Thứ tư,  27/10/2021

Khắc phục hạn chế trong quản lý nhà nước về đầu tư nước ngoài

Việc giao quyền cho các địa phương thực hiện cấp phép và quản lý các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chính thức được triển khai từ năm 2006 bằng việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định 108/2006/NĐ-CP về Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư.Phân cấp trong quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư nước ngoài là một chủ trương đúng đắn, góp phần không nhỏ vào kết quả thu hút và sử dụng vốn FDI thời gian qua. Tuy nhiên, sau bốn năm thực hiện, việc phân cấp này đã bộc lộ nhiều bất cập, hạn chế cần khắc phục.Kích thích hoạt động đầu tư nước ngoàiTháng 9-2006, Nghị định 108/2006/NĐ-CP đã được Chính phủ ban hành. Đây chính là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai mạnh mẽ việc giao quyền cho các địa phương trong cấp phép và quản lý các dự án FDI. Việc phân cấp mạnh mẽ cho các địa phương đã đem lại sự chủ động sáng tạo, linh hoạt cho địa phương trong công tác vận động thu hút và quản lý hiệu...

Việc giao quyền cho các địa phương thực hiện cấp phép và quản lý các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chính thức được triển khai từ năm 2006 bằng việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định 108/2006/NĐ-CP về Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư.

Phân cấp trong quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư nước ngoài là một chủ trương đúng đắn, góp phần không nhỏ vào kết quả thu hút và sử dụng vốn FDI thời gian qua. Tuy nhiên, sau bốn năm thực hiện, việc phân cấp này đã bộc lộ nhiều bất cập, hạn chế cần khắc phục.

Kích thích hoạt động đầu tư nước ngoài

Tháng 9-2006, Nghị định 108/2006/NĐ-CP đã được Chính phủ ban hành. Đây chính là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai mạnh mẽ việc giao quyền cho các địa phương trong cấp phép và quản lý các dự án FDI. Việc phân cấp mạnh mẽ cho các địa phương đã đem lại sự chủ động sáng tạo, linh hoạt cho địa phương trong công tác vận động thu hút và quản lý hiệu quả hoạt động đầu tư nước ngoài. Một không khí thi đua thu hút FDI giữa các địa phương trên cả nước diễn ra sôi nổi. Ngoài một số địa phương tiếp tục phát huy tiềm năng trong thu hút vốn FDI như TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương, Đồng Nai…, một số địa phương khác như Quảng Nam, Hà Tĩnh, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Long An, Hậu Giang, Đà Nẵng… có chuyển biến tích cực trong thu hút vốn FDI với nhiều dự án quy mô lớn.

Năm 2007, năm đầu tiên thực hiện phân cấp đầu tư, thu hút vốn FDI của cả nước đạt mức kỷ lục mới, hơn 20 tỷ USD, tăng 68,8% so cùng kỳ năm 2006 và vượt 56% kế hoạch năm. Đến năm 2008, dòng vốn FDI vào nước ta đạt mức cao nhất trong vòng 20 năm qua với 71,7 tỷ USD đã được chấp thuận đầu tư và 11 tỷ USD vốn giải ngân. Năm 2009, do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới, vốn FDI vào Việt Nam suy giảm đáng kể so với năm 2008, đạt 23,1 tỷ USD, tuy chỉ bằng 32% so với năm 2008 nhưng cũng là mức cam kết khá cao trong bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu. Có thể nói, đóng góp vào kết quả thu hút vốn FDI đầy ấn tượng này, không thể không kể đến tác động của việc triển khai phân cấp trong quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư nước ngoài.

Hạn chế cần kịp thời điều chỉnh

Một loạt dự án FDI đã được UBND các tỉnh, thành phố và ban quản lý các KCN, KCX, khu công nghệ cao cấp phép trong hơn bốn năm qua theo đúng tinh thần phân cấp đầu tư của Luật Đầu tư mới, góp phần không nhỏ trong việc làm tăng lượng vốn FDI vào Việt Nam. Song, trên thực tế, trong số những dự án FDI được cấp phép này, đã có không ít những dự án “treo”, gây lãng phí tài nguyên đất, làm mất cơ hội đầu tư của nhiều nhà đầu tư khác, gây bức xúc trong nhân dân… Hay một số dự án FDI gây ô nhiễm môi trường, tiêu hao năng lượng, trình độ công nghệ thấp…

Cục trưởng Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) Đỗ Nhất Hoàng cho rằng, phân cấp đầu tư là chủ trương đúng đắn, tạo thế chủ động và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan quản lý địa phương trong công tác quản lý hoạt động FDI. Tuy nhiên, quá trình phân cấp đầu tư phải đi liền với việc thực thi nghiêm túc, chính xác các quy định của pháp luật, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát các hoạt động đầu tư nước ngoài nói chung và các dự án FDI nói riêng.

