Thứ năm,  06/05/2021

Công tác dân số phục vụ sự phát triển bền vững của đất nước

Nhân Ngày Dân số Việt Nam (26-12), phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc phỏng vấn Thứ trưởng Y tế Nguyễn Bá Thủy chung quanh việc nâng cao chất lượng dân số hiện nay ở nước ta. Nội dung cuộc phỏng vấn như sau:Phóng viên (PV): Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 2161/QĐ-TTg lấy tháng 12 hằng năm là Tháng hành động quốc gia về dân số. Xin Thứ trưởng cho biết lý do và sự cần thiết phải có Tháng hành động này?Thứ trưởng Nguyễn Bá Thủy: Đứng trước xu thế dân số thế giới ngày một tăng nhanh, nhiều quốc gia còn trong tình trạng đói nghèo, ngay từ năm 1957, Đại hội đồng LHQ đã thông qua Nghị quyết về các vấn đề dân số. Đây là một giải pháp được đánh giá đem lại lợi ích về nhiều mặt và có hiệu quả cao cho công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của nhiều quốc gia. Việt Nam là một trong những quốc gia sớm đi đầu trong việc thực hiện công tác DS-KHHGĐ. Năm 1961, khi dân số nước ta mới khoảng 30 triệu người, Chính phủ đã...

Nhân Ngày Dân số Việt Nam (26-12), phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc phỏng vấn Thứ trưởng Y tế Nguyễn Bá Thủy chung quanh việc nâng cao chất lượng dân số hiện nay ở nước ta. Nội dung cuộc phỏng vấn như sau:

Phóng viên (PV): Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 2161/QĐ-TTg lấy tháng 12 hằng năm là Tháng hành động quốc gia về dân số. Xin Thứ trưởng cho biết lý do và sự cần thiết phải có Tháng hành động này?

Thứ trưởng Nguyễn Bá Thủy: Đứng trước xu thế dân số thế giới ngày một tăng nhanh, nhiều quốc gia còn trong tình trạng đói nghèo, ngay từ năm 1957, Đại hội đồng LHQ đã thông qua Nghị quyết về các vấn đề dân số. Đây là một giải pháp được đánh giá đem lại lợi ích về nhiều mặt và có hiệu quả cao cho công cuộc phát triển kinh tế – xã hội của nhiều quốc gia. Việt Nam là một trong những quốc gia sớm đi đầu trong việc thực hiện công tác DS-KHHGĐ. Năm 1961, khi dân số nước ta mới khoảng 30 triệu người, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 216/CP ngày 26-12-1961 về sinh đẻ có hướng dẫn cho nhân dân. Quyết định 216/CP được coi là văn bản pháp quy đầu tiên của Nhà nước ta về công tác DS-KHHGĐ và mang đậm tính nhân văn &#39Vì sức khỏe của người mẹ, vì hạnh phúc và hòa thuận của gia đình và để cho việc nuôi dạy con cái được chu đáo, việc sinh đẻ của nhân dân cần được hướng dẫn một cách thích hợp&#39. Năm 2010, đất nước ta đón chào nhiều sự kiện lớn, kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, 80 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, 65 năm thành lập nước CHXHCN Việt Nam. Và một sự kiện quan trọng của năm nay, đó là nhân dịp kỷ niệm Ngày dân số Việt Nam 26-12 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2161/QĐ-TTg lấy tháng 12 hằng năm là Tháng hành động quốc gia về dân số.

PV: Xin Thứ trưởng cho biết, Tháng hành động quốc gia về dân số năm nay chú trọng vào vấn đề gì?

