Thứ năm,  22/04/2021

Quỵt tiền bảo hiểm xã hội của công nhân

Rất nhiều công nhân khi đến các cơ quan bảo hiểm xã hội (BHXH) xin giải quyết các chế độ thai sản, ốm đau hoặc tai nạn lao động mới biết chủ doanh nghiệp không hề đóng một xu BHXH cho mình, dù hằng tháng tiền lương của họ vẫn bị trừ một khoản để đóng tiền bảo hiểm.Người lao động chịu thiệtTheo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, hiện nay có 400.000 doanh nghiệp đang đóng BHXH cho người lao động. Còn BHXH Việt Nam thì cho biết chỉ thu được BHXH ở 100.000 doanh nghiệp. Nhiều trường hợp người lao động (NLĐ) tại các doanh nghiệp “xù” BHXH vẫn bị thua trắng, không nhận đủ quyền lợi ngay cả khi đã được bảo đảm bằng một bản án của tòa. Với những trường hợp như vậy, BHXH Việt Nam cho rằng khi có quyết định của tòa án mà doanh nghiệp không đóng đủ số nợ và lãi phát sinh thì giải quyết quyền lợi của người lao động bằng số tiền thu được đến thời điểm doanh nghiệp ngừng đóng. Việc giải quyết theo thứ tự: bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp,...

Rất nhiều công nhân khi đến các cơ quan bảo hiểm xã hội (BHXH) xin giải quyết các chế độ thai sản, ốm đau hoặc tai nạn lao động mới biết chủ doanh nghiệp không hề đóng một xu BHXH cho mình, dù hằng tháng tiền lương của họ vẫn bị trừ một khoản để đóng tiền bảo hiểm.

Người lao động chịu thiệt

Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, hiện nay có 400.000 doanh nghiệp đang đóng BHXH cho người lao động. Còn BHXH Việt Nam thì cho biết chỉ thu được BHXH ở 100.000 doanh nghiệp. Nhiều trường hợp người lao động (NLĐ) tại các doanh nghiệp “xù” BHXH vẫn bị thua trắng, không nhận đủ quyền lợi ngay cả khi đã được bảo đảm bằng một bản án của tòa. Với những trường hợp như vậy, BHXH Việt Nam cho rằng khi có quyết định của tòa án mà doanh nghiệp không đóng đủ số nợ và lãi phát sinh thì giải quyết quyền lợi của người lao động bằng số tiền thu được đến thời điểm doanh nghiệp ngừng đóng. Việc giải quyết theo thứ tự: bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, tiền lãi (đóng vào quỹ BHXH) và nợ BHXH. Như vậy, BHXH nằm ở hàng ưu tiên cuối. Theo quy định, thời gian tham gia BHXH của NLĐ nhiều hay ít tương ứng với các quyền lợi (ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất…) mà NLĐ được hưởng cao hay thấp. Trong trường hợp bị cấn trừ thời gian đóng BHXH, quyền lợi của người lao động tất yếu bị thiệt thòi. Bất cập ở chỗ người lao động bị cấn trừ theo quy định trong khi lỗi là do chủ doanh nghiệp chiếm đoạt tiền BHXH.

Công ty TNHH sản xuất giày dép Kwang Nam (gọi tắt là Công ty Kwang Nam) là doanh nghiệp đầu tiên bị BHXH TP Hồ Chí Minh kiện ra tòa do chiếm đoạt hơn bảy tỷ đồng tiền BHXH của gần 1.000 NLĐ. Công ty Kwang Nam ngưng đóng BHXH cho NLĐ từ tháng 11-2003 và nợ cho đến tháng 12-2008 thì bị kiện. Bản án tuyên Công ty Kwang Nam thua kiện nhưng rốt cuộc phần thua thiệt vẫn nghiêng về người lao động. NLĐ tại Công ty Kwang Nam khiếu nại đến BHXH Việt Nam và Bộ LĐ-TB&XH việc BHXH TP Hồ Chí Minh thông báo chỉ chốt sổ BHXH (xác nhận thời gian đóng BHXH) cho họ đến tháng 3-2003, trong khi theo quy định phải chốt sổ đến thời gian công ty ngưng đóng BHXH là tháng 11-2003. Cơ quan chức năng trả lời rằng ở Công ty Kwang Nam, do truy thu và trừ các khoản theo thứ tự ưu tiên trên, cho nên số tiền còn lại để chốt sổ BHXH chỉ đủ đến tháng 3-2003 chứ không phải thời điểm doanh nghiệp ngưng đóng là tháng 11-2003. Như vậy, NLĐ mất tám tháng quyền lợi BHXH so với thời điểm doanh nghiệp ngưng đóng. Đồng thời, nguy cơ mất trắng BHXH từ tháng 11-2003 đến tháng 12-2008 của họ là thấy rõ, do Công ty Kwang Nam không có khả năng thi hành án.

