Thứ tư,  27/10/2021

Quế Trà Bồng đang trở thành cây xóa đói, giảm nghèo

Kinh tế Trà Bồng hôm nay đang dịch chuyển từ tự cấp, tự túc sang sản xuất hàng hóa. Kinh tế hộ, kinh tế trang trại phát triển mạnh theo các mô hình sản xuất nông - lâm kết hợp chăn nuôi. Đặc biệt cây quế Trà Bồng đã góp phần xóa đói, giảm nghèo, ổn định đời sống của đồng bào Co ở vùng cao.Đi trên vùng đất quế Trà Bồng vào những ngày cuối tháng 8 này, chúng tôi cảm nhận không khí thi đua lao động, sản xuất từ huyện đến các bản, làng vùng cao hướng về kỷ niệm 51 năm Cuộc khởi nghĩa Trà Bồng và miền Tây Quảng Ngãi (28-8-1959 - 28-8-2010). Đến thăm một số thôn, bản vùng cao, chúng tôi thấy những vườn quế mới trồng đang lên xanh tốt trên những ngọn đồi thoai thoải. Nhiều hộ đồng bào Co đã đầu tư, chăm sóc vườn quế hơn chục tuổi bắt đầu khai thác vỏ đã cho thu nhập khá cao. Chủ tịch UBND xã Trà Sơn Đinh Văn Phúc cho biết: Mặc dù những năm gần đây giá quế thường xuyên bấp bênh, lúc cao, lúc thấp, nhưng đồng bào...

Kinh tế Trà Bồng hôm nay đang dịch chuyển từ tự cấp, tự túc sang sản xuất hàng hóa. Kinh tế hộ, kinh tế trang trại phát triển mạnh theo các mô hình sản xuất nông – lâm kết hợp chăn nuôi. Đặc biệt cây quế Trà Bồng đã góp phần xóa đói, giảm nghèo, ổn định đời sống của đồng bào Co ở vùng cao.

Đi trên vùng đất quế Trà Bồng vào những ngày cuối tháng 8 này, chúng tôi cảm nhận không khí thi đua lao động, sản xuất từ huyện đến các bản, làng vùng cao hướng về kỷ niệm 51 năm Cuộc khởi nghĩa Trà Bồng và miền Tây Quảng Ngãi (28-8-1959 – 28-8-2010). Đến thăm một số thôn, bản vùng cao, chúng tôi thấy những vườn quế mới trồng đang lên xanh tốt trên những ngọn đồi thoai thoải. Nhiều hộ đồng bào Co đã đầu tư, chăm sóc vườn quế hơn chục tuổi bắt đầu khai thác vỏ đã cho thu nhập khá cao. Chủ tịch UBND xã Trà Sơn Đinh Văn Phúc cho biết: Mặc dù những năm gần đây giá quế thường xuyên bấp bênh, lúc cao, lúc thấp, nhưng đồng bào Co vẫn phát triển mạnh cây quế. Ở xã Trà Sơn tuy diện tích trồng rừng ít, nhưng bù lại có nhiều đất đồi rất phù hợp để trồng cây quế. Cả xã hiện có 1.040 hộ đồng bào Co thì có 900 hộ nhận đất đầu tư trồng hơn 300 ha quế. Nhân dân trong xã có được cuộc sống ấm no và hạn chế tình trạng tái nghèo cũng một phần nhờ cây quế và trồng rừng kết hợp chăn nuôi phát triển mạnh…

Nói đến quế Trà Bồng hiện nay, người ta nghĩ ngay cây xóa đói, giảm nghèo của đồng bào Co. Từ bao đời nay, hương quế Trà Bồng vẫn thơm ngào ngạt, quyến rũ người Co đầu tư trồng quế. Họ bảo lưu cây quế truyền thống với phương châm “nhà nhà trồng quế, người người trồng quế”. Bác Hồ Văn Sơn là một cán bộ của huyện đã về hưu, được đồng bào trong bản coi là già làng, cho biết: “Cái cây quý của ông cha để lại, mình không trồng nó không chỉ cái bụng đói, mà còn có tội với người xưa đó…”. Hiện nay đồng bào Co ở đây đều có vườn quế. Nhà trồng nhiều nhất có tới khoảng 80 nghìn cây quế, hộ trồng trung bình đến 40 nghìn cây và người trồng ít nhất cũng có hơn 30 nghìn cây quế. Bà Hồ Thị Dé, nhà ở thị trấn Trà Xuân vừa luôn tay đảo đống vỏ quế cho mau khô, vừa nói: Vụ quế năm nay cả nhà tập trung lột khoảng vài chục cây, thu được gần 300 kg vỏ. Hồi đầu vụ đã bán được hơn một nửa để lấy tiền mua gạo, số còn lại thì phơi khô mai mốt bán sau. Bà Dé nhớ lại thời “vàng son” khi giá vỏ quế lên tới 45.000 đồng/kg, cây quế đã trở thành biểu tượng cho đất và người Trà Bồng. Đưa tay chỉ ra vườn quế của mình, một cán bộ văn phòng đang công tác ở xã Trà Thủy chậm rãi nói: Với xã khác thì không biết, nhưng với đồng bào dân tộc thiểu số ở địa phương chúng tôi thì quế vẫn là loại cây trồng chủ lực không thể thiếu.