Thứ trưởng Nguyễn Bá Thủy: Sau gần 50 năm thực hiện chương trình DS-KHHGĐ, Việt Nam đã đạt được những kết quả quan trọng. Tỷ lệ phát triển dân số từ hơn 3% vào những năm 60 của thế kỷ 20 đã giảm xuống còn 1,2% (năm 2009). Quy mô dân số Việt Nam năm 2009 là 85,8 triệu người; mỗi năm Việt Nam tăng thêm 952 nghìn người. Tổng tỷ suất sinh (số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ) giảm từ hơn 6 con/phụ nữ vào đầu những năm 60 của thế kỷ 20 xuống 2,03 con/phụ nữ vào năm 2009. Phần lớn nhân dân có nhận thức đầy đủ, đúng đắn về KHHGĐ và thực hiện KHHGĐ một cách tự nguyện; mức sinh và tỷ lệ tăng dân số đã giảm mạnh; tình trạng sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ và trẻ em được cải thiện rõ rệt, góp phần đáng kể vào những thành tựu phát triển kinh tế – xã hội thời kỳ đổi mới và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

Tuy nhiên, hiện tại và tương lai, công tác dân số vẫn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức cả về quy mô dân số, cơ cấu dân số, chất lượng dân số và phân bố dân cư, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của đất nước. Cho nên, Tháng hành động quốc gia về dân số nhằm &#39Nâng cao nhận thức và đề cao trách nhiệm của các cấp chính quyền, đoàn thể, tổ chức xã hội, từng gia đình và toàn xã hội về ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác DS – KHHGĐ đối với sức khỏe, hạnh phúc của mỗi người dân, mỗi gia đình, đối với sự phát triển bền vững của đất nước, dân tộc Việt Nam&#39.

PV: Từ năm 2006 đến nay, ngành y tế đề ra nhiều biện pháp nhằm cân bằng tỷ lệ giới tính. Tuy nhiên, tỷ lệ chênh lệch giới tính vẫn ngày càng tăng. Theo Thứ trưởng, phải chăng những biện pháp đó còn quá nhẹ?

Thứ trưởng Nguyễn Bá Thủy: Sự mất cân bằng giới tính khi sinh ở nước ta gần đây đã trở thành vấn đề bức xúc, đáng lo ngại trong xã hội. Để đánh giá sự mất cân bằng giới tính khi sinh, người ta dùng chỉ tiêu thống kê tỷ số giới tính khi sinh, là số trẻ em trai trên 100 trẻ em gái khi mới sinh ra. Bình thường tỷ số giới tính khi sinh dao động trong khoảng 102 đến 108. Từ năm 2006 trở lại đây, tỷ số giới tính khi sinh ở nước ta luôn ở mức trên 110. (năm 2006: 110/100, 2007: 111/100 và 2008: 112/100, 2009: 111/100). Nếu tình trạng này tiếp diễn sẽ dẫn đến những hệ lụy nặng nề cho xã hội.

Để lập kế hoạch đề xuất các giải pháp hiệu quả khắc phục tình trạng này, điều đầu tiên là phải có được các số liệu phản ánh chính xác thực trạng tình hình mất cân bằng giới tính khi sinh. Tỷ số giới tính khi sinh phản ánh tình hình giới tính của nhóm trẻ em mới sinh (nhóm trẻ em 0 tuổi), mỗi năm nước ta có khoảng hơn một triệu trẻ em sinh ra. Những giải pháp của ngành đã và đang tập trung vào việc tuyên truyền – giáo dục để cộng đồng chuyển đổi nhận thức, thái độ dẫn đến chuyển đổi hành vi lựa chọn giới tính khi sinh con. Đồng thời kết hợp những giải pháp thanh tra, kiểm tra việc hành vi lựa chọn giới tính khi sinh. Đây là một cuộc vận động cần tiến hành bền bỉ và lâu dài. Một trong những nguyên nhân cơ bản là ý thức hệ theo truyền thống phong tục tập quán của người Á Đông là thích đông con và thích con trai, tư tưởng trọng nam khinh nữ, để làm chuyển đổi được lối suy nghĩ này cần có một quá trình vận động tuyên truyền và sự tham gia của nhiều bộ, ngành và cả cộng đồng. Trong thời gian tới, nếu tình hình không được cải thiện chúng ta cũng cần bổ sung những chính sách khuyến khích sinh con gái như bài học của Hàn Quốc, Trung Quốc đã làm.

