Thứ ba,  07/12/2021

Mất cân bằng giới tính- báo động đỏ

LSO-Theo báo cáo của Chi cục Dân số - KHHGĐ - Sở Y tế Lạng Sơn, nếu năm 2008, tỷ số giới tính khi sinh ở tỉnh ta là 123/100 (123 bé trai/100 bé gái), năm 2009 là 126/100, thì 9 tháng đầu năm 2010 đã là 128/100. Sự gia tăng đột biến này khiến Lạng Sơn trở thành một trong những địa phương có tỷ lệ mất cân bằng giới tính cao nhất trong cả nước.Mô hình gia đình ít con ở xã Tân Tri (Bắc Sơn)Đi tìm nguyên nhânTrước sự mất cân bằng giới tính nghiêm trọng như vậy, nhiều người cho rằng do đặc điểm của một tỉnh miền núi có nhiều dân tộc thiểu số, ảnh hưởng của nền sản xuất tự túc tự cấp và những quan niệm lạc hậu từ tồn tại lâu đời (mong có con trai để nối dõi tông đường và có người đàn ông làm trụ cột trong gia đình). Tuy nhiên, theo số liệu Tổng điều tra dân số 1/4/2009, Lạng Sơn có 731.887 nhân khẩu, trong đó có 366.893 nữ, nếu chia theo giới tính thì nữ còn nhiều hơn nam (99,5 nam/100 nữ).Vậy nguyên nhân chỉ có...