Phải gần một giờ lên dốc xuống vực tựa như leo núi tôi mới đi xem được một phần diện tích quế của xã Trà Thủy. Một thanh niên ở xã Trà Hiệp kể, để có tiền cưới vợ, suốt bao năm nay anh đã cố gắng trồng thật nhiều quế và bán dần lấy tiền bỏ hũ tiết kiệm. Người Co ở các xã Trà Hiệp, Trà Thủy, Trà Giang, Trà Tân và Trà Bình là những người đã ghi tiếp trang sử cho cây quế sau chiến tranh ác liệt. Đồng bào nói, cái chi cũng từ đồng tiền bán quế mà ra, để có nhiều quế, người Co vạch ra cho mình kế hoạch trồng quế quanh năm. Có hộ ở đây trồng kín quế trong khu vườn gần nhà với gần tám nghìn cây, năm bảy năm nay họ lại đưa quế ra trồng ở khu đồi mới khai hoang gần kề vùng ruộng nước. Lúc nào rảnh là họ trồng quế, không được nhiều thì dăm bảy cây. Hết quế ươm thì tìm nhổ cây quế con mọc ngoài rừng để trồng. Nhờ trồng quế mà nhiều hộ đồng bào Co ở vùng cao Trà Bồng mua được quần áo đẹp cho con mặc đến trường, có ti-vi để xem, xe máy để chạy và cải thiện được cuộc sống gia đình.

Tuy nhiên, việc trồng cây quế Trà Bồng trong những năm gần đây gặp nhiều khó khăn do giá cả, đầu ra không ổn định, làm cho người trồng quế nhiều khi khốn đốn. Gần đây giá quế vỏ trên thị trường đã rớt xuống chỉ còn khoảng 4.000 đồng/kg quế tươi, 9.000 đồng/kg quế khô, cho nên nhiều hộ đồng bào đã chuyển một phần diện tích trồng quế trước đây sang trồng cây keo nên diện tích quế bị thu hẹp dần. Diện tích quế của Trà Bồng có lúc lên đến 10.000 ha, nay chỉ còn hơn 2.800 ha. Trên lối mòn nhỏ dẫn vào vườn quế của các gia đình ở xã Trà Lâm, đưa tay chỉ những vạt cây keo đang xanh tốt, ông Hồ Văn Hải nói: Do giá quế thấp, cho nên vừa qua nhiều gia đình đã phá bỏ để trồng cây nguyên liệu giấy. Ông nói, từ khi trồng đến khi khai thác cây quế phải mất từ 10 đến 12 năm, với lượng vỏ thu từ 3 đến 4 kg, trong khi đó nếu trồng cây keo chỉ mất từ 7 đến 10 năm, với trọng lượng bình quân khoảng 200 kg/cây và giá bán hiện nay khoảng 720 đồng/kg, tính ra giá trị của nó cao gấp khoảng mười lần so với trồng quế…

Được biết, năm 2006, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã cấp giấy chứng nhận đầu tư cho Công ty TNHH sản xuất – xuất nhập khẩu Bắc Đông Nam triển khai dự án trồng, thu mua và chế biến quế xuất khẩu tại huyện Trà Bồng. Dự án có tổng vốn đầu tư hơn 130 tỷ đồng để xây dựng nhà máy chế biến tinh dầu quế công suất 50 tấn nguyên liệu/ngày; một dây chuyền sản xuất ván ép từ thân cây quế với công suất 2.000 m2/ngày và trồng mới hơn 5.000 ha quế ở ba huyện miền núi Trà Bồng, Sơn Tây và Tây Trà. Dự kiến, nhà máy chế biến quế xuất khẩu sẽ hoạt động vào tháng 4-2007. Thế nhưng tất cả dự án đều nằm trên giấy. Gần 3 ha đất nằm ngay trung tâm thị trấn Trà Xuân đang bỏ trống, cỏ mọc um tùm làm chạnh lòng đồng bào Co vốn bao năm gắn bó với rừng quế Trà Bồng.

Vùng đất quế Trà Bồng không phụ lòng đồng bào Co, nhưng giá cả, đầu ra của sản phẩm quế đang gặp khó khăn. Nên chăng cần có ba nhà: Nhà khoa học, nhà doanh nghiệp, nhà trồng quế phối hợp chặt chẽ để tạo ra một thương hiệu quế có giá trị kinh tế cao và Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ bao tiêu sản phẩm đối với mặt hàng quế. Làm được điều đó, cây quế Trà Bồng sẽ phát triển nhanh và trở thành cây xóa đói, giảm nghèo bền vững đối với đồng bào Co ở huyện Trà Bồng hiện nay cũng như sau này.
Theo Nhandan