PV: Thứ trưởng vừa tham dự hội nghị dân số tại Thái-lan. Thưa Thứ trưởng, nội dung chính của hội nghị nhằm giải quyết vấn đề gì, và giải pháp đó, nếu áp dụng tại Việt Nam, liệu có hiệu quả không?

Thứ trưởng Nguyễn Bá Thủy: Hội nghị tham vấn khu vực châu Á – Thái Bình Dương về Kế hoạch hóa gia đình nhằm tăng cường cam kết và nguồn lực đầu tư là nội dung chính được đề ra và tập trung giải quyết. Hội nghị được tổ chức tại Thái-lan từ ngày 8 đến 10-12-2010 với sự tham dự của đại diện 24 nước.

Hội nghị đã đề ra năm mục tiêu: 1) Đánh giá tình hình giảm sinh và thực trạng chương trình KHHGĐ ở châu Á – Thái Bình Dương, thành công, thách thức, đối phó với các nhu cầu thay đổi. 2) Đánh giá thực trạng an ninh hàng hóa SKSS với việc tập trung vào dự báo nhu cầu phương tiện tránh thai và cung ứng để bảo đảm sự phân phối hợp lý PTTT. 3) Phân tích các thách thức trong dịch vụ cung cấp công bằng, chất lượng, trong đó có nhu cầu chưa được đáp ứng của vị thành niên. 4) Xây dựng chiến lược bảo đảm &#39cách tiếp cận trên cơ sở quyền&#39 đối với KHHGĐ trong bối cảnh thực hiện các mục tiêu thiên niên kỷ. 5) Đánh giá, phân tích các vấn đề liên quan việc bảo đảm nguồn lực cho KHHGĐ và các hệ lụy do thiếu ngân sách để đưa ra các khuyến nghị hành động.

Tại hội nghị, Việt Nam đã khẳng định sự cam kết cao của Đảng và Chính phủ đối với chương trình DS-KHHGĐ. Nhờ những cam kết cao đó chương trình DS-KHHGĐ của Việt Nam đã đạt được những thành tựu đặc biệt xuất sắc về giảm sinh. Bên cạnh những thành công, Việt Nam cũng đã nêu ra các thách thức cần giải quyết trong thời gian tới. Đó là : Mức sinh còn biến động khó lường; mất cân bằng giới tính khi sinh; già hóa dân số; chất lượng dân số thấp; làm thế nào để tận dụng cơ cấu dân số vàng; những thách thức trong việc cung cấp phương tiện, dịch vụ KHHGĐ; di cư diễn ra ngày càng mạnh mẽ; nhu cầu tư vấn và cung cấp phương tiện, dịch vụ KHHGĐ cho người di cư ngày càng lớn; Tình trạng nạo phá thai của thanh niên, vị thành niên ngày càng tăng.

PV: Xin cảm ơn Thứ trưởng.

Thanh Mai (thực hiện)

Một số tỉnh đông đồng bào dân tộc thiểu số có tỷ số giới tính khi sinh cao từ 110 trở lên

Theo kết quả Tổng điều tra dân số 2009, tỷ số giới tính khi cả nước ở mức cao 110,5, có ba vùng địa lý có tỷ số giới tính khi sinh từ 110 trở lên, có 35 tỉnh, thành phố có tỷ số giới tính khi sinh từ 110 trở lên. Một số tỉnh có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống có tỷ số giới tính khi sinh từ 110 trở lên, gồm: Hòa Bình 116,3; Lào Cai 113,7; Yên Bái 111,6; Trà Vinh 112,7; Thái Nguyên 110,5; Lâm Đồng 112,6 và Ninh Thuận 110,8. Nếu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài sẽ dẫn đến những hệ lụy văn hóa xã hội, hôn nhân và gia đình khi lớp trẻ này bước vào độ tuổi sinh đẻ.

Theo Nhandan