Cuộc tọa đàm công bố báo cáo thu hút sự quan tâm của đông đảo báo giới (Ảnh: K.D)

Theo báo cáo, kinh tế Việt Nam đang ở thời kỳ chuyển giao. Quá trình chuyển giao không chỉ thực hiện giữa hai kỳ kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội (tương ứng cho giai đoạn 2011-2015 và 2016-2020), mà còn từ ổn định và phục hồi tăng trưởng sang tăng trưởng và hội nhập kinh tế sâu rộng hơn. 

Việt Nam cũng hướng mạnh mẽ hơn vào cải cách kinh tế vi mô và tạo điều kiện cho cộng đồng doanh nghiệp phát triển, sau một thời gian chỉ tập trung điều hành chính sách kinh tế vĩ mô. Môi trường và điều kiện kinh tế hiện có nhiều nét tích cực hơn so với đầu năm 2011 (là khởi điểm của kỳ kế hoạch trước). Môi trường kinh tế vĩ mô ổn định và vững chắc hơn. Tăng trưởng kinh tế tiếp tục phục hồi mạnh mẽ, đi kèm với niềm tin được củng cố của các nhà đầu tư, cộng đồng doanh nghiệp và dân cư. 

Cụ thể, tăng trưởng kinh tế năm 2016 ước đạt 6,82%; tăng trưởng xuất khẩu dự báo ở mức 10,4%, cao hơn so với năm 2015; thâm hụt thương mại ở mức 4,1 tỉ đô la Mỹ, chủ yếu do giảm doanh thu từ xuất khẩu dầu thô; và mức tăng giá tiêu dùng là khoảng 4,37%. 

Ông Nguyễn Anh Dương – Phó Trưởng ban Kinh tế vĩ mô, Ciem cho biết thêm, tăng trưởng kinh tế đã phục hồi rõ nét khi tăng dần qua các quý và cao hơn so với cùng kỳ 2014, mặc dù còn thấp hơn giai đoạn 1990 – 2010. Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế chưa làm tăng áp lực lạm phát khi kinh tế chưa thực sự thoát khỏi sự suy giảm và động lực tăng trưởng chưa đủ. 

Dẫn chứng, khu vực công nghiệp xây dựng tiếp tục tăng trưởng nhanh nhất song đà phục hồi của công nghiệp chậm lại trong quý IV khi chỉ số PMI thấp trong các tháng 9 – 11. Nông lâm ngư nghiệp cũng tăng trưởng không ổn định và ngành dịch vụ thì thiếu chuyển biến rõ nét. 

Xuất khẩu cũng đã không đạt được mục tiêu đề ra khi chỉ tăng 7,9%. Mức tăng trưởng xuất khẩu tính theo USD nên cần lưu ý là việc USD lên giá mạnh trong các năm 2014 – 2015. 

Ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Ciem cũng đưa ra nhận xét, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế vẫn diễn ra sâu rộng. Việt Nam đã ký kết và thực hiện các hiệp định thương mại (FTA) quan trọng với Hàn Quốc, Liên minh kinh tế Á – Âu trong năm 2015. AEC cũng đã được thành lập vào cuối năm 2015. Việc hoàn tất đàm phán FTA với EU và TPP – với kỳ vọng cả hai hiệp định có thể hoàn tất phê chuẩn trong năm 2016 – sẽ là những bước ngoặt quan trọng đối với cải cách ở Việt Nam. 

Theo ông Nguyễn Đình Cung, mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế không chỉ đi kèm với việc cải thiện cơ hội tiếp cận thị trường và nguồn lực. Các cam kết sâu rộng hơn về tự do hóa thương mại và đầu tư – kể cả sau đường biên giới – hướng tới một luật chơi chung có chất lượng, nhất quán và thân thiện với doanh nghiệp, sẽ là động lực quan trọng để thúc đẩy các cải cách nền tảng kinh tế thị trường ở Việt Nam. 

Tuy nhiên, ông Cung cũng cho rằng, những cơ hội từ hội nhập và cải cách kinh tế trong nước là to lớn, song không thể tự hiện thực hóa. Cộng đồng doanh nghiệp và người dân có thể tin vào tiềm năng của Việt Nam trong quá trình hội nhập, song các tiềm năng ấy chỉ trở thành triển vọng và hiện thực hóa trong một môi trường chính sách phù hợp. Môi trường chính sách ấy phải gắn với những thay đổi rõ ràng, nhất quán, phù hợp với các cam kết quốc tế và mục tiêu phát triển của Việt Nam, đồng thời thể hiện sự thân thiện, khích lệ và nuôi dưỡng sự sáng tạo và phát triển của cộng đồng doanh nghiệp. Đồng thời, cần chuẩn bị cho việc thực hiện các hiệp định FTA đã và đang sắp ký kết, tận dụng tốt các cơ hội. Trong đó là sự chuẩn bị về thể chế, tích lũy nguồn lực và năng lực cho doanh nghiệp và cải cách trong nước là điều kiện tiên quyết.