Thứ bảy,  17/04/2021

Bảo tồn đa dạng sinh học Vườn quốc gia Cát Tiên

Với sự đa dạng sinh học, tháng 8-2005, Vườn quốc gia (VQG) Cát Tiên đã được tổ chức UNESCO thế giới công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Để tiếp tục nâng cao giá trị bảo tồn, năm 2006, VQG Cát Tiên làm hồ sơ đề nghị tổ chức UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới, nhưng đến nay, khu rừng có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú này vẫn chưa được công nhận.Theo ông Trần Văn Thành, Giám đốc VQG Cát Tiên, vào năm 2006, vườn đã thành lập ban xây dựng hồ sơ đề nghị công nhận VQG Cát Tiên là Di sản thiên nhiên thế giới. Sau khi hoàn chỉnh, qua hai lần gửi đến Ủy ban UNESCO vào năm 2007 và 2008, cả hai lần đều nhận được ý kiến phản hồi là hồ sơ chưa đạt yêu cầu về kỹ thuật, nhất là phương án bảo vệ sau khi được công nhận.Trong năm 2009, do VQG Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình gửi hồ sơ để công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới trước (theo quy định của UNESCO, mỗi năm một nước chỉ...

Với sự đa dạng sinh học, tháng 8-2005, Vườn quốc gia (VQG) Cát Tiên đã được tổ chức UNESCO thế giới công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Để tiếp tục nâng cao giá trị bảo tồn, năm 2006, VQG Cát Tiên làm hồ sơ đề nghị tổ chức UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới, nhưng đến nay, khu rừng có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú này vẫn chưa được công nhận.

Theo ông Trần Văn Thành, Giám đốc VQG Cát Tiên, vào năm 2006, vườn đã thành lập ban xây dựng hồ sơ đề nghị công nhận VQG Cát Tiên là Di sản thiên nhiên thế giới. Sau khi hoàn chỉnh, qua hai lần gửi đến Ủy ban UNESCO vào năm 2007 và 2008, cả hai lần đều nhận được ý kiến phản hồi là hồ sơ chưa đạt yêu cầu về kỹ thuật, nhất là phương án bảo vệ sau khi được công nhận.

Trong năm 2009, do VQG Phong Nha – Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Bình gửi hồ sơ để công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới trước (theo quy định của UNESCO, mỗi năm một nước chỉ gửi một hồ sơ xin công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới) nên hồ sơ của VQG Cát Tiên phải dời lại đến năm nay. Tuy nhiên, qua rà soát lại hồ sơ, xét thấy đơn vị tư vấn trong nước xây dựng hồ sơ chưa đủ điều kiện mà UNESCO đưa ra, nên VQG Cát Tiên đã thuê chuyên gia quốc tế của Cô-xta Ri-ca để tư vấn xây dựng lại hồ sơ. Qua đó, các chuyên gia cũng tập huấn, khuyến cáo cho các nhân viên của vườn về kỹ thuật xây dựng hồ sơ, phương án bảo vệ nếu được công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới.

Đáng lo ngại là hiện nay, đa dạng sinh học của VQG Cát Tiên ngày càng bị tác động mạnh bởi nhiều yếu tố, Giám đốc VQG Cát Tiên Trần Văn Thành cho rằng: &#39Nếu không có biện pháp kịp thời, việc này ảnh hưởng rất lớn đến công tác bảo vệ tài nguyên, nhất là các khu rừng đặc dụng của vườn quốc gia. Hiện nay, chúng tôi đang gặp rất nhiều áp lực từ người dân. Đến bây giờ lại gặp áp lực từ việc xây dựng các thủy điện Đồng Nai 6 và Đồng Nai 6A. Với sự tác động từ nhiều yếu tố này, trong thời gian tới, chúng tôi nghĩ rằng sự đa dạng sinh học của VQG Cát Tiên sẽ bị ảnh hưởng.

