đó, việc tạo cho dân ca những môi trường diễn xướng thích hợp có ý nghĩa to lớn. Vấn đề trên đã, đang được tỉnh Lạng Sơn quan tâm sâu sắc.Môi trường diễn xướng cho dân ca có thể hiểu đó là nơi để dân ca được thể hiện, trình diễn, gìn giữ, lưu truyền và phát huy. Các môi trường mà chúng ta đã biết như: lễ, tết, đám cưới, hội thi, hội diễn, giao lưu văn nghệ quần chúng… Tiết mục hát then, đàn tính của hội viên Hội bảo tồn dân ca các dân tộc tỉnhMấy năm trở lại đây, du lịch phát triển, lễ hội đã trở thành một loại hình du lịch khá đặc sắc của tỉnh. Đây cũng chính là một môi trường diễn xướng quan trọng để dân ca được bảo tồn và phát huy mạnh mẽ. Theo đó, dân ca được đưa vào biểu diễn nhiều trong chương trình các lễ hội xuân, thu hút, hấp dẫn người dự hội. Có những lễ hội, dân ca đã trở thành nét bản sắc,...

LSO – Trong bảo tồn và phát huy dân ca, có nhiều cách thức, biện pháp được thực hiện; trong đó, việc tạo cho dân ca những môi trường diễn xướng thích hợp có ý nghĩa to lớn. Vấn đề trên đã, đang được tỉnh Lạng Sơn quan tâm sâu sắc.

Môi trường diễn xướng cho dân ca có thể hiểu đó là nơi để dân ca được thể hiện, trình diễn, gìn giữ, lưu truyền và phát huy. Các môi trường mà chúng ta đã biết như: lễ, tết, đám cưới, hội thi, hội diễn, giao lưu văn nghệ quần chúng…

Tiết mục hát then, đàn tính của hội viên Hội bảo tồn dân ca các dân tộc tỉnh

Mấy năm trở lại đây, du lịch phát triển, lễ hội đã trở thành một loại hình du lịch khá đặc sắc của tỉnh. Đây cũng chính là một môi trường diễn xướng quan trọng để dân ca được bảo tồn và phát huy mạnh mẽ. Theo đó, dân ca được đưa vào biểu diễn nhiều trong chương trình các lễ hội xuân, thu hút, hấp dẫn người dự hội. Có những lễ hội, dân ca đã trở thành nét bản sắc, đặc trưng. Góp phần cho sự xuất hiện của dân ca trong nhiều lễ hội phải kể tới sự ra đời và hoạt động tích cực của Hội Bảo tồn dân ca các dân tộc tỉnh Lạng Sơn. Các hội viên luôn hoạt động nhiệt tình, tâm huyết, tham gia biểu diễn trong nhiều chương trình, sự kiện văn hóa, lễ hội của tỉnh. Nhiều câu lạc bộ (CLB) tại cơ sở được thành lập, hoạt động hiệu quả cũng đã góp phần vào bảo tồn và phát huy dân ca. Các CLB đã tổ chức giao lưu với các CLB dân ca khác ở trong và ngoài tỉnh để học tập kinh nghiệm, cùng hướng đến mục tiêu tìm ra những cách thức, biện pháp bảo tồn và phát huy dân ca phù hợp nhất. Đó là một số CLB tiêu biểu như ở xã Tân Thành (Cao Lộc), Tô Hiệu (Bình Gia)…

