Thứ bảy,  10/04/2021

Mẹ nhiễm HIV vẫn có thể sinh con an toàn

Theo thông tin từ Bộ Y tế cứ 100 phụ nữ nhiễm HIV không được điều trị và sinh con có khoảng 30 – 35 trẻ bị nhiễm HIV. Nếu 100 phụ nữ bị nhiễm HIV được điều trị thích hợp và sinh con thì chỉ có 8 – 10 trẻ bị nhiễm, thậm chí còn có thể ít hơn nếu được điều trị sớm.Hiện nay, chương trình phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con đang được triển khai rộng rãi ở khắp các địa phương trên cả nước. Tại Bệnh viện Đa khoa trung tâm tỉnh chương trình này đã được triển khai từ năm 2005. Trong năm qua bệnh viện đã tiến hành tư vấn, xét nghiệm tự nguyện sàng lọc HIV cho 3.164 lượt phụ nữ mang thai. Qua đó phát hiện 36 trường hợp phụ nữ mang thai nhiễm HIV, đã cung cấp thuốc điều trị cho 90% thai phụ. Phụ nữ mang thai khi đến thăm khám thai sản sẽ được cung cấp các thông tin về HIV, nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con. Tại đây các bà mẹ mang thai được tư vấn làm xét nghiệm tự nguyện, nếu người mẹ...

Theo thông tin từ Bộ Y tế cứ 100 phụ nữ nhiễm HIV không được điều trị và sinh con có khoảng 30 – 35 trẻ bị nhiễm HIV. Nếu 100 phụ nữ bị nhiễm HIV được điều trị thích hợp và sinh con thì chỉ có 8 – 10 trẻ bị nhiễm, thậm chí còn có thể ít hơn nếu được điều trị sớm.
Hiện nay, chương trình phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con đang được triển khai rộng rãi ở khắp các địa phương trên cả nước. Tại Bệnh viện Đa khoa trung tâm tỉnh chương trình này đã được triển khai từ năm 2005. Trong năm qua bệnh viện đã tiến hành tư vấn, xét nghiệm tự nguyện sàng lọc HIV cho 3.164 lượt phụ nữ mang thai. Qua đó phát hiện 36 trường hợp phụ nữ mang thai nhiễm HIV, đã cung cấp thuốc điều trị cho 90% thai phụ. Phụ nữ mang thai khi đến thăm khám thai sản sẽ được cung cấp các thông tin về HIV, nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con. Tại đây các bà mẹ mang thai được tư vấn làm xét nghiệm tự nguyện, nếu người mẹ bị nhiễm bệnh sẽ được dự phòng lây truyền từ mẹ sang con phù hợp với thời điểm phát hiện mắc bệnh và được bác sĩ chỉ định phác đồ điều trị từ tháng thứ 7 đến lúc sinh.
Chăm sóc trẻ sơ sinh (ảnh minh họa)
HIV lây truyền từ mẹ sang con chủ yếu xảy ra trong bào thai, trong lúc sinh và qua sữa mẹ. Trong bào thai, sự lây truyền có thể xảy ra trong suốt thời kỳ mang thai qua bánh rau. Bình thường mặt bánh rau có cấu trúc đặc biệt, gồm nhiều màng ngăn có chức năng bảo vệ cho phép các chất dinh dưỡng vitamin, khoáng chất, kháng thể… được đi qua để nuôi dưỡng bào thai, còn vi rút, vi khuẩn gây hại cho thai nhi sẽ bị chặn lại. Như vậy thông thường dù cơ thể mẹ nhiễm vi rút thì sẽ bị ngăn lại ở bánh rau. Tuy nhiên khi bánh rau bị nhiễm khuẩn hoặc bị mỏng đi, vi rút HIV dễ dàng di chuyển qua bánh rau vào thai nhi. Trong lúc sinh, sự lây truyền xảy ra khi đứa trẻ đi qua đường sinh dục của mẹ để ra ngoài tiếp xúc trực tiếp với với dịch âm đạo, hoặc do trao đổi với máu mẹ khi chuyển dạ. Trong sữa mẹ cũng có một lượng vi rút HIV đáng kể, đó cũng là một trong những nguyên nhân lây bệnh cho trẻ khi niêm mạc miệng của bé bị xây xát, hoặc hệ tiêu hoá bị tổn thương.
Để hạn chế tối đa nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con, trong quá trình chuyển dạ và đẻ cần hạn chế tối đa chấn thương cho mẹ và trẻ, đảm bảo vô khuẩn tuyệt đối khi đỡ đẻ, không rạch màng ối sớm, hạn chế các can thiệp gây chảy máu đường sinh đẻ trong thời gian sinh, tránh các thủ thuật và can thiệp gây tổn thương da cho thai nhi, tắm cho trẻ ngay sau khi sinh và dùng thuốc kháng vi rút (ARV) để dự phòng. Sau khi trẻ được sinh ra, bác sĩ sẽ tư vấn cho bà mẹ về nguy cơ lây truyền HIV qua sữa mẹ, các bà mẹ được khuyến khích nuôi con bằng thức ăn thay thế hoàn toàn. Nếu điều kiện không cho phép nuôi con hoàn toàn bằng thức ăn thay thế, người mẹ được hướng dẫn cụ thể cách nuôi còn bằng sữa mẹ trong 4 – 6 tháng đầu, tuyệt đối không vừa cho trẻ bú sữa mẹ, vừa cho trẻ ăn sữa khác vì có thể gây tiêu chảy, tổn thương ruột, làm HIV thâm nhập vào cơ thể. Bà mẹ sau khi sinh tiếp tục được theo dõi, xem xét và chỉ định điều trị bằng thuốc ARV, trẻ được xác định tình trạng nhiễm HIV, dự phòng nhiễm trùng cơ hội và xem xét chỉ định dùng thuốc kháng vi rút. Ngoài việc được tư vấn và điều trị bằng thuốc thì điều quan trọng là các bà mẹ mắc bệnh cần chuẩn bị tâm lý vững vàng, tạo niềm tin cho bản thân để giữ gìn sức khoẻ và nuôi con đúng cách. Theo bác sĩ Phan Thị Bích Mai- Trưởng Khoa sản, Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh cho biết: Cứ 100 sản phụ nhiễm HIV không được điều trị bằng thuốc kháng vi rút thì có khoảng 40% sẽ lây truyền sang con tuy nhiên nếu dùng thuốc và không cho con bú thì tỷ lệ nhiễm sẽ thấp hơn 10% vì vậy những bà mẹ có HIV vẫn có thể sinh ra những đứa con không mắc bệnh. Trong năm 2009, Bệnh viện đã cung cấp thuốc điều trị cho 5 trường hợp được uống thuốc phòng lây truyền mẹ con, 6 trường hợp sau khi sinh được uống thuốc ARV.

Do tỷ lệ lây bệnh từ người mẹ tương đối cao vì vậy các bà mẹ mang thai cần đến các cơ sở y tế để được tư vấn dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, các bà mẹ mắc bệnh sẽ được cung cấp các dịch vụ về HIV/AIDS. “Vì những đứa con không nhiễm HIV” là mục tiêu mà Bộ Y tế đang hướng đến, bằng những phương pháp điều trị thích hợp, các bà mẹ nhiễm HIV vẫn có thể sinh ra những đứa con không nhiễm HIV.

Thúy Vương