Thứ sáu,  19/08/2022

Ô nhiễm môi trường: Lời khẩn cầu từ suối Ngọc

LSO-Không nằm trong chương trình nhưng lại trở thành một trong những vấn đề “nóng” tại phiên họp UBND tỉnh cuối tháng 11/2011, đó là vấn đề ô nhiễm suối Ngọc trong động Nhị Thanh. Đồng chí Vy Văn Thành, Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định: cần có ngay những biện pháp cấp bách để giải quyết tình trạng này!Cận cảnh ô nhiễm suối NgọcThiên nhiên cũng thật khéo sắp bày khi tạo dòng Ngọc Tuyền lững lờ qua động Nhị Thanh để tạo nên một điểm nhấn trong quần thể di tích Nhị-Tam Thanh – một trong “trấn doanh bát cảnh” cửa Xứ Lạng. Dòng chảy tự nhiên ấy, người xưa tả, nước trong vắt, sau khi chảy qua động Nhị Thanh, nước suối thành ao. Ao ấy trong suốt nên được đốc trấn Ngô Thì Sĩ gọi là “Nhất bích trì” nghĩa là ao trong biếc. Nhưng khoảng hơn chục năm trở lại đây, “Nhất bích trì” trở thành vũng nước đọng đen ngòm, đặc sánh như dầu luyn. Mùi dầu luyn thì còn chịu được, còn thứ nước sanh sánh ấy mang nặng cái mùi tổng hợp của rác rưởi, của nước thải sinh hoạt, của xác...

LSO-Không nằm trong chương trình nhưng lại trở thành một trong những vấn đề “nóng” tại phiên họp UBND tỉnh cuối tháng 11/2011, đó là vấn đề ô nhiễm suối Ngọc trong động Nhị Thanh. Đồng chí Vy Văn Thành, Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định: cần có ngay những biện pháp cấp bách để giải quyết tình trạng này!
Cận cảnh ô nhiễm suối Ngọc
Thiên nhiên cũng thật khéo sắp bày khi tạo dòng Ngọc Tuyền lững lờ qua động Nhị Thanh để tạo nên một điểm nhấn trong quần thể di tích Nhị-Tam Thanh – một trong “trấn doanh bát cảnh” cửa Xứ Lạng. Dòng chảy tự nhiên ấy, người xưa tả, nước trong vắt, sau khi chảy qua động Nhị Thanh, nước suối thành ao. Ao ấy trong suốt nên được đốc trấn Ngô Thì Sĩ gọi là “Nhất bích trì” nghĩa là ao trong biếc. Nhưng khoảng hơn chục năm trở lại đây, “Nhất bích trì” trở thành vũng nước đọng đen ngòm, đặc sánh như dầu luyn. Mùi dầu luyn thì còn chịu được, còn thứ nước sanh sánh ấy mang nặng cái mùi tổng hợp của rác rưởi, của nước thải sinh hoạt, của xác sinh vật chết.
Là sinh viên ngành du lịch, chị Lê Thu Trang, Trường Trung cấp Kinh tế Đối ngoại Hà Nội đã nhiều lần tham quan động Nhị Thanh trong những dịp đi thực tế hoặc đi chơi với bạn bè. Theo chị Trang, khách thăm Nhị Thanh trầm trồ trước cảnh quan tuyệt đẹp trong hang động bao nhiêu thì lại sửng sốt vì mùi hôi thối bốc lên từ dòng suối chảy qua động bấy nhiêu, cho nên dù có thích vãn cảnh đến thế nào cũng không mấy ai đủ can đảm mà nán lại lâu.
“Nguồn cơn” của thứ mùi hôi thối bốc lên từ suối Ngọc mà du khách phàn nàn không đâu khác chính là việc dòng suối đã và đang bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi nước thải sinh hoạt của con người. Cùng với quá trình đô thị hóa, lượng nước thải sinh hoạt của các khu dân cư trên địa bàn xã Hoàng Đồng – đầu nguồn suối Ngọc và phường Tam Thanh – nơi dòng suối chảy qua trước khi vào động Nhị Thanh ngày càng lớn. Trong khi đó, các khu vực này lại không có hệ thống thoát nước riêng nên bao nhiêu nước thải sinh hoạt đều dồn về khiến Ngọc Tuyền trở thành cái “cống” thải nước của hàng trăm hộ dân với hàng vạn mét khối nước thải xuyên qua động Nhị Thanh mỗi năm.
Năm 2010, dự án xây dựng bể lắng nhằm giải quyết tình trạng ô nhiễm suối Ngọc đã được thực hiện theo Quyết định 2336/QĐ-UBND ngày 26/11/2009 của UBND tỉnh. Tuy nhiên, công trình này cũng chỉ hạn chế được một phần mức độ ô nhiễm của dòng chảy từ phía động Tam Thanh chảy về, còn phần lớn nước thải sinh hoạt của các hộ dân ở khu vực Ngã Sáu, khu Công Đoàn vẫn chảy trực tiếp vào suối Ngọc, xuyên qua động Nhị Thanh gây ô nhiễm nghiêm trọng trong lòng động.
Suối Ngọc bị ô nhiễm đã ảnh hưởng lớn tới việc thu hút khách du lịch đến tham quan khu di tích Nhị-Tam Thanh. Theo ông Nguyễn Bá San, Trưởng Ban Quản lý di tích tỉnh Lạng Sơn: những năm 2001, 2002 khu di tích này đón tới 500 ngàn lượt khách/năm, nhưng vài năm trở lại đây, chỉ còn xấp xỉ 200 ngàn lượt/năm. Đầu năm 2011, Ban Quản lý di tích tỉnh cùng Trung tâm Ứng dụng tiến bộ Khoa học Công nghệ thuộc Sở Khoa học và Công nghệ tiếp tục cứu vãn tình thế bằng cách đưa trực tiếp hóa chất xuống lòng suối nhằm xử lý ô nhiễm. Song do lượng nước thải lớn và lưu thông liên tục nên phương án này cũng chỉ giải quyết được “phần ngọn”.
Như vậy, việc xây dựng bể lắng hay sử dụng chế phẩm xử lý ô nhiễm như trên đều chỉ là giải pháp tình thế và mang tính nhỏ giọt. Nhiều năm gắn bó với công tác quản lý di tích, ông San cho rằng: Với thực trạng ô nhiễm suối Ngọc, phương án tối ưu nhất là xây dựng hệ thống cống ngầm theo lòng suối (đoạn chảy qua động Nhị Thanh). Hệ thống cống ngầm được đổ bê tông, cách 50 mét có 1 hố ga có nắp để nạo vét, bảo dưỡng thường xuyên, tránh bị tắc. Như thế, vào mùa khô, nước sinh hoạt sẽ thoát ra ngoài theo cống, không gây ô nhiễm trong động, vào mùa mưa, nước thải được hòa loãng với nước mưa, chảy theo suối đi ra ngoài.

Nhiều biện pháp đã được thực hiện, các “kế sách” cũng được đưa ra, nhưng cho đến thời điểm này suối Ngọc vẫn đen ngòm. Người dân Xứ Lạng và du khách thập phương đang mong đợi một phương án xử lý triệt để, đồng bộ sớm được thực thi để trả lại cho Ngọc Tuyền vẻ thơ mộng, trong biếc như vốn có tự ngàn xưa.

Như Phong - Bảo Vy