Thứ tư,  06/07/2022

Chính sách nhất quán của Ðảng, Nhà nước là bảo vệ, thúc đẩy quyền con người

PHẠM BÌNH MINH Ủy viên Trung ương Ðảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Ngoại giao

PHẠM BÌNH MINH

Ủy viên Trung ương Ðảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Ngoại giao

Ngày 12-11-2013 vừa qua, tại Trụ sở Liên hợp quốc ở Niu Oóc, Hoa Kỳ, Ðại hội đồng LHQ đã bỏ phiếu kín để bầu các quốc gia thành viên mới của Hội đồng Nhân quyền nhiệm kỳ ba năm 2014-2016 với sự tham gia của tất cả 193 quốc gia thành viên LHQ. Việt Nam đạt 184 trong tổng số 193 phiếu ủng hộ, trúng cử với số phiếu cao nhất trong số 14 nước mới trúng cử vào Hội đồng Nhân quyền gồm 47 thành viên đại diện cho các khu vực.

Việc Việt Nam ứng cử vào Hội đồng Nhân quyền LHQ xuất phát từ chính sách nhất quán của Ðảng và Nhà nước ta là bảo vệ, thúc đẩy các quyền con người và tích cực đóng góp vào hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này. Kết quả Việt Nam trúng cử với số phiếu rất cao mang nhiều ý nghĩa lớn. Trước hết, đó là sự ghi nhận rộng rãi và đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với các thành tựu trong công cuộc đổi mới toàn diện, chính sách, nỗ lực và kết quả tích cực đạt được về quyền con người ở Việt Nam. Ðây cũng là thành công của công tác đối ngoại của Ðảng và Nhà nước, thể hiện uy tín, vị thế quốc tế ngày càng tăng của Việt Nam và sự đánh giá cao của quốc tế đối với các vai trò, đóng góp của Việt Nam tại Liên hợp quốc và các diễn đàn đa phương khác.

Hiện nay, quyền con người đã trở thành một vấn đề toàn cầu, mối quan tâm lớn của cộng đồng quốc tế và như Ðảng ta đã khẳng định, là nguyện vọng chung của nhân loại, thành quả đấu tranh của loài người qua nhiều thế hệ.

Hội đồng Nhân quyền là một trong những cơ quan quan trọng hàng đầu trong hệ thống LHQ, chịu trách nhiệm chính về bảo vệ và thúc đẩy quyền con người trên thế giới, do vậy được các nước đặc biệt coi trọng. Nhiều nước mong muốn trở thành thành viên Hội đồng Nhân quyền để tăng cường đóng góp, đồng thời tác động vào nội dung và hướng hoạt động của Hội đồng. Vì vậy, tranh cử vào Hội đồng Nhân quyền thường rất khó khăn, được đánh giá là chỉ sau tranh cử vào Hội đồng Bảo an vì luôn có sự cạnh tranh phiếu quyết liệt giữa nhiều nước cùng ứng cử.

* * *

Nghị quyết 60/251 của Ðại hội đồng LHQ năm 2006 nêu các nước thành viên Hội đồng Nhân quyền phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao nhất về quyền con người, hợp tác đầy đủ và có khả năng đóng góp vào công việc của Hội đồng Nhân quyền. Trong quá trình vận động các nước ủng hộ Việt Nam vào Hội đồng Nhân quyền, chúng ta đã giới thiệu toàn diện, có hệ thống với các nước quan điểm, chính sách nhất quán, hệ thống pháp luật và thành tựu nổi bật của Việt Nam về bảo vệ, thúc đẩy quyền con người, chia sẻ thông tin và kinh nghiệm về nhiều vấn đề mà các nước quan tâm.

