Thứ ba,  27/07/2021

Hiệu quả từ những công trình vùng biển bãi ngang ở Thừa Thiên – Huế

Tỉnh Thừa Thiên - Huế có 39 xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo được Chính phủ trợ giúp đầu tư xây dựng 188 công trình cơ sở hạ tầng thiết yếu (gọi tắt là dự án 257). Đến nay, sau hơn năm năm triển khai thực hiện, bên cạnh thành quả bước đầu, dự án còn nhiều hạn chế, cần khắc phục.Đời sống đổi thay Ngày chúng tôi về thôn Chính An, xã Phong Chương (Phong Điền), người dân đang phát cây, tự nguyện hiến đất làm đường giao thông. Các xã đều chủ động xây dựng công trình trước mùa mưa bão, nhất là giải quyết bình quân gần 120 ngày công lao động cho người dân trong mỗi xã. "Làm thợ nề thì ở mô cũng từng đó tiền nhưng thi công các công trình của dự án 257 thì tui thích hơn. Mình sử dụng thì ít ra cũng phải làm, rồi kiểm tra, giám sát, vừa thể hiện trách nhiệm, vừa bảo đảm chất lượng, tiến độ công trình trên địa bàn" - Anh Tốn, một người dân ở thôn Chính An vui vẻ nói. Cái hay của chương...

Tỉnh Thừa Thiên – Huế có 39 xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo được Chính phủ trợ giúp đầu tư xây dựng 188 công trình cơ sở hạ tầng thiết yếu (gọi tắt là dự án 257). Đến nay, sau hơn năm năm triển khai thực hiện, bên cạnh thành quả bước đầu, dự án còn nhiều hạn chế, cần khắc phục.

Đời sống đổi thay

Ngày chúng tôi về thôn Chính An, xã Phong Chương (Phong Điền), người dân đang phát cây, tự nguyện hiến đất làm đường giao thông. Các xã đều chủ động xây dựng công trình trước mùa mưa bão, nhất là giải quyết bình quân gần 120 ngày công lao động cho người dân trong mỗi xã. “Làm thợ nề thì ở mô cũng từng đó tiền nhưng thi công các công trình của dự án 257 thì tui thích hơn. Mình sử dụng thì ít ra cũng phải làm, rồi kiểm tra, giám sát, vừa thể hiện trách nhiệm, vừa bảo đảm chất lượng, tiến độ công trình trên địa bàn” – Anh Tốn, một người dân ở thôn Chính An vui vẻ nói. Cái hay của chương trình là người dân có quyền chủ động tham gia. Trước khi đầu tư xây dựng công trình, địa phương tổ chức lấy ý kiến người dân thông qua các buổi tiếp xúc cử tri. Sau đó tại kỳ họp HĐND xã, thống nhất chọn công trình và triển khai xây dựng. Thế nên, có xã chỉ chọn xây dựng đường bê-tông, có xã đầu tư xây dựng chợ và trường mẫu giáo, xã khác lại làm các công trình thủy lợi… miễn sao phù hợp và thiết thực với tình hình, điều kiện kinh tế của từng địa phương.

Bí thư Đảng ủy xã Hương Phong (Hương Trà) Nguyễn Văn Lãm cho biết, người dân ở các vùng bãi ngang, ven biển chủ yếu sống bằng nghề đánh cá. Trong khi đó lại gặp không ít rủi ro, do thời tiết khắc nghiệt, phương tiện đánh bắt công suất nhỏ, không thể ra khơi xa. Do không có điều kiện đầu tư, thu nhập bấp bênh, nên đời sống của phần đông người dân vẫn luẩn quẩn đói nghèo. Mặt khác, đường sá đi lại khó khăn, đường giao thông ở các xã bãi ngang hầu như là cát trắng, mùa hè thì bỏng rát chân người, mùa mưa thì ngập nước, ứ đọng, giao thông bị chia cắt, vận chuyển bất cứ thứ gì cũng phải gánh trên vai, đánh bắt được nhiều cá chưa kịp mừng đã phải lo chuyện tiêu thụ sản phẩm. Lắm khi một đoạn đường chừng vài cây số cũng lầy lội, phải nhờ xe trâu vận chuyển. Bà Nguyễn Thị Mến ở xã Quảng Thái (Quảng Điền) cho biết: “Trước đây, khi chưa có đường bê-tông, bà con ở năm thôn Đông Cao, Trầm Ngang, Trung Kiều, Lai Hà, Tây Hoàng phải đi bộ chừng hơn 2,2 km. Năm 2005, sau khi con đường dài dọc tuyến đầm phá hoàn thành, người dân không còn phải gánh, gồng như trước, xe chạy vào tận nơi vận chuyển hàng hóa nên giá thành cũng hạ”. Nhiều con đường dân sinh nối từ khu dân cư ra biển và chợ cá đã tạo điều kiện thuận lợi lưu thông hải sản, nhiên liệu phục vụ các tàu cá.

Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, kiêm Trưởng ban Văn hóa – Xã hội HĐND tỉnh Phan Công Tuyên cho biết: Qua hơn năm năm triển khai, dự án đã đầu tư xây dựng 188 công trình, gồm: 109 công trình giao thông; 32 công trình thủy lợi; 19 công trình giáo dục và 28 công trình chợ với tổng kinh phí gần 96 tỷ đồng. Nhiều xã bãi ngang ngày trước tận dụng nhà kho của hợp tác xã để làm nhà trẻ thì nay đã có trường mẫu giáo, các em được học bán trú và có trường đã được công nhận là trường chuẩn quốc gia. Trước kia, vào những trận lũ lớn nhỏ, người dân phải huy động hàng trăm nhân công để be đập ngăn nước phục vụ sản xuất; đến mùa mưa bão đập bị mưa lũ phá vỡ, đến vụ sản xuất sau lại phải be đập khác, rất tốn công sức, tiền bạc của người dân. Chính vì thế một số công trình thủy lợi được đầu tư giúp người dân không chỉ chủ động nguồn nước tưới vào mùa khô, mà còn giúp giảm nguy cơ sạt lở, xói mòn vào mùa mưa bão. Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Ngạn (Quảng Điền) Nguyễn Chiến cho hay: Từ khi chương trình đầu tư ba hồ thủy lợi, nông dân không còn phụ thuộc vào nguồn nước ngầm, chủ động tưới tiêu trong vụ hè thu. Năng suất từ 37 ha nay tăng lên 48 ha.

