Thứ năm,  15/04/2021

Một quyết định thiếu cơ sở khoa học và phi lý

Quỹ bảo vệ động vật hoang dã thế giới (WWF) vừa đưa cá tra Việt Nam vào danh sách đỏ (những loại thủy sản không được tiêu dùng) thuộc Cẩm nang hướng dẫn tiêu dùng thủy sản. Đây là một quyết định thiếu cơ sở khoa học và phi lý cần phải gỡ bỏ và cải chính.Chất lượng đã được khẳng địnhNhìn lại quá trình phát triển nghề nuôi cá tra ở Việt Nam, có thể thấy từ năm 2004, cá tra Việt Nam đã được nuôi trong ao đáp ứng các tiêu chuẩn của hệ thống quản lý SQF 1000 CM do Hiệp hội Tiếp thị Thực phẩm (FMI) Mỹ làm chủ sở hữu và điều hành. Tiêu chuẩn này đáp ứng các tiêu chí an toàn thực phẩm nghiêm ngặt cả của Mỹ và nhiều nước khác, cũng như thỏa mãn những đòi hỏi khắt khe của người tiêu dùng ở các thị trường. Nguyên liệu chế biến thức ăn cho cá tra phần lớn được nhập khẩu từ các nước trên thế giới, với tiêu chuẩn chất lượng bảo đảm an toàn và đã qua kiểm nghiệm. Vấn đề bảo vệ môi trường ở những vùng nuôi...

Quỹ bảo vệ động vật hoang dã thế giới (WWF) vừa đưa cá tra Việt Nam vào danh sách đỏ (những loại thủy sản không được tiêu dùng) thuộc Cẩm nang hướng dẫn tiêu dùng thủy sản. Đây là một quyết định thiếu cơ sở khoa học và phi lý cần phải gỡ bỏ và cải chính.

Chất lượng đã được khẳng định

Nhìn lại quá trình phát triển nghề nuôi cá tra ở Việt Nam, có thể thấy từ năm 2004, cá tra Việt Nam đã được nuôi trong ao đáp ứng các tiêu chuẩn của hệ thống quản lý SQF 1000 CM do Hiệp hội Tiếp thị Thực phẩm (FMI) Mỹ làm chủ sở hữu và điều hành. Tiêu chuẩn này đáp ứng các tiêu chí an toàn thực phẩm nghiêm ngặt cả của Mỹ và nhiều nước khác, cũng như thỏa mãn những đòi hỏi khắt khe của người tiêu dùng ở các thị trường. Nguyên liệu chế biến thức ăn cho cá tra phần lớn được nhập khẩu từ các nước trên thế giới, với tiêu chuẩn chất lượng bảo đảm an toàn và đã qua kiểm nghiệm. Vấn đề bảo vệ môi trường ở những vùng nuôi cá tra cũng được các ngành chức năng Việt Nam hết sức quan tâm. Công việc này được thực hiện bởi Viện Quan trắc môi trường 2 và các trạm quan trắc của mỗi địa phương, nhằm bảo đảm các quy định và chỉ tiêu bảo vệ môi trường vùng nuôi. Trước đòi hỏi và yêu cầu gắt gao của thị trường, các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu cá tra Việt Nam luôn cập nhật thông tin về các hệ thống quản lý chất lượng mới nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm cá tra. Hiện nay, hầu hết doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu cá tra Việt Nam đã xây dựng các hệ thống tiêu chuẩn chất lượng xuyên suốt từ con giống tới sản phẩm xuất khẩu. Nhiều năm qua, quy trình nuôi, chế biến cá tra của nhiều nhà máy, vùng nuôi được cấp chứng nhận Global GAP. Mặt hàng cá tra đã có chứng nhận của các cơ quan kiểm soát chất lượng tại nhiều thị trường khó tính, thậm chí đáp ứng và vượt các tiêu chuẩn tự nguyện khác như quy định của Hiệp hội Bán lẻ Anh (BRC), của Bộ Thương mại Mỹ (USDC). Nhiều công ty cũng đang tiến hành đánh giá và chứng nhận Thực hành Nuôi trồng thủy sản tốt nhất (BAP). Hiện, sản phẩm cá tra Việt Nam đã và đang được xuất khẩu đến hơn 120 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của EU, Ô-xtrây-li-a, Mỹ, Nhật Bản. Theo Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), hiện Việt Nam đang cung cấp hơn 95% nguồn cá tra thương phẩm cho thị trường thế giới, với sản lượng 1,5 triệu tấn mỗi năm (chiếm khoảng 1% tổng sản lượng thủy sản khai thác và nuôi trồng thủy sản thế giới). Năm 2010, kim ngạch xuất khẩu cá tra của Việt Nam dự kiến đạt 1,4 tỷ USD. Còn về các văn bản pháp lý liên quan đến sản xuất và tiêu thụ cá tra, chúng ta cũng đã có Đề án về quy hoạch phát triển cá tra được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phê duyệt, cùng các Thông tư quy định điều kiện nuôi cá tra bảo đảm vệ sinh an toàn. Mới đây nhất, Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển thủy sản đến năm 2020, trong đó cá tra được xác định là sản phẩm chiến lược.