Chúng ta khẳng định chính sách của Ðảng, Nhà nước ta bắt nguồn từ khát vọng thiết tha được hưởng các quyền tự do cơ bản của nhân dân Việt Nam vốn đã phải chịu cảnh là người dân của một nước thuộc địa. Nhiều bạn bè còn nhắc lại tình cảm, sự ủng hộ đối với nhân dân Việt Nam luôn đi đầu trong cuộc đấu tranh bảo vệ quyền dân tộc tự quyết. Ðây là một trong những quyền con người cơ bản nhất, được ghi nhận trong những điều khoản đầu tiên của các điều ước quốc tế quan trọng nhất hiện nay về quyền con người.

Thực tế lịch sử của dân tộc ta là quyền con người đã được khẳng định ngay từ những lời nói đầu khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập của dân tộc Việt Nam vào ngày 2-9-1945. Chỉ một ngày sau đó, ngày 3-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ một trong những nhiệm vụ cấp bách của Nhà nước Việt Nam mới là tổ chức tổng tuyển cử bầu Quốc hội lập hiến, thông qua hiến pháp để khẳng định quyền làm chủ đất nước (1). Thực tế lịch sử cũng là Nhà nước đã có nhiều phấn đấu thúc đẩy quyền lợi của người dân ngay cả trong điều kiện đầy ngặt nghèo của những năm tháng kháng chiến.

Con người được đặt là trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực trong quá trình phát triển và công cuộc đổi mới toàn diện ở Việt Nam. Các quyền và tự do cơ bản của nhân dân được thể chế hóa bằng Hiến pháp, pháp luật và bảo đảm thực hiện bằng nhiều chủ trương, chính sách và cơ chế. Vấn đề tôn trọng, thúc đẩy quyền con người được khẳng định ngay trong những chương đầu, trở thành những quy định có giá trị thực hiện trực tiếp trong nội dung sửa đổi của Hiến pháp năm 1992 đã được đăng công khai, lấy ý kiến đóng góp rộng rãi của nhân dân.

Các quyền con người về dân sự, chính trị được thể hiện rõ trong đời sống chính trị, xã hội sôi động của đất nước. Vị trí và tiếng nói của Quốc hội ngày càng được nâng cao. Quốc hội đã ban hành, sửa đổi nhiều đạo luật, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc đảm bảo quyền con người trong mọi lĩnh vực, tăng cường vai trò kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan Nhà nước, đặc biệt thông qua các phiên chất vấn công khai. Quyền của người dân cũng được thực hiện hiệu quả hơn qua những cải cách tư pháp, hành chính. Tiếng nói của nhân dân về các vấn đề của đất nước được phát huy qua nhiều bộ luật quan trọng về báo chí, khiếu nại, tố cáo, quy chế dân chủ cơ sở, các tổ chức chính trị xã hội và các phương tiện thông tin đại chúng phát triển nhanh chóng, đa dạng.

Ở Việt Nam, 54 dân tộc anh em luôn đoàn kết, tương trợ lẫn nhau trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước. Mọi hành vi kỳ thị, chia rẽ dân tộc đều bị nghiêm cấm. Mọi mặt trong đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số được cải thiện không ngừng. Thực tế hiện nay là đời sống tôn giáo, tín ngưỡng hết sức phong phú với sự có mặt của tất cả các tôn giáo chính trên thế giới. Bên cạnh thực tế là số đông người dân là tín đồ Phật giáo, Phật giáo Hòa hảo, Cao đài, Việt Nam là một trong những nước có số lượng tín đồ Công giáo lớn nhất ở châu Á và số lượng tín đồ Tin lành lớn nhất ở Ðông – Nam Á.

Các quyền về kinh tế, xã hội, văn hóa, đặc biệt như thể hiện ở quyền sở hữu, tự do sản xuất, kinh doanh, an sinh xã hội, sáng tạo và thụ hưởng các thành quả văn hóa, bình đẳng giới, quyền cho những nhóm dễ bị tổn thương như trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, về giáo dục, y tế của người dân được bảo đảm ngày càng tốt đã góp phần quan trọng để Việt Nam đạt được các thành tựu nổi bật, được quốc tế ghi nhận về phát triển kinh tế-xã hội, trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình. Ðồng thời, các thành tựu đó cũng tạo thêm nguồn lực và điều kiện thực tế cho việc thụ hưởng các quyền về dân sự, chính trị.

