Thứ sáu,  23/07/2021

Lễ hội – Nơi bảo tồn và phát huy di sản văn hoá quê hương

LSO-Có người từng nói, “Lễ hội như một bảo tàng sống”. Quả thật, ý kiến trên rất có cơ sở. Bởi, lễ hội không chỉ là nơi giữ gìn, bảo tồn mà còn góp phần phát huy, phát triển giá trị di sản văn hoá (DSVH) của quê hương, dân tộc.Điều dễ nhận thấy rằng, trong mấy năm trở lại đây, các lễ hội của Lạng Sơn, đặc biệt là những lễ hội nằm trong Chương trình lễ hội Xuân Xứ Lạng được tổ chức ngày càng đi vào nền nếp, đảm bảo vui tươi, an toàn, tiết kiệm, góp phần giữ gìn và tôn vinh được những nét VH giàu bản sắc của quê hương Xứ Lạng. Kết quả đó, trước hết phải kể đến sự quan tâm đúng mức và thích hợp của các cấp, các ngành từ tỉnh cho đến cơ sở, địa bàn nơi có lễ hội diễn ra. Công tác chỉ đạo luôn thông suốt và tuân thủ theo kế hoạch đề ra, phù hợp với đặc điểm lễ hội, đặc điểm địa bàn, dân cư. Chủ trương xã hội hoá các hoạt động VH, lễ hội đã được quán triệt sâu sắc; phát huy...