Gỡ nỗi oan cho cá tra

Cá tra hiện đang chiếm lĩnh thị trường châu Âu do sản lượng cá thịt trắng truyền thống đã bị lạm dụng khai thác quá mức tại hầu hết các quốc gia có nghề đánh bắt. Người tiêu dùng muốn tìm kiếm các nguồn cá thịt trắng khác để thay thế. Và qua thực tế kiểm nghiệm, cá tra Việt Nam đã nhanh chóng được chấp nhận bởi sự đa dạng trong chế biến, bảo đảm giá trị dinh dưỡng cao và an toàn vệ sinh thực phẩm. Chính vì thế, trong những năm gần đây, cá tra là một trong những loài thủy sản hàng đầu được người tiêu dùng châu Âu lựa chọn trong bữa ăn hằng ngày. Nhưng cũng chính vì yếu tố cạnh tranh đó mà cá tra Việt Nam liên tiếp bị sử dụng hàng rào thuế quan chèn ép bằng cách áp mức thuế cao và luôn là tâm điểm của các vụ kiện chống bán phá giá. Gần đây nhất, cẩm nang hướng dẫn tiêu dùng thủy sản năm 2010 – 2011 của WWF tại Đức, Áo, Thụy Sĩ, Bỉ, Na Uy và Đan Mạch, cá tra được đưa vào danh sách thủy sản không được tiêu dùng với nhiều lý do là môi trường nuôi, sử dụng thức ăn, hóa chất và thuốc thú y trong nuôi cá tra &#39có vấn đề&#39. Song có thể khẳng định chắc chắn rằng, những thông tin mà WWF đưa ra là hoàn toàn thiếu cơ sở khoa học, phi lý và võ đoán.

Trước hết, các thông tin WWF đưa ra không được sự tham vấn của cơ quan quản lý trung ương, người nuôi và cơ quan quản lý địa phương tại Việt Nam. Thậm chí, theo Tổng cục Thủy sản, ngay cả WWF tại Việt Nam cũng không hề nhận được bất kỳ văn bản hay sự hợp tác tìm hiểu nào trước khi thông tin này được đưa ra. Từ việc làm thiếu công khai của WWF dẫn đến các thông tin đưa ra không khách quan vì số liệu không hề được các bên liên quan kiểm chứng. Hơn thế, đến thời điểm này, WWF cũng chưa đưa ra được tiêu chí cụ thể để giải thích cho việc đưa cá tra vào danh sách các loại thủy sản không được tiêu dùng. Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản Phạm Anh Tuấn cho biết: Tổng cục Thủy sản đã thông qua tổ chức WWF tại Việt Nam yêu cầu WWF gỡ bỏ hết các thông tin, thu hồi các tờ rơi về việc đưa cá tra vào danh sách các loại thủy sản không được tiêu dùng khi chưa có chứng cứ, cơ sở khoa học rõ ràng.

Về phía VASEP, Phó Chủ tịch VASEP Nguyễn Hữu Dũng cũng khẳng định: Hiệp hội sẽ chứng minh, phản bác lại những gì WWF thông tin về cá tra Việt Nam bằng những minh chứng thực tế nhất. Đồng thời đề nghị WWF toàn cầu yêu cầu các thành viên ở châu Âu khẩn trương xem xét lại các chỉ tiêu, tiêu chí về việc sản xuất cá tra tại Việt Nam, để hướng dẫn lại cho người tiêu dùng châu Âu. VASEP cũng đã có thư mời đại diện từ các tổ chức nước ngoài đến thăm và giám sát cách thức nuôi cá tra tại Việt Nam, trong đó có một số chuyên gia người Mỹ dự kiến sẽ sang Việt Nam vào ngày 13-12 tới. Trong trường hợp họ không sang, VASEP sẽ trực tiếp sang yêu cầu, buộc họ thay đổi những thông tin đã đưa.

Ở một khía cạnh khác, ông Nguyễn Tử Cương, Ủy viên Ban chấp hành Hội nghề cá Việt Nam cho rằng: Cần nhìn nhận đúng thực chất sự việc đang diễn ra, cá tra Việt Nam bị chuyển vào &#39danh sách đỏ&#39 trong cẩm nang hướng dẫn tiêu dùng năm 2010-2011 chỉ là cách làm của sáu nước châu Âu. Đây cũng chỉ là kết quả khảo sát của một công ty tư vấn độc lập do WWF các nước này thuê, tiến hành đánh giá hơn 100 loài thủy sản thực phẩm trên thế giới theo bộ tiêu chí phát triển bền vững mới sửa đổi của WWF. Mặt khác, các thông tin nêu ra chỉ là trên các cẩm nang hướng dẫn tiêu dùng, có tính chất như kiểu &#39tờ rơi&#39, mang tính tham khảo chứ không phải là yêu cầu bắt buộc đối với lựa chọn của người tiêu dùng.

Theo Nhandan