LSO-Theo báo cáo của Chi cục Dân số – KHHGĐ – Sở Y tế Lạng Sơn, nếu năm 2008, tỷ số giới tính khi sinh ở tỉnh ta là 123/100 (123 bé trai/100 bé gái), năm 2009 là 126/100, thì 9 tháng đầu năm 2010 đã là 128/100. Sự gia tăng đột biến này khiến Lạng Sơn trở thành một trong những địa phương có tỷ lệ mất cân bằng giới tính cao nhất trong cả nước.
Mô hình gia đình ít con ở xã Tân Tri (Bắc Sơn)
Đi tìm nguyên nhân
Trước sự mất cân bằng giới tính nghiêm trọng như vậy, nhiều người cho rằng do đặc điểm của một tỉnh miền núi có nhiều dân tộc thiểu số, ảnh hưởng của nền sản xuất tự túc tự cấp và những quan niệm lạc hậu từ tồn tại lâu đời (mong có con trai để nối dõi tông đường và có người đàn ông làm trụ cột trong gia đình). Tuy nhiên, theo số liệu Tổng điều tra dân số 1/4/2009, Lạng Sơn có 731.887 nhân khẩu, trong đó có 366.893 nữ, nếu chia theo giới tính thì nữ còn nhiều hơn nam (99,5 nam/100 nữ).Vậy nguyên nhân chỉ có thể là sự tác động của chính sách dân số cộng với các tiến bộ kỹ thuật trong xác định giới tính thai nhi trong những năm gần đây. Trên thực tế, không có một quốc gia hay một cộng đồng dân cư nào có thể tạo được cân bằng giới tính tuyệt đối trong cấu trúc dân số. Song theo quy luật tự nhiên thì tỷ lệ 103/100 được coi là sự cân bằng lý tưởng. Chính sách dân số KHHGĐ của Nhà nước ta quy định mỗi cặp vợ chồng chỉ có từ 1 đến 2 con đã khiến các cặp vợ chồng “tính toán” theo kiểu “ăn chắc” là sinh con trai đầu lòng, còn đến đứa con thứ 2 mới “cứ để cho nó tự nhiên”. Hỗ trợ cho sự “ăn chắc” này, một phần là do trên 75% số phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ áp dụng các BPTT hiện đại, nên họ chủ động trong khi sinh và khoảng cách giữa 2 lần sinh. Sự “chủ động”, khiến giới tính thai nhi là nam nhiều hơn. Mặt khác, y tế ngoài công lập với các phòng siêu âm với máy móc hiện đại mọc lên như nấm sau mưa đã “tiếp sức” cho sự lựa chọn giới tính thai nhi như là một nhu cầu thực tế. Thống kê của ngành y tế cho biết, nếu năm 2004 có 61% và năm 2006 có 66% cặp vợ chồng biết giới tính thai nhi khi mang thai, thì năm 2009 đã có tới 98% cặp vợ chồng biết giới tính của con mình trước khi nó chào đời.
Những hệ lụy xã hội không xa
Ai cũng biết rằng sự mất cân bằng giới tính trong giai đoạn này sẽ dẫn tới những tác động tiêu cực trong cơ cấu nhân khẩu học cũng như cơ cấu gia đình của dân số trong vài thập kỷ tới. Khi ấy, sự khan hiếm phụ nữ sẽ dẫn đến nạn tảo hôn ở nữ giới. Trong xã hội sẽ xuất hiện nhiều người đàn ông không lấy được vợ, khiến các tệ nạn xã hội phát sinh, đặc biệt là tệ nạn mại dâm; sản phẩm văn hóa đồi trụy như phim ảnh, truyện khiêu dâm cũng xuất hiện nhiều hơn. Cũng do đáp ứng “cung, cầu”, nên tội phạm buôn bán người sẽ phát triển. Mất cân bằng giới tính cũng là nguyên nhân sâu xa dẫn đến tình trạng bất bình đẳng giới ngày càng sâu sắc. Trung Quốc, nước láng giềng ngay cạnh chúng ta là một ví dụ điển hình. Nhiều người nói vui rằng, trong vài chục năm tới, phụ nữ sẽ rất hiếm và “quý hơn vàng”, rằng “thanh niên Lạng Sơn sẽ phải tích tụ rất nhiều tiền để…lấy vợ”.
Những giải pháp cấp bách và lâu dài
Tăng cường tuyên truyền, đẩy mạnh thanh kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp tiết lộ giới tính thai nhi cần phải được thực hiện một cách đồng bộ. Hệ thống thông tin đại chúng cùng mạng lưới CTV dân số và các ngành đoàn thể nên phối hợp nhịp nhàng trong tuyên truyền về chính sách Dân số- KHHGĐ, trước hết là Pháp lệnh dân số. Bên cạnh đó, tuyên truyền sự bình đẳng giới, nêu các gương phụ nữ giỏi giang, đảm đang, thành đạt trong xã hội và trong sản xuất kinh doanh. Mục đích của tuyên truyền làm sao để người dân thay đổi hẳn cái quan niệm “trọng nam khinh nữ” đã lỗi thời.
Cùng với tuyên truyền là kiểm tra, xử phạt thật nghiêm các cơ sở y tế tư nhân, nhất là các điểm siêu âm, khám chữa bệnh phụ khoa trong việc tiết lộ giới tính thai nhi và nạo phá thai không an toàn. Biết rằng việc này rất khó, không dễ gì “bắt tận tay, day tận trán” để xử phạt, song cần thuyết phục chủ các phòng khám nâng cao y đức và chấp hành pháp luật.

Về mặt xã hội, đẩy mạnh tiến trình xóa đói giảm nghèo, từng bước đảm bảo an sinh xã hội; quan tâm đến nhóm người dễ bị “tổn thương”, nhất là người cao tuổi và người già không có con trai chăm sóc…Tạo sự bình đẳng trong GD, huy động trẻ em đến trường, trong đó quan tâm đặc biệt đến trẻ em gái. Trong công cuộc công nghiệp hóa – hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn và xây dựng nông thôn mới, các chính sách, các dịch vụ xã hội đến gần hơn, người nông dân có điều kiện tiếp cận tốt hơn…cũng có tác dụng hỗ trợ cho công tác tuyên truyền thay đổi quan niệm và hành vi sinh sản.

Minh Hồng