Thứ tư,  14/04/2021

Y tế Lạng Sơn- còn một nơi chưa có nhà trạm

LSO-Vượt qua gần 20km đường đầy ổ voi và bụi bẩn với hy vọng được làm việc với Trạm xá xã Cao Lâu; khi đến trung tâm xã hỏi người dân, người ta chỉ sang con đường thẳng tắp dẫn vào một khu nhà 2 tầng khang trang tựa dưới chân núi…tưởng mình đã đến “nhầm địa chỉ”, quay ra hỏi lại người dân, họ vẫn chỉ vào khu nhà ấy; tôi thắc mắc, một phụ nữ tròn mắt ngạc nhiên nhìn tôi như người từ trên trời rơi xuống “chính nó đấy, sao hỏi nhiều thế”. Đành “liều mình” quay xe vào. Thấy một người đàn ông mặc áo blu trắng đang rửa chân, anh xác nhận “Đúng rồi đấy”.Tiếp chúng tôi trong căn phòng đơn sơ gọn ghẽ nơi tầng 2, người đàn ông giới thiệu mình là nhân viên Trạm y tế xã Cao Lâu. Và dường như để giải tỏa nhanh thắc mắc trong tôi, anh niềm nở “Trạm y tế và phòng khám ĐKKV Ba Sơn là một anh ạ. Về nhân lực, trạm xá có 5 người (1 bác sĩ, 2 y sĩ, 1 y tá và 1 nữ hộ sinh); phòng khám ĐKKV...

LSO-Vượt qua gần 20km đường đầy ổ voi và bụi bẩn với hy vọng được làm việc với Trạm xá xã Cao Lâu; khi đến trung tâm xã hỏi người dân, người ta chỉ sang con đường thẳng tắp dẫn vào một khu nhà 2 tầng khang trang tựa dưới chân núi…tưởng mình đã đến “nhầm địa chỉ”, quay ra hỏi lại người dân, họ vẫn chỉ vào khu nhà ấy; tôi thắc mắc, một phụ nữ tròn mắt ngạc nhiên nhìn tôi như người từ trên trời rơi xuống “chính nó đấy, sao hỏi nhiều thế”. Đành “liều mình” quay xe vào. Thấy một người đàn ông mặc áo blu trắng đang rửa chân, anh xác nhận “Đúng rồi đấy”.
Tiếp chúng tôi trong căn phòng đơn sơ gọn ghẽ nơi tầng 2, người đàn ông giới thiệu mình là nhân viên Trạm y tế xã Cao Lâu. Và dường như để giải tỏa nhanh thắc mắc trong tôi, anh niềm nở “Trạm y tế và phòng khám ĐKKV Ba Sơn là một anh ạ. Về nhân lực, trạm xá có 5 người (1 bác sĩ, 2 y sĩ, 1 y tá và 1 nữ hộ sinh); phòng khám ĐKKV có 4 người (1 y sĩ, 1 điều dưỡng, 1 dược sĩ và 1 kỹ thuật viên). Do đã hình thành rất lâu, nên không phân biệt giữa trạm xá và PKĐK, chúng tôi đều thực hiện nhiệm vụ chung rất có hiệu quả”. Câu chuyện đang đi vào “chiều sâu” của vấn đề, thì anh kỹ thuật viên của phòng khám và một chị cán bộ của Trạm vào để cùng “tiếp khách”. Do trạm trưởng đi vắng, nên các anh các chị nói rằng, ý kiến của họ chỉ để cho nhà báo…tham khảo, chứ không phải là “phát ngôn chính thức”. Vì vậy, câu chuyện giữa chúng tôi với các cán bộ y tế của Trạm và phòng khám chỉ mang tính chất “bàn” và “luận”