Một trong những công trình được người dân ở các xã bãi ngang hưởng ứng tích cực, đó là xây dựng chợ. Nhiều năm, không ít chợ ở các xã đã có hàng chục năm tuổi, xuống cấp, xập xệ, tiểu thương cứ giành nhau chiếm chỗ “mặt tiền”, lấn chiếm lòng, lề đường làm nơi bán hàng, gây lộn xộn, dễ xảy ra tai nạn giao thông. Trong số 28 chợ được dự án 257 đầu tư có nhiều chợ được xây dựng quy mô lớn, trở thành trung tâm thương mại sầm uất, thu hút người dân ở các xã lân cận vào buôn bán, giải quyết việc làm cho người dân địa phương. Mới đây, có dịp trở lại xã Điền Hải (Phong Điền) chúng tôi được chứng kiển sự đổi thay ở vùng đầm phá ven biển này. Ấn tượng nhất là chợ Điền Hải – Trung tâm thương mại dịch vụ của các xã: Phong Hải, Quảng Công, Quảng Ngạn, Quảng Thái, Quảng Lợi, Điền Môn, Điền Hòa… Ngôi chợ khang trang này được xây dựng từ nguồn vốn 1,8 tỷ đồng của dự án 257 và hơn 900 triệu đồng từ nguồn lực huy động của địa phương.

Phó Giám đốc Sở Lao động, Thương binh và Xã hội Phạm Bá Vương, Phó Ban chỉ đạo dự án, cho biết: Sau hơn năm năm triển khai dự án 257, đời sống của đại bộ phận người dân được cải thiện nhờ nhiều công trình phục vụ sản xuất và dân sinh phát huy tác dụng. Nhờ sự kết nối giữa đô thị với vùng đặc biệt khó khăn bãi ngang, ven biển, người dân thuận lợi trong việc đi lại, sản xuất và lưu thông hàng hóa, góp phần thực hiện chương trình giảm nghèo của tỉnh. Tỷ lệ hộ nghèo trung bình của 39 xã bãi ngang, ven biển giảm bình quân từ 35,7% năm 2005 xuống 17,02% (nghèo và cận nghèo) vào cuối năm 2009 và còn khoảng 10% vào cuối năm 2010.

Còn đó những nỗi lo

Không thể phủ nhận Chương trình 257 đã làm thay đời sống của người dân ở các xã bãi ngang, ven biển. Tuy nhiên, trong số 188 công trình đầu tư xây dựng vẫn còn một số xã làm chưa tốt. Một số công trình chưa phát huy hiệu quả do thiết kế không hợp lý, thi công kém chất lượng. Một số công trình lựa chọn vật liệu không phù hợp nên vừa đưa vào sử dụng một đến hai năm đã xuống cấp. Theo quy định, dự án 257 ưu tiên đầu tư cho các công trình trực tiếp phục vụ sản xuất, tuy vậy trong 188 công trình đã được đầu tư xây dựng, các công trình trực tiếp phục vụ dân sinh chiếm hơn 80%, trong đó đường giao thông chiếm gần 58%. Một số xã có tình trạng chia nhỏ công trình, hạng mục cho nhiều thôn, vì thế vốn đầu tư hằng năm của dự án 257 không nhiều lại phân bổ dàn trải, có xã chỉ trong hai năm đã đầu tư từ 7 đến 11 hạng mục. Vì thế, có những công trình, hạng mục đầu tư không liên hoàn, giá trị không lớn, chưa thật sự là đòn bẩy để thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội trong vùng.

Hiện nay, một số công trình được đầu tư từ dự án 257 đã xuống cấp, hư hỏng nhưng chưa được duy tu, bảo dưỡng do không có kinh phí. Theo quy định của Chính phủ, chế độ giám sát cộng đồng của ban giám sát thuộc dự án 257 được thực hiện như Chương trình 135 nhưng khi triển khai dự án các xã trong cùng một huyện cũng chưa thống nhất chế độ giám sát. Theo phản ánh của nhiều xã, tiến độ giải ngân, thanh toán vốn xây dựng các công trình còn chậm. Nhiều chủ đầu tư đều lúng túng trong việc lập thủ tục quyết toán đối với những công trình đã hoàn thành đưa vào sử dụng.

Mong muốn của chính quyền địa phương và nhân dân ở các xã hưởng lợi từ dự án 257 là kéo dài dự án đến năm 2015, đồng thời mở rộng thêm danh mục công trình đầu tư. Thế nhưng để tránh tình trạng đầu tư dàn trải ở một số xã như hiện nay cần rà soát quy hoạch để xác định đầu tư đúng hướng và sử dụng nguồn vốn có hiệu quả. Các công trình hạ tầng thiết yếu ở các xã bãi ngang, ven biển thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai cần đầu tư theo kiên cố và những hộ dân trực tiếp hưởng lợi có trách nhiệm tham gia bảo vệ, duy tu, sửa chữa khi công trình này hư hỏng, xuống cấp.
Theo Nhandan