LSO-Có người từng nói, “Lễ hội như một bảo tàng sống”. Quả thật, ý kiến trên rất có cơ sở. Bởi, lễ hội không chỉ là nơi giữ gìn, bảo tồn mà còn góp phần phát huy, phát triển giá trị di sản văn hoá (DSVH) của quê hương, dân tộc.
Điều dễ nhận thấy rằng, trong mấy năm trở lại đây, các lễ hội của Lạng Sơn, đặc biệt là những lễ hội nằm trong Chương trình lễ hội Xuân Xứ Lạng được tổ chức ngày càng đi vào nền nếp, đảm bảo vui tươi, an toàn, tiết kiệm, góp phần giữ gìn và tôn vinh được những nét VH giàu bản sắc của quê hương Xứ Lạng. Kết quả đó, trước hết phải kể đến sự quan tâm đúng mức và thích hợp của các cấp, các ngành từ tỉnh cho đến cơ sở, địa bàn nơi có lễ hội diễn ra. Công tác chỉ đạo luôn thông suốt và tuân thủ theo kế hoạch đề ra, phù hợp với đặc điểm lễ hội, đặc điểm địa bàn, dân cư. Chủ trương xã hội hoá các hoạt động VH, lễ hội đã được quán triệt sâu sắc; phát huy cao độ vai trò làm chủ, tích cực sáng tạo VH của nhân dân. Do đó, điều dễ nhận thấy trong lễ hội là, sự tham gia của nhân dân ngày càng đông đảo hơn. Tính chất dân gian truyền thống của các lễ hội được đề cao. Tất cả đã thể hiện sâu sắc ý nghĩa thành kính và ước vọng của nhân dân, cầu cho “Quốc thái, dân an”, “nhân khang, vật thịnh”,… Qua đó, đã tác động sâu sắc đến tâm tư, tình cảm, đáp ứng nhu cầu VH tinh thần của nhân dân, mục đích giáo dục truyền thống lịch sử VH của quê hương, đất nước, niềm tự hào tự tôn dân tộc, tăng cường sự cố kết cộng đồng ngày càng bền chặt hơn.
Thi bày mâm ngũ quả và gói bánh truyền thống tại lễ hội đền Kỳ Cùng (TPLS)
Có thể khẳng định rằng, qua lễ hội, các giá trị DSVH của quê hương, dân tộc đã được bảo tồn và phát huy một cách tích cực. Minh chứng là nhiều loại hình nghệ thuật, thể thao và các trò chơi dân gian lành mạnh, bổ ích và ý nghĩa đã được quan tâm đưa vào lễ hội như: hát, múa các làn điệu dân ca mang đậm bản sắc địa phương, dân tộc; các trò vui hội dân dã như ném còn, đánh yến, đi cà kheo, thi nấu các món ăn đặc sản quê hương, bày các mâm cỗ đẹp để cúng thần… Tiêu biểu nhất phải kể đến là những làn điệu dân ca, dân vũ như hát sli, lượn, đàn tính – hát then. Đặc biệt là nghệ thuật đàn tính – hát then đã trở thành một nét đặc trưng của nhiều lễ hội ở Lạng Sơn. Ấn tượng sâu đậm về các làn điệu dân ca, dân vũ trên như tại Lễ hội Chùa Tam Thanh, Lễ hội Lồng Tồng làng Khòn Lèng, Lễ hội Đền Kỳ Cùng (TP Lạng Sơn), Ngày hội VH xã Hải Yến (Cao Lộc), Lễ hội Háng Đắp (thị trấn Lộc Bình). Đáng chú ý, chương trình Lễ hội Xuân Xứ Lạng đã được tổ chức theo một quy hoạch tổng thể các lễ hội của Lạng Sơn với hệ thống điểm đầu điểm cuối, đảm bảo cho sự phát triển bền vững.
Tại lễ hội đền Kỳ Cùng, một trong những lễ hội lớn của Lạng Sơn thường được tổ chức cùng với lễ hội đền Tả Phủ, gắn với sự ra đời và phát triển của phố chợ Kỳ Lừa, thành phố Lạng Sơn. Các hoạt động như rước kiệu được duy trì và tổ chức chu đáo, tạo ra điểm nhấn ấn tượng sâu đậm về lễ hội tiêu biểu nhất Lạng Sơn. Đặc biệt, tại lễ hội Đền Kỳ Cùng còn có hoạt động thi bày mâm ngũ quả và gói bánh truyền thống (bánh coóc mò) đã tạo ra sự vui tươi, phấn khởi trong lòng người tham dự và cổ vũ.
Như chúng ta đều biết, Lạng Sơn có đến 90% lễ hội được tổ chức mang tính chất là lễ hội Lồng Tồng – lễ hội cầu mùa. Tại các lễ hội này, nhiều nghi lễ cổ truyền vẫn được duy trì như trò diễn sĩ, nông, công, thương thể hiện sự phát triển hài hoà của nhiều ngành nghề trong xã hội. Hay, lễ hội Lồng Tồng làng Khòn Lèng còn có phần thi bày các mâm cỗ đẹp để cúng Thần Nông với các sản vật “cây nhà, lá vườn”, tự chế biến nhằm báo cáo, tạ ơn Thần Nông giúp cho mưa thuận, gió hoà để bà con có mùa màng bội thu. Ngoài ra, trong các lễ hội còn phải nói đến trò múa sư tử, biểu diễn võ dân tộc – một trong những hoạt động thể hiện tinh thần thượng võ, tinh thần tự lực tự cường của đồng bào các dân tộc trên quê hương Xứ Lạng trong giữ gìn, xây dựng và bảo vệ quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh. Ấn tượng về trò múa sư tử xuất hiện trong lễ hội đáng phải nhắc đến là sư tử trong lễ hội Đầu pháo – Đền Tả Phủ, ngày hội VH xã Hải Yến. Rất nhiều người đam mê bộ môn nhiếp ảnh đã có được những tác phẩm đáng nhớ tại các lễ hội này… Và, trong lễ hội còn phải nhắc đến một sản vật đặc sản ẩm thực nổi tiếng của Lạng Sơn. Đó là món thịt lợn quay lá mác mật thơm vàng, hấp dẫn. Mỗi năm hội mở, nhiều du khách háo hức đến hội Bắc Nga, hội Hải Yến (Cao Lộc)… để thưởng thức món thịt lợn quay là thế!
Có thể khẳng định rằng, lễ hội chính là nơi bảo tồn và phát huy vốn DSVH của quê hương một cách thiết thực, hiệu quả và còn là điểm nhấn giới thiệu, quảng bá được sâu rộng tiềm năng, thế mạnh, những đặc trưng VH, nét đẹp truyền thống giàu bản sắc của Lạng Sơn tới bạn bè và du khách muôn phương.
Tiếp tục phát huy những kết quả và hiệu ứng tích cực từ các lễ hội, trong năm 2010 và những năm tới, Lạng Sơn cần quan tâm sâu sắc tới công tác định hướng, thông tin tuyên truyền, quảng bá để nhân dân, du khách hiểu rõ hơn giá trị lịch sử, VH khi đến với các lễ hội, di tích. Phát động mạnh mẽ phong trào giữ gìn, bảo tồn, làm giàu và phát huy các DSVH của quê hương, dân tộc trong các tầng lớp nhân dân; khuyến khích sự tích cực và chủ động của người dân tham gia vào hoạt động tổ chức, quản lý, sáng tạo VH trong các lễ hội diễn ra tại địa phương mình mỗi dịp tết đến, xuân về.

Hoàng Thịnh