Theo quy định của UNESCO, chỉ cần đáp ứng hai trong mười tiêu chí của tổ chức này đưa ra là sẽ được công nhận Di sản thiên nhiên thế giới. Trong khi đó, VQG Cát Tiên có khả năng đạt tới ba tiêu chí là: Đa dạng sinh học, cảnh quan thiên nhiên thế giới, địa chất địa mạo. Với diện tích gần 72 nghìn ha và có đủ năm tầng rừng: rừng lá rộng thường xanh; rừng nửa rụng lá; rừng hỗn giao gỗ, tre nứa; rừng tre nứa thuần loại và thảm thực vật đất ngập nước. Đây là nơi sinh sống của nhiều loài động vật cực kỳ quý hiếm được tổ chức UNESCO đưa vào sách đỏ thế giới. Theo thống kê, hiện tại VQG Cát Tiên có hơn 50 loài động vật quý hiếm nằm trong sách đỏ Việt Nam.

Cát Tiên không những là kho báu với nhiều loài động vật quý hiếm như bò tót, voi châu Á, gà lôi hồng tía, vượn đen má vàng… mà còn là kiểu rừng nguyên sinh tiêu biểu cho hệ sinh thái rừng ẩm nhiệt đới thấp với nhiều loại gỗ quý như: gõ, giáng hương, trắc, cẩm lai… cùng nhiều loại cây cổ thụ hàng chục người ôm không xuể. Nơi đây còn là vương quốc của các cánh rừng họ dầu, bằng lăng, họ cây tiêu biểu của đất phương Nam. Tất cả cho thấy sự đa dạng, phong phú của hệ sinh thái rừng nhiệt đới VQG Cát Tiên. Đây chính là môi trường sống quan trọng và có ý nghĩa nhất đối với việc bảo tồn sự đa dạng sinh học, bao gồm cả những loài đang bị đe dọa tuyệt chủng, có giá trị nổi bật toàn cầu theo quan điểm cả về khoa học lẫn bảo tồn, vốn là tiêu chí cực kỳ quan trọng để VQG Cát Tiên được công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới.

Kết quả khảo sát mới nhất của các nhà khoa học trong nước và quốc tế đã nói lên được điều này khi xác định &#39bộ sưu tập&#39 của VQG Cát Tiên có đến 1.610 loài thực vật và sở hữu gần 1.500 loài động vật. Thế nhưng, giá trị đa dạng sinh học này đang bị tác động mạnh mẽ trong thời gian qua. Mới nhất, vào tháng tư năm nay, tê giác Java bị chết một cách bí ẩn mà chưa xác định được rõ nguyên nhân, và cho đến bây giờ, dấu chân tê giác &#39vẫn biệt tăm, biệt tích&#39. Ông Thành cũng cho biết: &#39Từ đầu năm 2010 đến giờ, chúng tôi không phát hiện được dấu vết tê giác nữa. Chỉ đến tháng tư vừa rồi mới phát hiện được bộ xương tê giác chết&#39.

Bên cạnh đó, chỉ trong vòng hai tháng (tháng 5 và tháng 6-2010), có đến bảy con voi rừng bị chết, chiếm hơn một phần ba cá thể voi thường sinh sống tại Khu Bảo tồn thiên nhiên và Di tích Vĩnh Cửu (Đồng Nai) và VQG Cát Tiên. Ngoài ra, tình trạng phá rừng làm rẫy, săn bắn động vật, khai thác gỗ trái phép ngày càng diễn ra khá nghiêm trọng. Chỉ tính riêng từ đầu năm đến nay, lực lượng kiểm lâm đã phát hiện 230 vụ vi phạm.

ĐIỀU ông Thành lo lắng nhất hiện nay nếu hai dự án xây dựng thủy điện Đồng Nai 6 và Đồng Nai 6A được tiến hành sẽ lấy đi 137 ha rừng, trong đó có 128 ha rừng đặc dụng của VQG Cát Tiên. Đồng thời, việc tiến hành xây dựng hai dự án thủy điện nằm ngay trong vùng lõi của vườn, cộng với người dân đang sinh sống chung quanh vườn sẽ tạo áp lực rất lớn trong việc quản lý và bảo vệ rừng.

Theo Nhandan