Thứ bảy,  10/04/2021

Bảo vệ di tích trong vùng khoáng sản

LSO-Trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội những năm gần đây, Lạng Sơn đã và đang triển khai rất nhiều dự án xây dựng và khai thác tài nguyên khoáng sản. Trong số này có rất nhiều công trình xây dựng với quy mô lớn, có tầm ảnh hưởng rộng như các nhà máy, công trình thủy điện, các khu đô thị mới…Việc bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các di tích lịch sử văn hóa (LSVH) ở các khu vực này luôn được đặt ra như một trong những vấn đề quan trọng hàng đầu của các ngành chức năng trong tỉnh. Khách du lịch tham quan Thành Nhà Mạc - Ảnh: H.V.TTheo số liệu tổng kiểm kê di tích, hiện nay Lạng Sơn có 581 di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh, bao gồm các loại hình: di tích lịch sử, di tích lưu niệm, di tích khảo cổ học và danh lam thắng cảnh. Trong số này đã có 23 điểm và khu di tích quốc gia, 88 điểm di tích đã xếp hạng cấp tỉnh. Bên cạnh đó còn có rất nhiều di tích, di vật khảo cổ còn...

LSO-Trong công cuộc phát triển kinh tế – xã hội những năm gần đây, Lạng Sơn đã và đang triển khai rất nhiều dự án xây dựng và khai thác tài nguyên khoáng sản. Trong số này có rất nhiều công trình xây dựng với quy mô lớn, có tầm ảnh hưởng rộng như các nhà máy, công trình thủy điện, các khu đô thị mới…Việc bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các di tích lịch sử văn hóa (LSVH) ở các khu vực này luôn được đặt ra như một trong những vấn đề quan trọng hàng đầu của các ngành chức năng trong tỉnh.


Khách du lịch tham quan Thành Nhà Mạc – Ảnh: H.V.T
Theo số liệu tổng kiểm kê di tích, hiện nay Lạng Sơn có 581 di tích lịch sử văn hóa, danh lam thắng cảnh, bao gồm các loại hình: di tích lịch sử, di tích lưu niệm, di tích khảo cổ học và danh lam thắng cảnh. Trong số này đã có 23 điểm và khu di tích quốc gia, 88 điểm di tích đã xếp hạng cấp tỉnh. Bên cạnh đó còn có rất nhiều di tích, di vật khảo cổ còn nằm sâu trong lòng đất chưa được phát hiện. Những kết quả nghiên cứu, khai quật khảo cổ học trong hơn 100 năm qua ở Lạng Sơn đã chứng tỏ đây là địa bàn phân bố quan trọng của khảo cổ học Việt Nam, tiềm năng văn hóa khảo cổ ở vùng đất này rất lớn. Phần lớn các di tích khảo cổ học đều nằm trong hang động, mái đá – xưa kia vốn là nơi cư trú chủ yếu của người tiền sử. Trong những năm gần đây, Lạng Sơn liên tục có những phát hiện mới về khảo cổ học. Nhiều di vật quý đã được tìm thấy ngẫn nhiên trong quá trình khai thác mỏ, đào và san ủi đất làm nhà, làm đường, xây dựng công trình công cộng, lấy đất trong hang đá… Điển hình là trường hợp phát hiện di tích cổ sinh ở mỏ than Na Dương trong quá trình khai thác mỏ; phát hiện hóa thạch cổ sinh ở thung lũng Phai Đeo (phường Đông Kinh, thành phố Lạng Sơn) trong khi san ủi đất; phát hiện xẻng đá lớn khi đào móng xây dựng trường PTCS Tân Hòa (Bình Gia)… Vì vậy, việc xây dựng công trình và khai thác khoáng sản là những trường hợp được coi là dễ phát hiện và làm ảnh hưởng đến di tích khảo cổ nhất. Bên cạnh đó, cũng rất dễ tác động đến các bia ma nhai nằm trên các vách đá, các di tích lịch sử cách mạng, đền chùa nằm trong hang động…
Điều rất đáng ghi nhận là trong những năm gần đây, tỉnh ta đã quan tâm chú trọng đến việc bảo vệ di tích ở những khu vực này theo đúng các quy định của Luật Di sản văn hóa. Ngành văn hóa, thể thao và du lịch thường xuyên tích cực tham gia đóng góp ý kiến cho các đề án quy hoạch tổng thể, các dự án xây dựng, khai thác tài nguyên khoáng sản của tỉnh. Trong quá trình thẩm định trước khi phê duyệt các dự án xây dựng, cấp giấy phép khai thác tài nguyên khoáng sản, ngành văn hóa, thể thao và du lịch luôn là thành phần được mời tham gia với tư cách là cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo tồn di sản văn hóa, để từ đó có tiếng nói kịp thời bảo vệ các di tích LSVH tránh được tác động xấu làm hư hại, phá hủy, biến dạng di tích.
Di tích Đoàn Thành – Ảnh: Khánh Ly
Từ sự quan tâm, phối hợp chặt chẽ của ngành văn hóa và các cơ quan hữu quan, công tác quản lý bảo vệ di tích ở các vùng triển khai dự án và khai thác tài nguyên khoáng sản của tỉnh trong những năm gần đây đã được triển khai thực hiện tốt. Trong 2 năm 2009 -2010, hơn 100 địa điểm khai thác tài nguyên khoáng sản đã được thẩm định, cấp phép hoạt động không có trường hợp vi phạm di tích nào xảy ra. Trước đây, khi việc phối hợp giữa các ngành hữu quan chưa quy củ, nề nếp, đã từng có một số trường hợp vi phạm di tích như việc làm đường giao thông, thi công đường điện cao thế qua một số điểm di tích đã xếp hạng quốc gia…khiến cơ quan quản lý văn hóa phải can thiệp. Đến nay, nhờ tuân thủ đúng quy định của Luật Di sản văn hóa cũng như Luật Khoáng sản, sự phối hợp đầy tinh thần trách nhiệm của các cơ quan chức năng nên công tác quản lý bảo vệ di tích ở vùng triển khai dự án và khai thác tài nguyên khoáng sản được đạt kết quả tốt mà vẫn không làm ảnh hưởng đến tiến độ của các đơn vị thi công. Bài toán bảo tồn và phát triển ở tỉnh ta đã bước đầu được giải quyết một cách đúng đắn, phù hợp với thực tiễn của địa phương. Đây cũng là việc làm thiết thực góp phần đưa Luật Di sản văn hóa vào đời sống.

Ngày nay, mỗi chúng ta đều nhận thức được rằng, di tích LSVH là tài sản quý giá của dân tộc. Đó không chỉ là tài sản văn hóa, là công cụ để giáo dục truyền thống, lòng tự hào dân tộc mà còn là nguồn tài nguyên quý giá để phát triển văn hóa, du lịch. Công cuộc phát triển đất nước hiện nay luôn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trên mọi lĩnh vực. Việc gìn giữ, bảo vệ di tích LSVH vẫn luôn cần sự quan tâm, ý thức trách nhiệm hơn nữa của các cấp, các ngành hữu quan và toàn thể nhân dân các dân tộc trong tỉnh.

Quế Ngân