Cộng đồng quốc tế đặc biệt đánh giá cao, coi Việt Nam như một điểm sáng trên nhiều vấn đề thuộc chương trình nghị sự của Hội đồng Nhân quyền như xóa đói, giảm nghèo, bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao chỉ số phát triển con người, hoàn thành trước thời hạn nhiều Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ. Vừa qua, tuy gặp những khó khăn kinh tế có phần do tác động của khủng hoảng kinh tế, tài chính toàn cầu, Nhà nước tiếp tục thực hiện các chính sách về an sinh xã hội, đầu tư về giáo dục, y tế, cải thiện cuộc sống của người dân ở vùng sâu, vùng xa và các vùng khó khăn khác.

Ðối với người Việt Nam ở nước ngoài, là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, Nhà nước hết sức quan tâm đến việc tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ để đồng bào có cuộc sống tốt đẹp, bảo vệ lợi ích chính đáng của họ ở nước sở tại qua nhiều hoạt động cụ thể từ giúp đỡ trực tiếp, phát huy sự giúp đỡ lẫn nhau giữa đồng bào, đến đàm phán các hiệp định lãnh sự, tư pháp, các hoạt động bảo vệ công dân, lợi ích chính đáng của đồng bào. Nhiều chính sách, cơ chế mới được xây dựng, đi cùng những biện pháp cụ thể theo hướng thông thoáng, thuận tiện hơn về thị thực, kể cả miễn thị thực, luật dân sự, đầu tư, mua nhà ở để người Việt Nam về thăm quê hương, thân nhân, làm ăn, hòa nhập vào nhiều mặt của cuộc sống và đóng góp xây dựng đất nước. Mỗi năm có hàng trăm nghìn người Việt Nam ở nước ngoài về thăm hoặc định cư lâu dài ở đất nước.

Ðồng thời, như Ðại hội Ðảng lần thứ XI (tháng 1-2011) đã đánh giá, dân chủ chưa được phát huy đầy đủ, quyền làm chủ của nhân dân ở một số nơi, trên một vài lĩnh vực còn bị vi phạm, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa chưa theo kịp yêu cầu phát triển kinh tế và quản lý đất nước. Trong trao đổi với các đối tác quốc tế, chúng ta cũng thẳng thắn đề cập đến những thách thức đặt ra và sẵn sàng đối thoại về những khác biệt. Nhìn chung, họ đều nhìn nhận không quốc gia nào có thể tự xem là hoàn hảo.

* * *

Chính sách nhất quán của Ðảng, Nhà nước ta cũng được thể hiện rõ trong hợp tác quốc tế về bảo vệ, thúc đẩy quyền con người. Việt Nam hiện là thành viên của hầu hết các điều ước quốc tế quan trọng nhất về quyền con người, trong đó có: Công ước về các quyền dân sự, chính trị; Công ước về các quyền kinh tế, xã hội, văn hóa; Công ước về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc; Công ước về quyền trẻ em; Công ước về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ. Ngày 7-11-2013 vừa qua, Việt Nam đã ký Công ước quốc tế về chống tra tấn và đang nỗ lực hoàn tất các quy định về thủ tục để phê chuẩn Công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật vào năm 2014. Việt Nam cũng đã tham gia 18 điều ước của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) về quyền của người lao động. Nhà nước Việt Nam đã nỗ lực xây dựng, bổ sung pháp luật trong nước, tổ chức và thực hiện điều ước quốc tế đã tham gia, trong đó có nghĩa vụ làm báo cáo quốc gia định kỳ. Tới nay, các cơ quan công ước đều đánh giá Việt Nam nghiêm túc trong việc chuẩn bị báo cáo quốc gia và kết luận tích cực về tình hình thực hiện công ước ở Việt Nam.