Phòng Khám đa khoa khu vực Ba Sơn đồng thời là nhà trạm Y tế xã Cao Lâu
Nhìn chung, các cán bộ y tế có một nhận xét là nếu không có phòng khám ĐKKV thì y tế xã Cao Lâu rất vất vả trong việc bảo vệ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân và thực hiện các chươưng trình QG về y tế trên địa bàn có hơn 3.700 dân với các thôn bản xa. Ở đây không có sự phân biệt về nhiệm vụ chức năng của trạm xá với phòng khám ĐKKV theo kiểu “tuyến dưới tuyến trên” như nhiều cụm xã khác. Với nhiệm vụ của phòng khám ĐKKV có 5 giường bệnh, người dân các xã Cao Lâu, Công Sơn, Mẫu Sơn, Xuất Lễ thường ra khám chữa bệnh; song sự thực, chính cán bộ y tế xã làm nhiệm vụ của cán bộ phòng khám; ngược lại, trạm y tế thường “phân công” cán bộ của phòng khám đi cơ sở làm nhiệm vụ của một cán bộ y tế xã. Đang hào hứng giãi bày, tất cả đều “ngớ người” khi tôi đặt câu hỏi “Liệu làm như vậy có phải là sự chồng chéo chức năng hay không? Mặc dù có thể trình độ của cán bộ trạm cao hơn trình độ cán bộ phòng khám (trạm y tế có bác sĩ, còn phòng khám ĐKKV thì không có bác sĩ) nhưng làm như vậy, nếu trong quá trình điều trị xảy ra “sự cố”, cả phòng khám và trạm xá biết giải trình thế nào?” Theo quy định của Chính phủ, Bộ Y tế và các Thông tư Liên tịch, thì phòng khám ĐKKV của y tế công lập tương đương với tuyến huyện, là nơi thực hiện các hoạt động chăm sóc, bảo vệ sức khỏe ban đầu, cung cấp các dịch vụ; phòng bệnh, khám – chữa bệnh; điều trị ngoại trú, điều trị các bệnh thông thường và một số chuyên khoa… theo quy định của tuyến kỹ thuật, ngoài các nhiệm vụ khác, phòng khám ĐKKV chỉ đạo các trạm y tế cơ sở trực thuộc thực hiện công tác phòng chống dịch bệnh và bệnh xã hội, y tế dự phòng, vệ sinh dịch tễ và tổ chức bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ y tế cơ sở. Nói cách khác, phòng khám ĐKKV chính là “cánh tay nối dài” của trung tâm y tế huyện ở các xã vùng cao, vùng sâu, vùng xa. Phòng Khám ĐKKV Ba Sơn chỉ đạo 4 trạm y tế trong khu vực phía đông bắc Cao Lộc, trong đó có Trạm y tế Cao Lâu. “Tất cả vì sự nghiệp bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân”, các cán bộ y tế xã và phòng khám nói vậy; và chúng tôi vui mừng vì họ đã đoàn kết, “hiệp đồng” làm được như vậy. Song, băn khoăn của chúng tôi vẫn là tình trạng “3 chung” (chung CSVC, con người và nhiệm vụ). Trao đổi với đồng chí Phó Bí thư Đảng ủy xã, chúng tôi được biết, Cao Lâu là một trong những địa phương đầu tiên có trạm y tế xã. Nó được thành lập và tồn tại rất lâu tại địa điểm trường MN hiện nay. Song từ khi phòng khám ĐKKV được xây dựng, sự “lồng ghép” giữa trạm và phòng khám được thực hiện một cách rất “tự nhiên”… Chúng tôi hiểu, sự “tự nhiên” đến nỗi báo cáo tháng, năm thì…chia nhau số liệu; thực hiện chuẩn QG y tế xã, về phần CSVC nhà trạm đã “có sẵn” CSVC của phòng khám khu vực rất khang trang. Đọc nhiều văn bản của Chính phủ, Bộ Y tế, chúng tôi chưa thấy có “loại hình” đặc biệt này, trao đổi với nhiều cán bộ y tế, họ nói rằng có lẽ cần đặt tên cho loại hình này là “Phòng khám ĐK xã… và khu vực”.

Có lẽ đã đến lúc cần thay đổi, y tế xã Cao Lâu cần phải có nhà trạm, có bộ máy riêng và trang thiết bị riêng theo quy định của tuyến kỹ thuật. Nhất là trong giai đoạn chúng ta đang thực hiện củng cố nâng cấp bệnh viện tuyến huyện, phòng khám ĐKKV và y tế cơ sở.

Minh Hồng