Không chỉ có vậy, công tác truyền dạy vốn dân ca cho các thế hệ trẻ cũng được chú trọng. Đáng nói hơn, sự ra đời của Câu lạc bộ đàn và hát dân ca tỉnh Lạng Sơn với các hoạt động đã thực sự dấy lên phong trào yêu thích, học hát then, đàn tính trong đông đảo người dân. Đầu năm 2012, Hội Bảo tồn dân ca tỉnh ra mắt Đội dân ca thể nghiệm Nộc Én đã thể hiện tính xung kích, tích cực trong các hoạt động bảo tồn và phát huy dân ca. Trong mục tiêu, phương hướng, Đội dân ca Nộc Én đặt ra việc biểu diễn, quảng bá giới thiệu về dân ca Xứ Lạng với du khách, phục vụ các sự kiện và công tác truyền dạy dân ca. Còn tại hội nghị gặp mặt đầu năm giữa Sở VH,TT&DL với các doanh nghiệp kinh doanh du lịch, dịch vụ trên địa bàn tỉnh, đại diện nhiều doanh nghiệp đã nêu lên ý kiến cùng chung sức tổ chức các hội thi hát dân ca trong chương trình lễ hội xuân ở Lạng Sơn nhằm tạo điểm nhấn với du khách. Đây thực sự là những ý kiến tâm huyết, là những môi trường tốt để dân ca được quảng bá, giới thiệu sâu rộng tới công chúng cả trong và ngoài tỉnh.

Đáng chú ý, hiện có nhà trường đã mạnh dạn đưa dân ca vào giảng dạy, học tập. Trong đó phải kể tới như Trường THPT Lương Văn Tri (Văn Quan). Bước đầu đã cho thấy những hiệu quả nhất định. Phát biểu tham luận tại hội thảo bảo tồn dân ca Tày – Nùng Lạng Sơn trong thời kỳ mới được Hội Bảo tồn dân ca các dân tộc tỉnh tổ chức mới đây, ông Phùng Văn Thời, Hiệu trưởng nhà trường cũng đã nêu lên những điểm mạnh, yếu và giải pháp trong việc đưa dân ca vào nhà trường; đồng thời chỉ ra vấn đề đưa dân ca vào nhà trường hoàn toàn có thể làm được. Với phương châm “mưa dầm thấm lâu” sẽ làm cho học sinh nhận ra giá trị của dân ca và tích cực tham gia hơn. Hát then cũng được nhà trường xác định là nét đặc trưng… Qua nghe phân tích, việc đưa dân ca vào nhà trường là một trong những cách thức tạo cho dân ca có thêm những môi trường diễn xướng phù hợp. Chí ít thì chúng ta đã khơi dậy trong các em học sinh một tình yêu dân ca, hiểu về cái hay, cái đẹp của dân ca các dân tộc. Để rồi mai này khi các em học sinh rời ghế nhà trường tham gia vào các lĩnh vực của xã hội, nếu có điều kiện lại tiếp tục phát triển và nâng cao hơn vốn dân ca đã được lĩnh hội từ thủa học sinh.

Nhằm tạo cho dân ca những môi trường tốt để phát huy và phát triển, tỉnh cũng không ngừng tạo ra những sân chơi bổ ích. Đơn cử như, cứ hai năm một lần, Lạng Sơn lại tổ chức Ngày hội VH,TT&DL các dân tộc tỉnh, trong đó dân ca được quan tâm biểu diễn nhiều. Không chỉ có vậy, việc tham gia các liên hoan dân ca cũng được chú ý. Năm 2009, Liên hoan nghệ thuật hát then, đàn tính toàn quốc lần thứ III tổ chức tại Bắc Kạn, đoàn Lạng Sơn giành được những giải xứng đáng. Liên hoan lần thứ IV sắp tới sẽ được Lạng Sơn đăng cai tổ chức. Đây là cơ hội tốt để Lạng Sơn học tập kinh nghiệm trong bảo tồn và phát huy dân ca nói chung, hát then, đàn tính nói riêng.

Có thể khẳng định, dân ca là những di sản văn hóa quý báu của dân tộc. Việc tìm ra, tạo ra những môi trường diễn xướng thích hợp sẽ là điều kiện để dân ca được lưu giữ, bảo tồn và phát triển. Khi dân ca được chính người dân – vừa là người bảo tồn, sáng tạo, vừa là người hưởng thụ tham gia tích cực và đặt trong dòng chảy của đời sống thì chắc chắn sẽ có được sức sống lâu bền trong mọi thời đại.

Hoàng Thịnh