Thứ ba,  20/04/2021

Bảo hiểm y tế người cận nghèo, bao giờ?

LSO-Người ta thường nói, bệnh tật là một cái “bẫy nghèo”. Chính sách Bảo hiểm y tế (BHYT) quy định Nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mệnh giá thẻ cho người cận nghèo, chính là giúp cho đối tượng này thoát khỏi sự nguy hại của cái “bẫy nghèo”. Tiếc thay, do nhiều nguyên nhân, người thuộc hộ cận nghèo chưa tiếp cận được chủ trương lớn này.Lơ là trong khâu tuyên truyền vận độngMột gia đình ở Quảng Lạc (thành phố Lạng Sơn) nói rằng “nghe nói” gia đình anh thuộc hộ cận nghèo, song anh chưa bao giờ được nghe là Nhà nước sẽ hỗ trợ cho các thành viên trong gia đình mua BHYT. Vì vậy, mỗi khi có bệnh “vặt” toàn đi mua thuốc ở ngoài. Vừa rồi, người nhà đau nặng phải ra Bệnh viện Đa khoa khám và điều trị, chỉ riêng số tiền “đặt cọc” cũng đã là 500 ngàn đồng; cầm hóa đơn thanh toán mà giật mình, đành về nhà bán con lợn và đàn gà mới đủ tiền nộp để ra viện.Không chỉ riêng ở Quảng Lạc mà rất nhiều hộ gia đình nông dân trên địa bàn tỉnh...

