Thứ năm,  16/09/2021

Phòng, chống sốt rét – công việc không thể xem nhẹ

LSO-Trong những năm gần đây, trên địa bàn Lạng Sơn không có dịch sốt rét xảy ra và không có tử vong do sốt rét. Thực tế này dễ gây tâm lý chủ quan trong nhân dân và chính những người làm công tác y tế dự phòng tại cơ sở.Hai nguy cơ luôn thường trựcLà một tỉnh miền núi, biên giới, có nhiều xã vùng cao, vùng sâu và đồng bào dân tộc thiểu số, do sống “ hòa mình” với thiên nhiên, nên tập quán nằm màn chưa được định hình. Với loại hình kinh tế trang trại và đồi rừng đang phát triển, hoặc trong mùa làm nương, bà con thường nghỉ trưa hoặc ở lại qua đêm trong các khe dọc, nhiều khi mang cả trẻ nhỏ ngủ trong lều quán. Chưa nói đến các tai nạn thương tích đối với trẻ em, mà thường xuyên các đối tượng này bị muỗi rừng đốt. Mặt khác, trong giai đoạn những năm 80, Lạng Sơn có trào lưu di dân tự do vào các tỉnh Tây Nguyên hoặc miền Đông Nam bộ, đây là những địa phương vẫn còn tồn tại ký sinh trùng ( KST) sốt...

LSO-Trong những năm gần đây, trên địa bàn Lạng Sơn không có dịch sốt rét xảy ra và không có tử vong do sốt rét. Thực tế này dễ gây tâm lý chủ quan trong nhân dân và chính những người làm công tác y tế dự phòng tại cơ sở.
Hai nguy cơ luôn thường trực
Là một tỉnh miền núi, biên giới, có nhiều xã vùng cao, vùng sâu và đồng bào dân tộc thiểu số, do sống “ hòa mình” với thiên nhiên, nên tập quán nằm màn chưa được định hình. Với loại hình kinh tế trang trại và đồi rừng đang phát triển, hoặc trong mùa làm nương, bà con thường nghỉ trưa hoặc ở lại qua đêm trong các khe dọc, nhiều khi mang cả trẻ nhỏ ngủ trong lều quán. Chưa nói đến các tai nạn thương tích đối với trẻ em, mà thường xuyên các đối tượng này bị muỗi rừng đốt. Mặt khác, trong giai đoạn những năm 80, Lạng Sơn có trào lưu di dân tự do vào các tỉnh Tây Nguyên hoặc miền Đông Nam bộ, đây là những địa phương vẫn còn tồn tại ký sinh trùng ( KST) sốt rét. Do có mối quan hệ ràng buộc, nên người dân di cư và người Lạng Sơn thường xuyên thăm thân gặp gỡ nhân các dịp hiếu hỷ, lễ tết. Tập trung đông người, ký sinh trùng sốt rét rất dễ lây lan bằng con đường muỗi truyền.
Nhân viên Trung tâm y tế Lộc Bình xét nghiệm tìm KST sốt rét.
Nhận biết hai nguy cơ này, bằng mạng lưới y tế dự phòng từ tỉnh đến thôn bản, ngành y tế đã chỉ đạo đẩy mạnh tuyên truyền, phối hợp với các ngành chức năng tiến hành kiểm tra đăng ký tạm trú tạm vắng, vận động những người trong vùng thường lưu hành KST, lấy máu xét nghiệm và điều trị dự phòng. Tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân, nhất là các xã vùng cao, vùng dân tộc hình thành thói quen nằm màn, nhất là những ngày tạm trú tại nương rẫy. Tăng cường giám sát điều trị kịp thời các ca mắc, không để lây lan ra cộng đồng. Chủ động phòng bệnh tích cực bằng cách phun, tẩm hóa chất diệt muỗi. Trong năm 2009 đã có gần 70 ngàn người được bảo vệ bằng hóa chất; cấp 2000 chiếc màn cho những gia đình nghèo vùng sốt rét lưu hành. Với những cố gắng đó, trong nhiều năm liền, tình hình sốt rét trên địa bàn tỉnh giảm mạnh; đặc biệt, Lạng Sơn không để dịch sốt rét xảy ra và không có tử vong do sốt rét.
Nâng cao trách nhiệm của y tế cơ sở
Y tế cơ sở, đặc biệt là y tế xã và mạng lưới nhân viên y tế thôn bản là một bộ phận không thể thiếu trong công tác y tế dự phòng nói chung và bệnh sốt rét nói riêng. Do đặc điểm vùng sốt rét thường tập trung tại các xã vùng cao, vùng hẻo lánh; nhân dân vùng này thường rất nghèo nên thiếu màn sử dụng. Là người địa phương, chính y tế xã và thôn bản lại chủ quan hoặc do thiếu hướng dẫn, nên không cấp thuốc sốt rét; hoặc có cấp song thiếu kiểm tra, hướng dẫn nên bà con mang về bỏ đấy mà không dùng. Mặt khác, cũng do trưởng thôn không báo cáo đầy đủ tình hình nhân khẩu tạm trú, nên công an, tư pháp xã không biết, không làm công tác đăng ký tạm trú; vì vậy chính quyền xã cũng không chỉ đạo ngành y tế quan tâm vận động lấy máu xét nghiệm. Những yếu tố đó đã vô tình để KST sốt rét âm thầm lây lan trong cộng đồng; chỉ khi có người mắc sốt rét và khi gửi máu đi xét nghiệm thấy KST mới tiến hành can thiệp.
Trên thực tế, Lạng Sơn vẫn còn tồn tại KST sốt rét. Tuy năm 2009 toàn ngành y tế đã lấy trên 28 ngàn lam máu xét nghiệm và chỉ phát hiện 3 ca có KST; nhưng ai dám đảm bảo rằng đã kiểm tra hết được những điểm mới lây truyền. Bằng chứng là kết quả điều tra vec tơ truyền bệnh tại 10 nhà trong thôn Nà Pẻo, xã Bắc Lãng ( Đình Lập) đều gặp muỗi truyền bệnh.
Thời tiết đã bước sang mùa hè, thời tiết nóng ẩm khiến muỗi sinh sôi nảy nở nhiều. Đây cũng là thời gian người dân bước vào thời vụ, vì vậy nguy cơ truyền bệnh sốt rét là rất lớn. Chắc chắn, công tác phòng chống bệnh sốt rét trong lực lượng y tế dự phòng đã triển khai, song cần phải kiểm tra tốt hơn, “ thúc giục” nhiều hơn thì cơ sở mới thực hiện kịp thời và có hiệu quả.

Minh Hồng