Thứ bảy,  25/09/2021

Làng "xương cá" và cuộc "giao tranh" kim – cổ

Những tòa biệt thự mọc lên như nấm sau mưa, cao ngất ngưởng che khuất những ngôi nhà cổ. Không biết buồn hay vui vì sự lừng lững của những giá trị mới là một sự bật móng của những giá trị cũ.Người ta nói, làng cổ Cự Đà, xã Cự Khê, huyện Thanh Oai, Hà Nội, đang bị bức tử hay đang "chết" mà không thể cứu... Và đúng là như vậy. Làng cổ Cự Đà đã, đang và sẽ còn tiếp tục gồng mình chống chọi trước cuộc giao tranh kim - cổ mà không thể cưỡng lại. Không bao lâu nữa, ngôi làng "xương cá" bên dòng Nhuệ giang nổi tiếng với hàng trăm ngôi nhà cổ xen lẫn những biệt thự kiểu Pháp chỉ còn là ký ức.Đây là toàn cảnh làng cổ Cự Đà chụp từ ảnh vệ tinh. Làng Cự Đà nằm ở tả ngạn (bên trái) sông Nhuệ còn hữu ngạn là Tả Thanh Oai. Những con ngõ song song đâm ra một hướng sông, con sông lượn lưng chảy dọc làng. Kết cấu ấy là hình xương cá, thấy nhiều trong kết cấu làng cổ ven sông. Đó cũng là lý do,...

Những tòa biệt thự mọc lên như nấm sau mưa, cao ngất ngưởng che khuất những ngôi nhà cổ. Không biết buồn hay vui vì sự lừng lững của những giá trị mới là một sự bật móng của những giá trị cũ.

Người ta nói, làng cổ Cự Đà, xã Cự Khê, huyện Thanh Oai, Hà Nội, đang bị bức tử hay đang “chết” mà không thể cứu…

Và đúng là như vậy. Làng cổ Cự Đà đã, đang và sẽ còn tiếp tục gồng mình chống chọi trước cuộc giao tranh kim – cổ mà không thể cưỡng lại. Không bao lâu nữa, ngôi làng “xương cá” bên dòng Nhuệ giang nổi tiếng với hàng trăm ngôi nhà cổ xen lẫn những biệt thự kiểu Pháp chỉ còn là ký ức.

Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ

Đây là toàn cảnh làng cổ Cự Đà chụp từ ảnh vệ tinh. Làng Cự Đà nằm ở tả ngạn (bên trái) sông Nhuệ còn hữu ngạn là Tả Thanh Oai. Những con ngõ song song đâm ra một hướng sông, con sông lượn lưng chảy dọc làng. Kết cấu ấy là hình xương cá, thấy nhiều trong kết cấu làng cổ ven sông. Đó cũng là lý do, tôi xin gọi làng Cự Đà bằng một cái tên khác: Làng “xương cá”.

Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ

“Địa phận làng Cự Đà 1992” – Cái cột này được một người gốc Cự Đà xa quê thành đạt về dựng tặng. Ngay sau cái cột, nếu để ý, sẽ không khó nhận ra bản vẽ phối cảnh một toà biệt thự. Cuộc giao tranh kim – cổ ở làng “xương cá” đập vào mắt ngay tại điểm đánh dấu địa phận làng ở phía Bắc.

Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ

Những chum làm tương vứt bỏ ngoài vườn, những phên miến chưa cắt phơi thưa thớt trong ngõ, và những sợi miến hong cũng dần vãn bóng… Tất cả những yếu tố đặc thù nghề truyền thống làm nên một Cự Đà sầm uất thuở nào đang theo thời thế… ra đi.

Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ

Những trung tâm tư vấn kiến trúc, những trung tâm giao dịch nhà đất… trở thành những nghề mới ở Cự Đà khi nhu cầu xây dựng ở đây tăng lên chóng mặt. 80% đất canh tác của xã Cự Khê trong đó có làng Cự Đà đã nhường lại cho khu đô thị mới Thanh Hà để hầu hết nhà nào trong làng cũng nhận về hàng tỷ tiền đền bù (Tổng số tiền đền bù ở Cự Đà là 650 tỷ. Số liệu của xã Cự Khê).

Thế là…

Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ

Sắt thép ngổn ngang sân đình, xe công nông chở xi măng, đá… nườm nượp như thoi đưa suốt ngày, cày tung cả đường làng. Cuộc giao tranh bắt đầu.

Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ
Nhà cổ bị “chặt khúc”, tường hồi bị phá dỡ…
Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ
Móng của những tòa biệt thự được đào ở chính nền móng của những ngôi nhà cổ.
Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ

Ngay cả số phận của ngôi biệt thự kiểu Pháp tuyệt đẹp, có tuổi đời trăm năm này cũng đang lung lay.Việc nó bị dỡ bỏ chỉ là chuyện của thì tương lai gần.

Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ

Sự mọc lên như nấm sau mưa của những ngôi biệt thự hiện đại 3 đến 5 tầng ở Cự Đà ngay lập tức tạo nên những bức tranh tương phản đến đau lòng cho một giá trị cũ.

Sự thất thế

Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ

Ông Vũ Văn Bằng, cán bộ Văn hóa xã Cự Khê cho biết: Trong một thời gian ngắn, từ khoảng cuối năm 2010 đến hết tháng 4 năm 2011, có khoảng 150 ngôi nhà cao tầng mọc lên ở Cự Đà. Đa phần trong số này được xây dựng trên phần đất từng là những ngôi nhà cổ. Có nhiều ngôi nhà năm gian xưa, bị chia làm 3 đến 4 phần, mỗi phần sẽ xây một ngôi nhà có 3 đến 5 tầng mới.

Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ

Việc xây dựng ở Cự Đà là chuyện không thể cưỡng được khi mà dân số làng mỗi ngày một tăng lên, quỹ đất thì thu hẹp, những ngôi nhà cổ nhiều thế hệ cùng ở càng trở nên chật chội. Và khi có tiền đền bù đất canh tác, dân lập tức phá bỏ nhà cổ xây nhà mới. Những gì là cổ kính còn lại ở Cự Đà đang dần biến mất khiến nhiều người tiếc lắm. Nhưng nó như số phận của cái cột với đầu nghê bị dàn giáo xây dựng chống nách này. Chỉ là cố gắng giữ được phần nào tốt phần ấy.

Tương phản

Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ
Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ
Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ


Vĩ thanh

Làng “xương cá” và cuộc “giao tranh” kim - cổ

Con sông Nhuệ một thời trong xanh mát lành nay đã “chết” bởi nước thải, tù đọng, rác rưởi… ngay từ đầu nguồn cho tới cả đoạn chảy qua làng Cự Đà. Làng cổ Cự Đà trong tốc độ đô thị hóa rồi cũng như dòng Nhuệ giang, đứng lặng và… “chết”!

Theo Vtc.vn