LSO-Người ta thường nói, bệnh tật là một cái “bẫy nghèo”. Chính sách Bảo hiểm y tế (BHYT) quy định Nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mệnh giá thẻ cho người cận nghèo, chính là giúp cho đối tượng này thoát khỏi sự nguy hại của cái “bẫy nghèo”. Tiếc thay, do nhiều nguyên nhân, người thuộc hộ cận nghèo chưa tiếp cận được chủ trương lớn này.
Lơ là trong khâu tuyên truyền vận động
Một gia đình ở Quảng Lạc (thành phố Lạng Sơn) nói rằng “nghe nói” gia đình anh thuộc hộ cận nghèo, song anh chưa bao giờ được nghe là Nhà nước sẽ hỗ trợ cho các thành viên trong gia đình mua BHYT. Vì vậy, mỗi khi có bệnh “vặt” toàn đi mua thuốc ở ngoài. Vừa rồi, người nhà đau nặng phải ra Bệnh viện Đa khoa khám và điều trị, chỉ riêng số tiền “đặt cọc” cũng đã là 500 ngàn đồng; cầm hóa đơn thanh toán mà giật mình, đành về nhà bán con lợn và đàn gà mới đủ tiền nộp để ra viện.
Không chỉ riêng ở Quảng Lạc mà rất nhiều hộ gia đình nông dân trên địa bàn tỉnh ta chỉ biết rằng với quyết định của xã, gia đình mình năm nay không thuộc hộ nghèo, không được hưởng các chính sách, nên “tất cả phải tự lo”.
Số liệu thống kê ngày 25/6/2010 của Sở Lao động- TBXH Lạng Sơn cho biết, qua 1 năm thực hiện Luật BHYT, toàn tỉnh có 314.516 người thuộc hộ nghèo, người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế ĐBKK, hộ cận nghèo và đối tượng bảo trợ xã hội có thẻ BHYT; trong đó chỉ có 659 người cận nghèo- một con số quá thấp so với thực tế.
Người thuộc hộ cận nghèo “chưa chịu” mua BHYT- mặc dù đã có sự hỗ trợ của nhà nước, có nguyên nhân cơ bản là tuyên truyền của chúng ta còn rất yếu, nên họ chưa tiếp cận được với chính sách. Ngành Bảo hiểm, ngành Lao động- TBXH “bận” đã đành, đội ngũ cán bộ cơ sở cũng còn “bàng quan” với chủ trương lớn này, nên không hề quan tâm. Khi đề cập vấn đề này, một cán bộ văn hóa xã hội ở một xã nói rất “vô tư” rằng, quyền lợi của họ thì họ phải tự tìm hiểu mà “mua”; cán bộ xã “trăm công ngàn việc”, ngay việc xác định hộ cận nghèo còn khó, làm sao có thời gian đi tuyên truyền vận động đến đối tượng này được. Sự “vô tâm” đó là sự thiếu trách nhiệm đối với nhân dân.
Vì vậy, có người dân nghe nói được hỗ trợ hăm hở lên xã, cán bộ xã cũng chỉ “nghe nói” chứ không biết cụ thể như thế nào, nhờ người “có trình độ” giải thích về mức đóng, “nấc thang” đóng, tổng số tiền phải đóng trong 1 năm, nghe xong thấy… choáng, vậy là thôi luôn.
Sở dĩ có những trường hợp “mới nghe đã choáng” vì cán bộ chỉ tuyên truyền chứ chưa giải thích cặn kẽ. Theo quy định, từ 1/1/2010, mức đóng BHYT tự nguyện hằng tháng bằng 4,5% mức lương tối thiểu chung (trừ đối tượng học sinh- sinh viên). Như vậy, với mức lương tối thiểu chung 650 ngàn đồng, người lao động sẽ phải nộp 29.250 đồng/ tháng = 351 ngàn đồng/ năm (từ 1/5/2010 mức lương tối thiểu chung là 730 ngàn đồng). Người thuộc hộ cận nghèo sẽ được nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50%, số còn lại sẽ phải đóng 175.500 đồng/ năm. Nếu gia đình hộ cận nghèo có 4 nhân khẩu tham gia, thì từ người thứ 2,3,4 lần lượt sẽ đóng bằng 90%, 80%, 70% mức đóng của người thứ nhất.
Lúng túng trong thực hiện
Sự lúng túng của cơ sở biểu hiện ngay trong quy trình rà soát hộ cận nghèo. Mặc dù Thông tư 25/2008/TT-BLĐTBXH đã hướng dẫn chi tiết “chuẩn cận nghèo” có mức thu nhập bình quân đầu người tối đa bằng 130% mức thu nhập bình quân của hộ nghèo. Cụ thể, đối với hộ khu vực nông thôn là từ 201-260 ngàn đồng/ người/tháng; khu vực thành thị từ 261-338 ngàn đồng/ người/ tháng. Đối với các thôn bản, hộ cận nghèo dễ được nhận biết qua các dấu hiệu: mới thoát nghèo; tách hộ từ hộ mới thoát nghèo; có con học trong các cơ sở dạy nghề, ĐH-CĐ được vay vốn sinh viên; gặp rủi ro do thiên tai thảm họa, gia đình có người bị bệnh tật thường xuyên, hoặc những rủi ro khác…
Hằng năm chính quyền cơ sở tổ chức thường xuyên điều tra rà soát hộ nghèo, song do không nắm được chủ trương hoặc “thiếu nhạy bén”, nên bỏ qua việc rà soát hộ cận nghèo. Vì vậy, hộ cận nghèo thường chịu nhiều thiệt thòi trong việc được hưởng các chế độ chính sách của Nhà nước, trước hết là hưởng hỗ trợ mua BHYT.
Không chỉ ở tỉnh ta, mà nhiều tỉnh trong cả nước, việc triển khai vận động người cận nghèo mua BHYT cũng còn gặp rất nhiều khó khăn. Ngay như Bắc Ninh- một tỉnh có trình độ dân trí cao, trong khi địa phương hỗ trợ đến 70%, song tỷ lệ người cận nghèo mua BHYT vẫn chưa thật cao.

Cần phải có sự nỗ lực nhiều hơn của các ngành chức năng và đặc biệt là đội ngũ cán bộ cơ sở để một chính sách lớn của Nhà nước đến với người dân. Vận động người cận nghèo mua BHYT phải được xác định là một trong những giải pháp xóa nghèo bền vững của mỗi địa phương. Có như vậy, mới huy động được sự vào cuộc đồng bộ của toàn hệ thống chính trị.

Trần Kim