Thứ ba,  18/05/2021

Lở mồm long móng: Những cái mới của căn bệnh cũ

LSO- Lở mồm long móng (LMLM) trên gia súc không phải là một căn bệnh mới mẻ ở Lạng Sơn và cả nước, lại càng không phải là lạ trên thế giới, bởi từ thế kỷ 19 trên thế giới đã xuất hiện nhiều đợt bùng phát dịch LMLM gây thiệt hại nặng nề. Ở nước ta, năm 1953, LMLM “tấn công” ra miền Bắc, mãi tới 1965 mới khắc phục xong. Ở Lạng Sơn, năm 1995 bắt đầu bùng phát dịch.Nhắc lại đợt phát dịch LMLM năm 1995 trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, lúc đó chủ yếu xuất hiện trên đàn lợn. Nhưng chỉ vài năm sau từ 1999-2008 LMLM lại xuất hiện chủ yếu trên đàn trâu, bò và từ năm 2008 bệnh LMLM lại tiếp tục diễn biến lây lan sang đàn lợn, cho đến thời điểm này, trong đợt bùng phát dịch bệnh LMLM năm nay, toàn tỉnh đã có 137 con lợn bị mắc bệnh LMLM, trong đó đã tiêu huỷ 124 con. Diễn biến cho thấy căn bệnh này đang có những chiều hướng biến đổi tương đối phức tạp. Một diễn biến khác thường nữa trong năm nay là ở một số...

LSO- Lở mồm long móng (LMLM) trên gia súc không phải là một căn bệnh mới mẻ ở Lạng Sơn và cả nước, lại càng không phải là lạ trên thế giới, bởi từ thế kỷ 19 trên thế giới đã xuất hiện nhiều đợt bùng phát dịch LMLM gây thiệt hại nặng nề. Ở nước ta, năm 1953, LMLM “tấn công” ra miền Bắc, mãi tới 1965 mới khắc phục xong. Ở Lạng Sơn, năm 1995 bắt đầu bùng phát dịch.

Nhắc lại đợt phát dịch LMLM năm 1995 trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, lúc đó chủ yếu xuất hiện trên đàn lợn. Nhưng chỉ vài năm sau từ 1999-2008 LMLM lại xuất hiện chủ yếu trên đàn trâu, bò và từ năm 2008 bệnh LMLM lại tiếp tục diễn biến lây lan sang đàn lợn, cho đến thời điểm này, trong đợt bùng phát dịch bệnh LMLM năm nay, toàn tỉnh đã có 137 con lợn bị mắc bệnh LMLM, trong đó đã tiêu huỷ 124 con. Diễn biến cho thấy căn bệnh này đang có những chiều hướng biến đổi tương đối phức tạp. Một diễn biến khác thường nữa trong năm nay là ở một số địa phương, tỷ lệ tử vong của gia súc mắc bệnh lại tăng khác thường. Ví dụ ở thôn Hoàng Sơn, xã Hoàng Đồng (thành phố Lạng Sơn), trong số vài chục con mắc bệnh thì có tới 6 con (cả trâu lẫn nghé) bị chết. Đây là tỷ lệ tử vong cao so với diễn biến bình thường của căn bệnh này. Theo cơ quan chuyên môn, thì nguyên nhân thứ nhất là do nghé mắc bệnh, không bú được nên đói cộng với bệnh làm chết nhanh. Nguyên nhân thứ 2 là một số trâu bị mắc bệnh kèm theo chướng hơi, viêm dạ cỏ, điều này được giải thích do khi bị bệnh trâu phải ăn quá nhiều rơm khô, ít được bổ sung các loại thức ăn khác. Nguyên nhân nữa, theo cơ quan chuyên môn là có bệnh kế phát cùng với LMLM, hiện nay đang nghi đó là bệnh tụ huyết trùng. Đây là những nguyên nhân chủ yếu làm cho gia súc bị chết nhanh. Trong khi đó, công tác dập dịch năm nay cũng gặp phải một số khó khăn do các nguy cơ xâm nhiễm từ bên ngoài. Hiện nay Lạng Sơn cơ bản phải nhập lợn giống từ các địa phương khác và trong thời gian vừa qua, cơ quan thú y cũng đã xác định được người dân ở một số địa phương mua phải lợn giống của các thương lái ở các tỉnh miền xuôi vận chuyển lên, ngay sau khi đưa về đã phát bệnh LMLM.




