Thứ tư,  28/09/2022

Ngăn chặn hàng thực phẩm đông lạnh tạm nhập tái xuất "biến tướng"

Tuy đã có quyết định tạm ngừng hoạt động TNTX mặt hàng đông lạnh là những sản phẩm phủ tạng, phụ phẩm gia súc và phủ tạng, phụ phẩm gia cầm, nhưng trên thực tế, do lợi nhuận, vẫn có thể có DN lợi dụng sơ hở trong phương pháp kiểm tra của cơ quan chức năng để buôn lậu. Do vậy, các lực lượng chức năng vẫn rất cần tăng cường khâu kiểm tra, kiểm soát để ngăn chặn hiệu quả việc nhập lậu các mặt hàng không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

LSO-Thời gian qua, việc kinh doanh hàng tạm nhập tái xuất (TNTX), đặc biệt là hàng thực phẩm đông lạnh đã đem lại nguồn thu lớn cho doanh nghiệp (DN) xuất nhập khẩu, DN kinh doanh kho bãi, giải quyết việc làm cho người lao động. Tuy vậy, bên cạnh mặt tích cực thì hoạt động này cũng bộc lộ những mặt trái, tiếp tay cho buôn lậu, gian lận thương mại…
Hàng tạm nhập tại xuất qua cửa khẩu Chi Ma
Thẩm lậu vào nội địa
Hầu hết hàng thực phẩm đông lạnh TNTX đều được đăng ký tờ khai, hoàn thành thủ tục hải quan tại chi cục hải quan cửa khẩu nhập khẩu (chủ yếu tại Hải Phòng, Quảng Ninh). Sau đó, tái xuất qua mốc 23 – Bảo Lâm thuộc Cửa khẩu Hữu Nghị, Cửa khẩu Chi Ma, Cửa khẩu Tân Thanh và Cốc Nam.
Qua công tác thu thập thông tin quản lý rủi ro và kiểm soát chống buôn lậu của Cục Hải quan Lạng Sơn cho thấy, loại hình kinh doanh TNTX đang tiềm ẩn nhiều rủi ro và có dấu hiệu bị lợi dụng. Tính đến tháng 6/2012, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã phát hiện, bắt giữ 7 vụ vi phạm hàng hóa tạm nhập nhưng không tái xuất; xử phạt vi phạm hành chính 147,5 triệu đồng, tịch thu tang vật trị giá ước tính khoảng 3 tỷ đồng; đã chuyển cơ quan công an xem xét, xử lý hình sự 2 vụ nghi giả dấu, chữ ký cán bộ hải quan để thanh khoản tờ khai TNTX và xuất khẩu khống để xác nhận thực xuất và làm thủ tục thanh khoản.
Theo ông Nguyễn Quốc Hải – Trưởng phòng Kế hoạch Tài chính – Sở Công Thương Lạng Sơn, thủ đoạn gian lận chủ yếu trong TNTX hàng đông lạnh là DN mở tờ khai đăng ký tuyến đường và địa điểm xuất hàng theo quy định. Sau đó, không thực xuất mà tự ý phá dỡ niêm phong hải quan, sang tải và đưa hàng qua các đường mòn, lối tắt vào thị trường nội địa tiêu thụ. Thậm chí, một số DN lợi dụng hoạt động TNTX, nhập khẩu hàng hoá thuộc danh mục cấm nhập khẩu, kém chất lượng, hay rút ruột, thay thế mặt hàng khác để tiêu thụ trong nước nhằm trốn thuế; khai báo không đúng về tên hàng, số lượng, trọng lượng hàng hóa trong lô hàng TNTX.
Ngăn chặn trước khi quá muộn
Trên thực tế, việc kiểm tra, kiểm soát hàng TNTX nói chung, hàng thực phẩm đông lạnh nói riêng gặp không ít khó khăn. DN Trung Quốc thường xuyên yêu cầu thương nhân Việt Nam thay đổi địa điểm giao hàng và tập trung vào một số cửa khẩu. Điều này khiến lực lượng chức năng đôi khi không kịp đối phó. Thực phẩm đông lạnh TNTX được vận chuyển bằng container chuyên dụng có tải trọng trên 50 tấn. Trong khi đó, đường vào cửa khẩu xấu, nhỏ nên phải chuyển tải cũng gây rất nhiều khó khăn cho công tác giám sát, quản lý. Thêm nữa, hàng được đóng trong gói, thùng nhỏ nên số lượng thùng, gói ở container rất lớn. Trong khi phương pháp kiểm tra của cơ quan chức năng là quan sát, nếu có nghi ngờ bằng cảm quan mới yêu cầu kiểm tra hàng. Do đó, việc để lọt hàng cấm cũng như khó xác định mặt hàng đã nhiều lần xảy ra.
Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Lạng Sơn đã đề nghị các địa phương nơi làm thủ tục nhập khẩu tăng cường kiểm tra, khi phát hiện có dấu hiệu bất thường thì cung cấp thông tin cho hải quan để phối hợp làm rõ. Tổng cục Hải quan chỉ đạo các Cục Hải quan địa phương và Cục Điều tra chống buôn lậu tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát đối với loại hình kinh doanh TNTX (nhất là đối với mặt hàng thực phẩm đông lạnh); xử lý nặng các hành vi vi phạm của DN; có biện pháp theo dõi, quản lý chặt chẽ để thanh khoản hồ sơ, đảm bảo tuân thủ đúng quy trình thủ tục hải quan đối với loại hình này. Theo lãnh đạo Sở Công Thương Lạng Sơn, nhằm ngăn chặn việc buôn lậu, gian lận thương mại đối với hàng TNTX, ngày 28/9/2012 Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 5737/QĐ-BCT công bố tạm thời các danh mục hàng hóa kinh doanh TNTX… Theo đó, tạm ngừng kinh doanh TNTX thực phẩm đông lạnh là phủ tạng, phụ phẩm gia súc và phủ tạng, phụ phẩm gia cầm. Hàng thực phẩm đông lạnh khác (thịt gia súc, gia cầm, thủy, hải sản các loại) TNTX phải thực hiện theo giấy phép của Bộ Công Thương.
Ông Trần Bằng Toàn – Chi cục trưởng Chi cục Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị đánh giá, đây là động thái rất tích cực, có thể giúp ngăn chặn triệt để việc hàng thực phẩm đông lạnh TNTX thẩm thấu vào nội địa. Giúp cho lực lượng hải quan dễ dàng kiểm soát hơn. Thời gian TNTX ngắn đi, không xảy ra việc hàng lưu kho lâu, ảnh hưởng đến môi trường.
Tuy đã có quyết định tạm ngừng hoạt động TNTX mặt hàng đông lạnh là những sản phẩm phủ tạng, phụ phẩm gia súc và phủ tạng, phụ phẩm gia cầm, nhưng trên thực tế, do lợi nhuận, vẫn có thể có DN lợi dụng sơ hở trong phương pháp kiểm tra của cơ quan chức năng để buôn lậu. Do vậy, các lực lượng chức năng vẫn rất cần tăng cường khâu kiểm tra, kiểm soát để ngăn chặn hiệu quả việc nhập lậu các mặt hàng không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Trí Dũng