Thứ năm,  06/10/2022

Thủy điện nhỏ ở Mẫu Sơn

LSO-Đỉnh Mẫu Sơn thuộc xã Mẫu Sơn(Lộc Bình) nơi có gần 400 hộ dân tộc Dao sinh sống. Mặc dù chỉ cách trung tâm huyện hơn 20km, nhưng ở đây người dân vẫn chưa một ngày được sử dụng điện lưới. Tuy vậy, khi đêm về, những ngôi nhà chình tường trong thôn vẫn lung linh ánh điện... Già làng Triệu Sáng Hiển cho biết:”Mẫu Sơn tuy đã có đường điện cao thế chạy qua từ năm 2004, nhưng do địa hình đồi núi cao và phức tạp, bà con ở đây lại sống lẻ tẻ nên không thể kéo điện về thôn, muốn kéo điện về từng nhà cũng phải mất vài chục triệu đồng, người dân nơi đây làm quần quật quanh năm còn không đủ ăn lấy đâu ra tiền mà kéo điện”. Tuy nhiên, “cái khó ló cái khôn” người dân nơi đây không chịu sống trong bóng tối nên đã rủ nhau ngăn khe nước làm thủy điện nhỏ.Anh Triệu Chằn Sam kiểm tra máy phát điện của gia đìnhAnh Triệu Chằn Sam, một trong những hộ làm thủy điện đầu tiên ở đây cho biết:”Lợi dụng sức chảy của khe nước cạnh nhà, gia...

LSO-Đỉnh Mẫu Sơn thuộc xã Mẫu Sơn(Lộc Bình) nơi có gần 400 hộ dân tộc Dao sinh sống. Mặc dù chỉ cách trung tâm huyện hơn 20km, nhưng ở đây người dân vẫn chưa một ngày được sử dụng điện lưới.
Tuy vậy, khi đêm về, những ngôi nhà chình tường trong thôn vẫn lung linh ánh điện… Già làng Triệu Sáng Hiển cho biết:”Mẫu Sơn tuy đã có đường điện cao thế chạy qua từ năm 2004, nhưng do địa hình đồi núi cao và phức tạp, bà con ở đây lại sống lẻ tẻ nên không thể kéo điện về thôn, muốn kéo điện về từng nhà cũng phải mất vài chục triệu đồng, người dân nơi đây làm quần quật quanh năm còn không đủ ăn lấy đâu ra tiền mà kéo điện”. Tuy nhiên, “cái khó ló cái khôn” người dân nơi đây không chịu sống trong bóng tối nên đã rủ nhau ngăn khe nước làm thủy điện nhỏ.
Anh Triệu Chằn Sam kiểm tra máy phát điện của gia đình
Anh Triệu Chằn Sam, một trong những hộ làm thủy điện đầu tiên ở đây cho biết:”Lợi dụng sức chảy của khe nước cạnh nhà, gia đình tôi đã mua máy phát, dây điện, ống nhựa…về lắp đặt tại nơi đoạn khe có độ dốc lớn nhất, sức nước mạnh nhất. Mỗi máy phát điện nhỏ nếu đủ nước có thể thắp 8 – 10 bóng hoặc một tivi đen trắng với giá đầu tư chỉ 700 nghìn đồng, ngoài ra khi thắp không phải mất thêm một khoản phí nào khác”.Chúng tôi đến nhà anh Triệu Chằn Học, một hộ vừa lắp máy phát điện nhỏ như nhà anh Sam vào đầu tháng trước. Khi chúng tôi đến anh đang kéo dây lắp bóng điện cho chuồng lợn nái. Trong căn nhà chình tường chỉ có một cửa sổ duy nhất, trong nhà bóng điện sáng trưng. Vợ anh Học vừa xem truyền hình vừa tâm sự:”Nhà mình vừa có điện gần tháng nay đấy, vui lắm!. Thấy nhiều hộ trong làng làm cái máy phát điện có điện thắp sáng trưng nên vợ chồng mình bàn với nhau làm một cái tương tự. Nhớ hôm đầu tiên có điện già trẻ trong nhà thức trắng đêm bên cái tivi đen trắng được mở hết công suất để bõ những ngày đi xem tivi nhờ. Nhờ thuỷ điện nhỏ đồng bào mới có điện, được xem ti vi, được nghe đài để nắm thông tin, mở mang kiến thức… chứ trước đây gà chưa lên chuồng bà con đã đi ngủ rồi! Nhưng vui nhất là trẻ con, vì từ nay chúng không còn phải học bài trong ánh đèn dầu leo lét nữa”.
Theo chúng tôi được biết, lúc đầu chỉ có 2-3 hộ làm thủy điện nhỏ ở Mẫu Sơn, nhưng đến nay đã có gần 20 hộ.Việc tận dụng nguồn nước khe dọc làm thuỷ điện nhỏ hiện khá phổ biến ở nhiều nơi chưa có điện lưới. Đồng bào Dao ở Mẫu Sơn có thể tự hào rằng, mình đã chia sẻ được với ngành điện khắc phục tình trạng thiếu điện như hiện nay.
Già làng Triệu Sáng Hiển chỉ ra chuồng nuôi lợn trước mặt khoe với chúng tôi:”Nhờ học trên ti vi nên bà con dân bản đã biết làm chuồng trại bằng xi măng chắc chắn và nuôi từ 10 – 15 con lợn, chứ như trước đây chỉ nuôi 2 -3 con, chuồng được làm bằng vài thanh gỗ hoặc thả rông. Nhờ học trên ti vi nên bà con dân bản biết trồng, chăm sóc, bón phân cho cây rau lên xanh nhổ ăn dần, chứ trước đây muốn ăn rau phải lên rừng, lên rẫy hái mới có. Từ khicó điện, cái đầu người dân bản “sáng ra” nhiều chuyện lắm. Ví như việc trước đây người dân Mẫu Sơn nuôi 5 – 7 con trâu, bò, dê thả rông trên rừng hoặc nuôi con lợn, con gà đông đúc ngay sát nhà… không bao giờ tính đến chuyện bán. Số trâu, bò, dê, lợn, gà ấy, dân bản chỉ dùng để cúng lúa mới, mời thầy mo cúng ma rừng, ma núi khi trong nhà có người mắc bệnh hoặc làm đám cưới cho con cái thôi. Bây giờ, người dân bản Tà Păng không những biết bán con trâu, bò, dê, lợn, gà mà trong đầu còn tính chuyện dành dụm, gom góp tiền để làm nhà cửa, mua sắm các vật dụng trong gia đình và đã biết để chuồng chăn nuôi ra xa nhà. Cũng nhờ xem ti vi thấy nhiều bản làng ở ngoài Bắc, trong Nam nhờ trồng rừng mà đời sống khấm khá lên nên nhiều bà con trong bản đã đi mua giống cây về trồng, có nhà trồng được từ vài nghìn đến vài vạn cây thông. Kỹ thuật chăm sóc cây thì nhờ bộ đội biên phòng giúp. Dân bản không cam chịu nghèo khó nữa đâu. Phải khá, phải giàu lên từ chăn nuôi, trồng rừng như các bản khác, bởi dân bản đã học được nhiều điều hay trên “ti vi” từ khi có điện.

Hoàng Văn Hương