Thực tế, vừa qua, trong điều kiện hệ thống quy hoạch chưa đồng bộ, đầy đủ, việc phân cấp toàn diện cho các địa phương đã bộc lộ một số hạn chế. Nhận thức về thu hút và quản lý các nguồn vốn FDI tại các địa phương chưa đồng bộ, có khi nóng vội, thiên về lợi ích trước mắt mà chưa tính đến vấn đề chiến lược, thu hút đầu tư một số nơi còn chạy theo số lượng mà thiếu quan tâm đến chất lượng, ảnh hưởng đến các cân đối tổng thể của nền kinh tế. Bài học về cấp phép ồ ạt các dự án sân gôn, khai thác khoáng sản, trồng rừng, xi-măng, thép… cần được nhìn nhận và nghiêm túc rút kinh nghiệm. Vai trò điều phối, kiểm soát, hướng dẫn trên toàn quốc của các bộ, ngành chức năng còn những hạn chế nhất định, thiếu các quy hoạch hoặc quy hoạch không cụ thể, chưa kết hợp hài hòa giữa lợi ích của địa phương với lợi ích tổng thể của quốc gia. Năng lực của cán bộ quản lý, thẩm tra và làm công tác xúc tiến đầu tư ở các địa phương nhìn chung hạn chế. Một số địa phương không quan tâm đầy đủ, đúng mức đến việc thẩm định năng lực tài chính, kỹ thuật cũng như những tác động về môi trường, kinh tế – xã hội lâu dài của các dự án có quy mô lớn, có tác động không những đến sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương mà còn tác động đến kinh tế – xã hội của cả nước.

Chuyên gia kinh tế Lê Đình Ân cho rằng, việc phân định trách nhiệm trong phân cấp đầu tư còn thiếu rõ ràng (chưa quy định trách nhiệm cụ thể của Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố; trách nhiệm của trưởng ban quản lý hay của các bộ chuyên ngành…) vì thế cơ chế phân cấp đầu tư bị méo mó, mất tác dụng. Phân cấp đầu tư là xu thế tất yếu trong quản lý kinh tế hiện nay. Tuy nhiên, điều kiện phân cấp đầu tư hiện chưa đáp ứng được, chẳng hạn như quy hoạch ngành, quy hoạch vùng chưa rõ ràng, dẫn đến tình trạng các địa phương “mạnh ai nấy làm”, cấp phép nhiều dự án làm phá vỡ quy hoạch chung của đất nước. Bên cạnh đó, việc kiểm tra, giám sát các dự án sau cấp phép còn lỏng lẻo, hiệu quả chưa cao. Theo chuyên gia Lê Đình Ân, việc phân cấp đầu tư phải được thực hiện theo hướng đề cao trách nhiệm của địa phương, của ngành. Hiện việc quản lý ngành còn rất yếu, các bộ mới chỉ quản lý được các đơn vị trực thuộc. Địa phương cần có sự phối hợp chặt chẽ với các ngành trong việc cấp phép và quản lý các dự án FDI. Để phát huy hiệu quả việc phân cấp đầu tư thì điều kiện cần là làm tốt công tác xây dựng và quản lý quy hoạch, đặc biệt là quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội, quy hoạch lãnh thổ, vùng, quy hoạch ngành, lĩnh vực, sản phẩm… bảo đảm các quy hoạch này gắn chặt với nhau. Ngoài ra, việc nâng cao trình độ cán bộ quản lý FDI cũng không thể thiếu. Phân cấp đầu tư chỉ có thể thực hiện tốt trên cơ sở đội ngũ cán bộ có trình độ cao, có phẩm chất đạo đức tốt.
Theo Nghị định 108/2006/NĐ-CP về Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư, UBND cấp tỉnh thực hiện việc đăng ký đầu tư, cấp Giấy chứng nhận đầu tư các dự án đầu tư ngoài khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX), khu kinh tế, bao gồm cả các dự án đầu tư đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư. Ngoài ra, UBND tỉnh cũng được quyền cấp phép với những dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng KCN, KCX, khu công nghệ cao tại những địa phương chưa thành lập Ban Quản lý KCN, KCX và khu công nghệ cao. Còn tại những địa phương đã thành lập các Ban Quản lý này thì chính các Ban Quản lý thực hiện việc đăng ký đầu tư, cấp Giấy chứng nhận đầu tư đối với dự án đầu tư vào KCN, KCX, khu công nghệ cao, khu kinh tế, bao gồm cả các dự án đầu tư đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư.
Theo Nhandan