Thứ bảy,  10/04/2021

Bánh Chưng lưu giữ nét cổ truyền dân tộc

LSO-Nói đến Tết cổ truyền dân tộc, mỗi chúng ta đều có thể nghĩ ngay đến những món ăn làm nên hương vị đậm đà cho ngày Tết. Đó là bánh chưng xanh, thịt gà, lạp xường, dưa hành…Thế nhưng, trên thực tế hiện nay, chỉ có các gia đình ở nông thôn mới còn giữ được phong tục gói bánh chưng ngày Tết. Còn ở thành phố, nét đẹp này đã dần bị mai một, thậm chí có nhiều người không biết gói một chiếc bánh chưng phải chuẩn bị những nguyên liệu gì. Thời kỳ đô thị hoá, hội nhập, cuộc sống nơi các thành phố, thị trấn sầm uất như có sức lôi kéo con người vào guồng quay chóng mặt ấy. Công việc xã hội nhiều khiến cho người phụ nữ ngày nay ít có thời gian quan tâm đến gia đình, lưu giữ những phong tục, nét đẹp truyền thống cổ truyền của dân tộc. Hiện nay, các dịch vụ nhận gói bánh, đặt bánh, làm xôi, làm cỗ phát triển nhiều theo thị hiếu của khách hàng. Chính vì các dịch vụ tiện ích, đơn giản như vậy mà công việc nội trợ của...