Trong bảy năm qua kể từ khi Hội đồng Nhân quyền được thành lập, với tư cách là quan sát viên, Việt Nam đã tích cực đóng góp ý kiến trên nhiều vấn đề thuộc chương trình nghị sự và tham gia xây dựng các nghị quyết, quyết định của Hội đồng. Tại Ðại hội đồng và Hội đồng kinh tế-xã hội, Việt Nam có nhiều đóng góp tích cực và bỏ phiếu thuận tuyệt đại đa số các Nghị quyết của LHQ về quyền con người; quan điểm của Việt Nam phù hợp với quan điểm chung, thể hiện trong các văn kiện quốc tế và Liên hợp quốc về quyền con người. Trong phạm vi khu vực, cùng với các nước ASEAN, ta đã có những đóng góp tích cực trong việc thành lập Ủy ban liên Chính phủ ASEAN về nhân quyền, Ủy ban ASEAN về bảo vệ và thúc đẩy các quyền của phụ nữ và trẻ em và việc Tuyên bố Nhân quyền ASEAN. Việt Nam cũng tăng cường hợp tác, đối thoại song phương với nhiều nước về nhân quyền để chia sẻ thông tin, kinh nghiệm nhằm bảo đảm tốt hơn các quyền con người tại Việt Nam và các nước liên quan.

Do vậy, việc ta trúng cử vào Hội đồng Nhân quyền với số phiếu rất cao còn thể hiện cộng đồng quốc tế hoan nghênh sự tham gia và coi trọng khả năng đóng góp của Việt Nam trong việc thúc đẩy các vấn đề quyền con người mà quốc tế quan tâm.

Việt Nam sẽ tham gia nghiêm túc, tích cực và xây dựng vào nhiều hoạt động của Hội đồng Nhân quyền. Chúng ta sẽ tiếp tục đóng góp ý kiến trên các chủ đề lớn, đề xuất, đồng tác giả, thương lượng các nghị quyết và quyết định, hết sức chú ý đến các vấn đề được các nước đang phát triển đặc biệt quan tâm như các quyền phát triển, kinh tế, xã hội, văn hóa và vấn đề chống biến đổi khí hậu. Việt Nam sẽ tăng cường hợp tác với các cơ chế, thủ tục của Hội đồng Nhân quyền, sẵn sàng cùng các nước thành viên và đối tác quốc tế khác đưa ra các sáng kiến, thúc đẩy các vấn đề mới vì lợi ích chung. Việc nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng Nhân quyền và các cơ chế khác của LHQ về nhân quyền theo hướng thúc đẩy đối thoại, không đối đầu và chính trị hóa, phát huy cách tiếp cận cân bằng, khách quan, toàn diện về các vấn đề đặt ra có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế về quyền con người.

Với việc tham gia Hội đồng Nhân quyền với tư cách quốc gia thành viên, ta sẽ có thêm điều kiện giới thiệu đường lối Ðổi mới toàn diện, chính sách đối ngoại của Ðảng, Nhà nước, những nỗ lực cùng thành tựu các mặt về bảo vệ, thúc đẩy quyền con người ở Việt Nam, đồng thời đấu tranh đối với những ý kiến sai trái. Chúng ta cũng có thêm điều kiện để đóng góp sâu, đầy đủ hơn trên một vấn đề quốc tế lớn hiện nay, mở rộng quan hệ hợp tác với các đối tác quốc tế và tranh thủ những kinh nghiệm quốc tế phù hợp. Những kinh nghiệm của quá trình Ðổi mới, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người ở Việt Nam và vị trí của Việt Nam là thành viên của Hiệp hội các quốc gia Ðông – Nam Á (ASEAN), Phong trào Không liên kết, Cộng đồng Pháp ngữ và nhiều tổ chức quốc tế, khu vực khác sẽ góp phần có ý nghĩa vào việc thúc đẩy công việc của Hội đồng Nhân quyền.

(1) Những nhiệm vụ cấp bách của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói ngày 3-9-1945, Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 4, tr.15, mạng dangcongsan.vn.

Theo Nhandan.vn