Thứ năm,  24/06/2021

Xây dựng bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ mới

Bản sắc văn hóa dân tộc là khái niệm bao quát một cách uyển chuyển, linh hoạt các đặc điểm làm nên diện mạo, sắc thái văn hóa riêng của dân tộc. Về nội hàm, bản sắc văn hóa là tổng hòa các giá trị, các yếu tố vừa đa dạng, vừa lâu dài, không ra đời một cách ngẫu nhiên, mà hình thành, khẳng định và phát triển như sản phẩm của điều kiện kinh tế, địa lý, của quá trình dựng nước và giữ nước, của quá trình sáng tạo các giá trị văn hóa "nội sinh" kết hợp với tiếp thu có chọn lọc một số yếu tố tinh hoa văn hóa "ngoại sinh". Bản sắc văn hóa vừa gắn với những giá trị cơ bản, cốt lõi làm nên cốt cách của dân tộc, vừa được biểu thị trong sinh hoạt hằng ngày. Để có các giá trị thiêng liêng làm nên bản sắc văn hóa, dân tộc phải đổ mồ hôi và cả máu mới có được.Xây dựng, bảo vệ bản sắc văn hóa là yêu cầu khách quan của mọi dân tộc khi gia nhập cộng đồng văn hóa nhân loại. Sự nghiệp đó...

Bản sắc văn hóa dân tộc là khái niệm bao quát một cách uyển chuyển, linh hoạt các đặc điểm làm nên diện mạo, sắc thái văn hóa riêng của dân tộc. Về nội hàm, bản sắc văn hóa là tổng hòa các giá trị, các yếu tố vừa đa dạng, vừa lâu dài, không ra đời một cách ngẫu nhiên, mà hình thành, khẳng định và phát triển như sản phẩm của điều kiện kinh tế, địa lý, của quá trình dựng nước và giữ nước, của quá trình sáng tạo các giá trị văn hóa “nội sinh” kết hợp với tiếp thu có chọn lọc một số yếu tố tinh hoa văn hóa “ngoại sinh”. Bản sắc văn hóa vừa gắn với những giá trị cơ bản, cốt lõi làm nên cốt cách của dân tộc, vừa được biểu thị trong sinh hoạt hằng ngày. Để có các giá trị thiêng liêng làm nên bản sắc văn hóa, dân tộc phải đổ mồ hôi và cả máu mới có được.
Xây dựng, bảo vệ bản sắc văn hóa là yêu cầu khách quan của mọi dân tộc khi gia nhập cộng đồng văn hóa nhân loại. Sự nghiệp đó phải được kết hợp với tính tích cực, năng động của nhân tố chủ quan để bảo đảm bản sắc văn hóa luôn là bộ phận hữu cơ của sự phát triển. Khi một dân tộc quay lưng với truyền thống văn hóa, đánh mất bản sắc văn hóa thì tâm lý sùng ngoại có cơ hội hoành hành và khả năng bị nô dịch về kinh tế, chính trị là khó tránh khỏi. Đánh mất bản sắc văn hóa là cắt đứt sợi dây thiêng liêng liên kết với quá khứ, để lại hậu quả không thể lường hết. Trước những thách thức của thời đại, bản sắc văn hóa dân tộc là động lực khơi dậy nguồn sinh lực từ lòng tự tôn dân tộc, bản sắc văn hóa sẽ góp phần tạo ra tính bản thể của sự phát triển dân tộc. Tuy nhiên, phải nhìn nhận bản sắc văn hóa với một thái độ khoa học, phải lựa chọn để tiếp thu yếu tố tinh hoa, cấp cho yếu tố tinh hoa ý nghĩa thời đại. Đồng thời, không vì giữ gìn bản sắc mà phục hồi những giá trị đã lỗi thời, lạc hậu. Đặc biệt, trong khi nhấn mạnh bản sắc văn hóa cần chú ý tới hai xu hướng: Một là, dựa trên kinh nghiệm thuần túy, tự ti mà nghi ngại, không chủ động tiếp thu cái mới; Hai là, đề cao bản sắc văn hóa của dân tộc mình, xem thường văn hóa dân tộc khác.
Chúng ta xác định nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc là một trong các đặc trưng cơ bản của CNXH ở Việt Nam. Nền văn hóa ấy sẽ và phải được hiện thực hóa trong đời sống xã hội. Đó là kết quả của quá trình nhận thức, nắm bắt quy luật của văn hóa, đồng thời nhằm thỏa mãn yêu cầu cao hơn về văn hóa, giữ vai trò là nội dung có tính định hướng cho văn hóa. Hơn lúc nào hết, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc đang là một trong những nhiệm vụ cấp bách của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Bản sắc văn hóa hôm nay là kết quả của quá trình lựa chọn trong không gian và thời gian của chủ nghĩa xã hội. Bản sắc văn hóa dân tộc phải có một sức sống mạnh mẽ, mang tính hiện đại và &#39bảo thủ&#39 một cách tích cực theo các nội dung và dưới các hình thức mới. Vì thế, cần xây dựng để bản sắc văn hóa thật sự trở thành bản lĩnh, cốt cách của nền văn hóa mới, để văn hóa Việt Nam không hòa lẫn với văn hóa dân tộc khác, trở thành niềm tự hào của toàn dân tộc trong quá trình tiếp xúc, giao lưu với các nền văn hóa dân tộc khác.
Theo Nhandan