Tòa án không mặn mà

Ông Nguyễn Trọng Nam, Trưởng phòng Kiểm tra BHXH TP Hồ Chí Minh cho biết, đã hoàn tất hồ sơ khởi kiện 28 doanh nghiệp nợ BHXH của hơn 2.500 người lao động. Các doanh nghiệp này nợ BHXH dây dưa nhiều tháng liền với tổng số tiền gần 10 tỷ đồng. Sáu tháng đầu năm 2010, cơ quan BHXH cũng đã khởi kiện 28 doanh nghiệp nợ BHXH hơn 4,5 tỷ đồng, hiện đang trong quá trình thụ lý, xét xử. Ngoài ra còn bảy vụ kiện nợ BHXH khác từ năm 2009 chuyển sang năm 2010 chưa được xét xử.

Một số cơ quan BHXH phản ánh tòa án làm khó cơ quan bảo hiểm trong các vụ kiện doanh nghiệp như “ngâm” đơn, trả đơn hoặc… không tuyên án. Tuy nhiên, theo ông Bùi Hoàng Danh, Chánh án TAND TP Hồ Chí Minh thì việc mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp nợ BHXH phải trải qua nhiều bước, quy trình thực hiện lại khó, cho nên không thể xét xử nhanh…

Luật sư Nguyễn Thành Hiên, Đoàn Luật sư TP Hồ CHí Minh cho rằng một số tòa từ chối vụ kiện BHXH là không đúng. Đối với cơ quan BHXH, thì doanh nghiệp là một pháp nhân “nợ” tiền BHXH, chỉ có thể khởi kiện dân sự để thu hồi số nợ, nhưng đối với NLĐ thì ban giám đốc (người đại diện trước pháp luật) và kế toán trưởng của doanh nghiệp là những người ra quyết định chiếm giữ số tiền 6% trích từ lương của NLĐ giữ lại mà không nộp cho BHXH theo quy định là hành vi trái pháp luật. Đây là hành vi “chiếm giữ trái phép tài sản” (Điều 141 Bộ luật Hình sự). Người lao động chính là bị hại khi bị xâm phạm nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp. Cơ quan điều tra hoàn toàn có thể khởi tố vụ án, khởi tố bị can để điều tra về hành vi này”, Luật sư Hiên nói.

Đi tìm nút mở

Theo ông Đỗ Quang Khánh, Phó Giám đốc BHXH TP Hồ Chí Minh, Nhà nước cần quy định cụ thể về tổ chức chế tài, trách nhiệm người chế tài, các hình thức chế tài nghiêm minh và khả thi… thì mới kịp thời ngăn ngừa được tình trạng doanh nghiệp trốn đóng BHXH. Hằng tháng, doanh nghiệp phải trích tiền lương của NLĐ để đóng vào quỹ BHXH cho NLĐ. Nếu doanh nghiệp không đóng hoặc chậm đóng, phát sinh lãi thì phải chịu trách nhiệm bù đắp phần thiếu hụt thời gian đóng BHXH cho NLĐ.

Luật gia Vũ Xuân Tiến, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Tư vấn VFAM Việt Nam, cho rằng cần nghiên cứu một cách nghiêm túc và sửa đổi các tỷ lệ thu của BHXH. Các khoản thu của BHXH gồm: tiền BHXH, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp đều được quy định bằng tỷ lệ phần trăm tiền lương. Mức lương tối thiểu được điều chỉnh tăng liên tục trong thời gian vừa qua. Các yếu tố đầu vào của sản xuất, kinh doanh cũng tăng với tỷ lệ cao. Tỷ lệ thu của BHXH đã vượt quá sức chịu đựng của khá nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng doanh nghiệp cố tình né tránh nộp BHXH cho NLĐ. Vì vậy, cần nghĩ tới giải pháp hạ tỷ lệ thu BHXH xuống thấp hơn để thu được ở diện rộng hơn và dễ hơn. Ngoài ra, có thể trao cho BHXH Việt Nam quyền kiểm tra, thanh tra việc thực hiện Luật BHXH ở các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế. Hiện nay, hầu như không có cơ quan nào kiểm tra, nhắc nhở các doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ này. Ngoài ra, cần kiểm tra, thanh tra đột xuất ở một số doanh nghiệp, tổ chức kinh tế trong danh sách chưa đăng ký tham gia BHXH. Trên cơ sở đó, xử phạt một cách nghiêm minh những trường hợp cố tình không đăng ký tham gia BHXH mặc dù đã có văn bản nhắc nhở, yêu cầu của BHXH Việt Nam. Với những trường hợp chủ doanh nghiệp đã khấu trừ tiền lương của người lao động nhưng không nộp BHXH, phải coi đó là hành vi lừa đảo và rất cần khởi tố một số trường hợp để làm gương. BHXH Việt Nam cũng cần thực hiện ngay một đợt rà soát để có được danh sách chính xác những doanh nghiệp đang hoạt động nhưng không đăng ký tham gia BHXH cho người lao động.
Theo Nhandan