Người dân xã Trung Thành, huyện Tràng Định xây dựng chuồng trại, dự trữ thức ăn cho gia súc


Trong khi bệnh LMLM đang có diễn biến mới phát sinh thì ý thức phòng dịch của đại đa số các hộ chăn nuôi vẫn cũ. Như thôn Hoàng Sơn, xã Hoàng Đồng (thành phố Lạng Sơn) 2 năm liền không triển khai tiêm phòng được cho gia súc, kể cả bệnh thông thường lẫn bệnh nguy hiểm. Ở thôn Kéo Van, xã Tân Lang, huyện Văn Lãng, năm trước LMLM bùng phát, nguyên nhân được xác định là từ chăn nuôi ở bãi rác, thế nhưng cho đến nay, trong bãi rác, hàng chục con bò vẫn thản nhiên kiếm ăn và những người dân thì nghĩ một cách đơn giản: Bệnh này dễ chữa, để rồi đến khi bùng phát, họ mới thấm thía hết những thiệt hại mà dịch bệnh gây ra cho cộng đồng và ngay với chính gia đình họ. Cũng trên địa bàn huyện Văn Lãng, Thanh Long là một xã biên giới, tập trung đông gia súc, thế nhưng tỷ lệ tiêm phòng ở đây năm nào cũng ở một con số rất khiêm tốn, dưới 50%. Đến ngày 20/12/2010, toàn tỉnh đã có 1.016 con gia súc của 70 thôn ở 31 xã, thị trấn, trên địa bàn 9 huyện, thành phố mắc bệnh LMLM, trong đó có 137 con lợn. Mới chỉ có 333 con điều trị khỏi, 169 con chết và tiêu huỷ. Theo nhận định, tình hình dịch cơ bản đã kiểm soát được, nhưng vẫn còn một số địa phương ở Văn Quan, Chi Lăng, Bình Gia…vẫn đang có những phát sinh phức tạp. Đợt bùng phát dịch lần này, cơ bản là tái bùng phát ở những ổ dịch cũ, với ý thức phòng bệnh như vậy, thì nhiều người đã dự báo trước được tình hình. Nhưng nhìn từ một góc độ khác, dịch bệnh phát sinh có phải tất cả là do ý thức của nhân dân, của người chăn nuôi không? Bà Nguyễn Thị Nguyệt, quyền Chi cục trưởng Chi cục Thú y kể cho tôi nghe một câu chuyện: Trong lần dập dịch tụ huyết trùng ở một xã của Lộc Bình, đích thân cán bộ thú y đến tuyên truyền, bằng phương pháp trực quan, chứng minh cho người dân thấy được hiệu quả, tác dụng của cách làm theo đúng kỹ thuật và người dân đã ngay lập tức làm theo, dịch nhanh chóng được khống chế, tỷ lệ tiêm phòng được nâng lên rõ rệt. Như vậy là tất cả những tuyên truyền, vận động của chính quyền địa phương trước đó đã không mang lại hiệu quả cao nhất. Nhiều ý kiến cho rằng vai trò của cấp uỷ, chính quyền và các tổ chức đoàn thể ở một số địa phương chưa thực sự rõ nét, cách vận động, tuyên truyền của họ chưa đúng cách, phương pháp tiếp cận chưa phong phú…chính vì vậy mà ý thức phòng bệnh gia súc, gia cầm nói chung của nhân dân vẫn còn nhiều hạn chế. Ở một số nơi vẫn có tư tưởng, phòng chống dịch bệnh là việc của riêng cơ quan chuyên môn. Có lẽ cho đến giờ vẫn còn nhiều người chưa biết một điều: Khi bệnh LMLM đã được khống chế, vật nuôi được điều trị khỏi triệu chứng, nhưng trên thực tế, trong một thời gian khá dài gia súc vẫn tiếp tục thải vi rút gây bệnh ra ngoài môi trường, cũng chính vì thế mà khi trâu bò khỏi bệnh, cán bộ thú y vẫn vận động người dân ký cam kết không vận chuyển, mua bán trâu bò bị bệnh trong vòng 2 năm. Một điều cũ, nhưng lại tưởng như mới, không nắm rõ, lại chủ quan trong công tác phòng thì hệ quả là tái bùng phát bệnh, dịch có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Hy vọng rằng với sự phối hợp đồng bộ, quyết liệt hơn giữa chính quyền, đoàn thể các địa phương và cơ quan chuyên môn, cùng với sự nhận thức đúng đắn của nhân dân, Lạng Sơn sẽ nhanh chóng khống chế được đợt bùng phát dịch lần này. Ấy cũng là đổi mới để đối phó với một căn bệnh đã cũ.

Lê Minh