Thứ ba,  20/04/2021

Đôi điều về văn hóa ứng xử của học sinh hiện nay

LSO-Có thể mở đầu bằng câu chuyện có thật với bản thân tôi khi chứng kiến cụ ông ngã xe đạp ngay vòng xuyến chân cầu Kỳ Cùng. Trời bắt đầu mưa và mọi người dường như vội vã để trở về nhà. Ông cụ với bộ quần áo ẩm ướt, lỉnh kỉnh bơm, lốp rơi vãi khắp đường. Tôi dừng xe đỡ cụ đứng dậy. Cụ vội cảm ơn rồi nói một câu kèm theo cái chỉ tay mà tôi vẫn nhớ như in: “Cảm ơn cháu, ông ngã mà không đứng dậy được, có mấy cậu thanh niên trú mưa ngay đằng kia ông gọi nhờ cũng chỉ đứng nhìn thôi...”. Đưa mắt theo tay cụ ông... tôi thấy có vẻ tôi lại đang trở thành chủ đề bàn tán của đám thanh niên nọ. Từ câu chuyện đó tôi bất giác nghĩ về cách ứng xử văn hóa trong giao tiếp của thanh niên, nhất là giới trẻ còn đang ngồi trên ghế nhà trường, không ít người bây giờ phải ngần ngại. Chẳng khó gì để nghe những câu chuyện của HS bây giờ, nhưng để hiểu câu chuyện đó thì lại là một vấn đề...

LSO-Có thể mở đầu bằng câu chuyện có thật với bản thân tôi khi chứng kiến cụ ông ngã xe đạp ngay vòng xuyến chân cầu Kỳ Cùng. Trời bắt đầu mưa và mọi người dường như vội vã để trở về nhà. Ông cụ với bộ quần áo ẩm ướt, lỉnh kỉnh bơm, lốp rơi vãi khắp đường.
Tôi dừng xe đỡ cụ đứng dậy. Cụ vội cảm ơn rồi nói một câu kèm theo cái chỉ tay mà tôi vẫn nhớ như in: “Cảm ơn cháu, ông ngã mà không đứng dậy được, có mấy cậu thanh niên trú mưa ngay đằng kia ông gọi nhờ cũng chỉ đứng nhìn thôi…”. Đưa mắt theo tay cụ ông… tôi thấy có vẻ tôi lại đang trở thành chủ đề bàn tán của đám thanh niên nọ. Từ câu chuyện đó tôi bất giác nghĩ về cách ứng xử văn hóa trong giao tiếp của thanh niên, nhất là giới trẻ còn đang ngồi trên ghế nhà trường, không ít người bây giờ phải ngần ngại. Chẳng khó gì để nghe những câu chuyện của HS bây giờ, nhưng để hiểu câu chuyện đó thì lại là một vấn đề khác. HS hiện nay đang thịnh hành kiểu nhắn tin “rất khó hiểu”-một phụ huynh tỏ ra bức xúc khi nói về ngôn ngữ nhắn tin vừa quái dị, vừa kì quặc của con và bạn bè con mình. Trong khi các bạn trẻ lại cho rằng, thế mới lạ, khác người, thể hiện được cá tính mà quan trọng là bố mẹ có đọc cũng chẳng hiểu. Điều này thể hiện rõ sự lệch lạc trong giao tiếp ngôn ngữ cũng như thiếu ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt. Chưa hết, nhiều bạn trẻ ở nơi công cộng vô tư hò hét như chốn không người; sử dụng điện thoại di động không ngại…văng tục hoặc túm năm tụm ba nơi quán xá vỉa hè…đều được coi là “chạy kịp thời đại”, đẳng cấp và rất cá tính. Gần đây trên nhiều phương tiện thông tin đại chúng đưa tin về những vụ giết người đau lòng chỉ vì cách ứng xử không đúng của các bạn trẻ. Chỉ vì cái “nhìn đểu” mà đôi bên sẵn sàng to tiếng, đánh chửi nhau, cao hơn là đâm chém dẫn đến án mạng…
Ứng xử có văn hóa của học sinh góp phần vào sự phát triển và tiến bộ xã hội
Cuộc sống hiện đại nhiều bận rộn khiến nhiều phụ huynh không có thời gian quan tâm đến con cái nên không ít bạn trẻ cũng chỉ nghĩ đến bản thân và dần đi chệch chuẩn mực. Thế nhưng, không thể phủ nhận mặt tích cực của “cái mới“. Ví như bên cạnh những ngôn ngữ “lai căng”, “khó hiểu” lại có không ít từ mới có yếu tố sáng tạo, tinh tế, chuẩn xác như “ngân hàng đề thi, bệnh viện máy tính, tuổi teen…” làm tiếng Việt thêm giàu đẹp. Theo lẽ tự nhiên, những giá trị văn hóa cũ sẽ chịu nhiều tác động của đòi hỏi đổi mới để thích ứng với yêu cầu của sự phát triển và tiến bộ xã hội. Thế nhưng làm thế nào để phát huy mặt tích cực, hạn chế những yếu tố tiêu cực mới là điều cần và nên làm.
Ngành GD&ĐT những năm gần đây đã có những hướng đi mới trong việc dạy và học. Trong đó phải kể đến phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Với xu thế chung đó, từ năm học 2007 – 2008, ngành GD&ĐT Lạng Sơn triển khai thực hiện phong trào này đối với 638 trường và 9 cơ sở mầm non ngoài công lập trên địa bàn. Trong đó, một nội dung đáng chú ý là rèn luyện kỹ năng sống cho HS. Ngoài việc tích cực hưởng ứng phong trào bằng nhiều hành động thiết thực của các trường, trong tháng 12/2010, Sở GD&ĐT Lạng Sơn đã phối hợp với Trường Đại học Giáo dục tổ chức tập huấn trong 2 ngày về giáo dục kỹ năng sống và giá trị sống cho các giáo viên cốt cán của các trường trong tỉnh. Đây là dịp để các giáo viên có thêm nhiều kiến thức về kỹ năng sống và giá trị sống của HS, từ đó có cách phổ biến, rèn luyện cho HS, giúp các em “thích nghi” và chủ động hơn trong cuộc sống. Các nhà trường đều đề cao “tiên học lễ, hậu học văn” và tích cực “giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt” thông qua các môn học chính cũng như các giờ ngoại khóa; rèn kỹ năng phòng ngừa bạo lực, các tệ nạn xã hội phù hợp với từng lứa tuổi; tổ chức các trò chơi tập thể vui tươi, bổ ích để rèn luyện tinh thần đoàn kết, gắn bó… Một số mô hình giáo dục như “xây dựng quy tắc ứng xử trong nhà trường”, thi đua làm nhiều việc tốt…cũng đã được áp dụng ở các tỉnh bạn, đem lại kết quả tích cực đáng để nhân rộng và học tập.
HS hôm nay là tương lai mai sau của đất nước. Chính vì thế, vì sự phát triển và tiến bộ của ngành giáo dục nói riêng, xã hội nói chung có lẽ ngay từ bây giờ việc ứng xử có văn hóa của HS cần được xem là vấn đề cấp bách và có hướng giải quyết cụ thể, thiết thực hơn nữa..

Thanh Hòa