LSO-Nói đến Tết cổ truyền dân tộc, mỗi chúng ta đều có thể nghĩ ngay đến những món ăn làm nên hương vị đậm đà cho ngày Tết. Đó là bánh chưng xanh, thịt gà, lạp xường, dưa hành…Thế nhưng, trên thực tế hiện nay, chỉ có các gia đình ở nông thôn mới còn giữ được phong tục gói bánh chưng ngày Tết. Còn ở thành phố, nét đẹp này đã dần bị mai một, thậm chí có nhiều người không biết gói một chiếc bánh chưng phải chuẩn bị những nguyên liệu gì.
Thời kỳ đô thị hoá, hội nhập, cuộc sống nơi các thành phố, thị trấn sầm uất như có sức lôi kéo con người vào guồng quay chóng mặt ấy. Công việc xã hội nhiều khiến cho người phụ nữ ngày nay ít có thời gian quan tâm đến gia đình, lưu giữ những phong tục, nét đẹp truyền thống cổ truyền của dân tộc.
Hiện nay, các dịch vụ nhận gói bánh, đặt bánh, làm xôi, làm cỗ phát triển nhiều theo thị hiếu của khách hàng. Chính vì các dịch vụ tiện ích, đơn giản như vậy mà công việc nội trợ của người phụ nữ được giảm bớt đi nhiều khâu hơn. Từ thịt gà thịt sẵn, cá làm sạch đến rau cũng đã được nhặt sẵn giúp ích cho người nội trợ hơn. Chị Nguyễn Thị Lan, khối 14, phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Lạng Sơn tâm sự: Hai vợ chồng tôi đều đi chợ vì thế bữa cơm trưa thường ăn ngoài quán, tối nào về sớm mới nấu, không thì tiện đâu ăn đấy, chỉ khổ cho con cái, không quen ăn uống kiểu bố mẹ thôi. Những ngày Tết này, nhà tôi đều đặt bánh chưng, gà đặt nhà người quen, lạp xường hay các đồ ăn thức uống khác cũng vậy, không có thời gian khổ vậy đấy…Nói về chuyện gói bánh chưng, chị tâm sự: Gốc gác tôi ở nông thôn, ngày nhỏ cũng được bố mẹ dạy và biết gói bánh chưng nhưng từ khi lập gia đình và ở riêng thì cũng chẳng năm nào gói được, tất bật quá mà…
Các nguyên liệu và công đoạn gói bánh chưng – hương vị tết cổ truyền dân tộc
Gia đình chị Lan chỉ là một trong nhiều gia đình ngày nay phải phó thác mọi việc cho các dịch vụ. Để tìm hiểu thêm về điều này, tôi đã ghé thăm một cơ sở nhận làm các loại bánh phục vụ những ngày lễ, Tết. Chỉ còn khoảng 2 tuần nữa là đến Tết nên gia đình cô Tô Thị Bích Hà (đường Hùng Vương, phường Chi Lăng, thành phố Lạng Sơn) rất bật rộn. Khi tôi đến quang cảnh tấp nập, các cô, các chị đang ngồi rửa lá rong trước hiên nhà. Hàng nghìn, hàng vạn lá rong được các chị, các cô cẩn thận rửa sạch và phơi cho ráo nước. Bên trong nhà, cô Hà và một chị nhân viên nữa đang ngồi gói bánh theo đơn đặt hàng của khách. Liếc nhìn cách làm tôi để ý thấy lá, lạt để rất gọn, gạo được vò và ngâm rất sạch sẽ, khô ráo, nhân bánh các loại được đặt trong khay lớn đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Vừa thoăn thoắt gói bánh, cô Hà vừa trò chuyện: Gia đình cô làm nghề này từ năm 1996 rồi, cô làm các loại bánh như bánh gai, bánh dậm, bánh chưng, xôi cẩm…đặc biệt là bánh chưng cho ngày Tết, cưới xin, ăn hỏi theo đơn đặt hàng của khách. Đối với bánh chưng cũng có nhiều loại như bánh chưng vuông (dân tộc Kinh), bánh chưng dài (dân tộc Tày), bánh nhân đường, bánh nhân thịt đỗ…Gia đình cô quan niệm làm bánh chưng ngon quan trọng nhất là chất lượng gạo nếp, vì thế nhà cô chỉ lấy gạo nếp Thất Khê (huyện Tràng Định), gạo nếp Vạn Linh (huyện Chi Lăng) làm bánh thôi. Trong những ngày giáp Tết Nguyên Đán này có nhiều đơn đặt bánh lắm, giờ đã lên đến trên 1.000 chiếc rồi. Nói về giá cả, cô Hà cho biết: Năm nay giá thực phẩm lên nên giá bánh cũng nhích lên một chút nhưng không đáng kể, giờ vẫn dao động từ 20.000 – 35.000 đồng/chiếc, tuỳ khách đặt. Gia đình cô nhận đặt bánh đến khoảng 23-24 Tết, sợ gấp quá làm không kịp…
Sản phẩm bánh chưng hoàn thiện
Nhìn đội ngũ nhân viên giúp việc nhà cô Hà rất chuyên nghiệp, nhanh nhẹn, từ rửa lá, làm nhân bánh đến gói bánh, nấu bánh. Cô Hà nói các chị, các cô hầu hết đều là người trong gia đình, ở dưới quê Đồng Mỏ lên giúp, cũng là kiếm thêm thu nhập chuẩn bị cho ngày Tết. Nhìn những chiếc bánh được đặt gọn gàng vào nồi để nấu, lòng tôi lại chợt thấy lâng lâng và nhớ về những kỷ niệm ngày còn bé thơ. Hồi ấy, trẻ con chúng tôi cảm thấy vui nhất khi được theo người lớn ra suối, ra sông rửa lá rong để gói bánh chưng, rồi được ngồi xem các mẹ, các chị ngâm gạo, gói bánh. Song, đặc biệt hơn cả là được ngồi quây quầy bên bếp lửa hồng nấu bánh, chờ lúc bánh chín. Hai chị em tôi cách nhau hai tuổi, đều rất nghịch, bố mẹ bảo đi ngủ nhưng không chịu, cứ ngồi chuyện trò ríu ra ríu rít bên nồi bánh. Sợ buồn ngủ nên hai chị em phải lấy cuốn truyện tiếu lâm ra thay nhau đọc, cả nhà cùng cười xoà vì kiểu trẻ con ấy. Nhưng cuối cùng cũng chẳng có đứa nào thức được tới khi bánh chín vì phải nấu qua đêm, mẹ tôi bảo phải nấu đủ 12 giờ bánh mới chín đều, dẻo ngon…Giờ thì chúng tôi đều đi làm xa nhà, năm nào cũng phải 27, 28 Tết mới về nhà, chẳng được xem mẹ gói bánh để mà học nữa và cũng rất lâu rồi không được ngồi trông nồi bánh chưng như ngày nào…Cứ nghĩ vậy thì những kỷ niệm cũ lại ùa về rưng rưng trong ánh mắt ướt nhoè và tôi tự nhủ với lòng mình năm nay sẽ thu xếp công việc để về nhà sớm hơn giúp mẹ gói bánh chưng, vừa học hỏi cũng là vừa cố gắng lưu giữ nét đẹp trong ngày Tết cổ truyền của dân tộc…

Phong Linh