Thứ hai,  21/06/2021

Tết Việt Nam: Phong tục và nét đẹp văn hóa

LSO-Ở Việt Nam ta, trong một năm có đến hàng chục cái tết. Mỗi cái tết đều có ý nghĩa riêng. Nhưng Tết Nguyên đán được xem là tết quan trọng nhất trong năm. Ta thường nói là ăn tết, nhưng thực ra ngoài cái “ăn”, con người còn được tắm mình trong những phong tục đầy thú vị.Có thể nói ngay lễ đón giao thừa. Đêm giao thừa ghi nhận một khoảnh khắc thiêng liêng. Vào cái giờ phút ấy, mỗi người Việt Nam dù ở bất cứ nơi nào, tất cả đều cùng nhau vui đón tín hiệu của mùa xuân. Trong cái giây phút đầm ấm, thiêng liêng ấy, cả dân tộc như cùng họp mặt, như cùng đoàn tụ, trong hương thơm của bàn thờ tổ tiên mọi người cùng lắng nghe Thư chúc tết của Chủ tịch nước. Dù có đi làm ăn, sinh sống ở đâu, xa đến mấy, nhưng chỉ 12 tháng cách trở về thời gian là đủ, rất cần cho sự trở về, gặp gỡ, hội tụ. Nói là “về quê ăn tết” nhưng thực ra không phải vì sự “ăn” mà chính là sự “ở”. Cái sự “ở” mới thiêng...

LSO-Ở Việt Nam ta, trong một năm có đến hàng chục cái tết. Mỗi cái tết đều có ý nghĩa riêng. Nhưng Tết Nguyên đán được xem là tết quan trọng nhất trong năm. Ta thường nói là ăn tết, nhưng thực ra ngoài cái “ăn”, con người còn được tắm mình trong những phong tục đầy thú vị.

Có thể nói ngay lễ đón giao thừa. Đêm giao thừa ghi nhận một khoảnh khắc thiêng liêng. Vào cái giờ phút ấy, mỗi người Việt Nam dù ở bất cứ nơi nào, tất cả đều cùng nhau vui đón tín hiệu của mùa xuân. Trong cái giây phút đầm ấm, thiêng liêng ấy, cả dân tộc như cùng họp mặt, như cùng đoàn tụ, trong hương thơm của bàn thờ tổ tiên mọi người cùng lắng nghe Thư chúc tết của Chủ tịch nước. Dù có đi làm ăn, sinh sống ở đâu, xa đến mấy, nhưng chỉ 12 tháng cách trở về thời gian là đủ, rất cần cho sự trở về, gặp gỡ, hội tụ. Nói là “về quê ăn tết” nhưng thực ra không phải vì sự “ăn” mà chính là sự “ở”. Cái sự “ở” mới thiêng liêng làm sao. Ở với nhau sao cho có nghĩa, có tình trên cái nền đạo đức thủy chung không phải dễ. Sự trở về cội nguồn trong dịp tết còn là dịp để bộc lộ tâm linh, giải tỏa tình cảm, sự ước muốn và giãi bày không chỉ với tổ tiên, vong linh người đã khuất mà còn đối với cả người thân hiện hữu. Thường nhật, người ta có thể gặp sai lầm với nhau về đối nhân xử thế, mang tiếng “không phải” với nhau, nhưng trong những ngày tết, gặp nhau họ có thể “cho qua” tất cả và mong có sự khởi đầu của một năm mới tốt lành… Sinh ra cái tết cũng là thước đo chiều cao của dân trí và chiều sâu của tâm hồn mỗi người, mỗi gia đình. Ông cha ta cũng đặt ra tục lệ rất tốt từ lâu, đó là lễ mừng tuổi đầu năm. Được thêm một tuổi mới đó là điều rất đáng mừng, vì được thêm một tuổi là được thêm sự trưởng thành, thêm hạnh phúc. Một số nơi đã dựa vào truyền thống tốt đẹp đó, sau lễ cúng tổ tiên sáng mồng một, tổ chức cuộc họp cả gia đình để mừng tuổi nhau. Đối với ông bà, con cháu nói một vài lời chúc, dâng một chén rượu mừng thọ. Đối với cha mẹ, các con có lời kính chúc kính yêu và với con cái, cha mẹ chúc mừng các con với lời khích lệ, động viên những việc đã làm tốt, nhắc nhở khắc phục những mặt còn non yếu và cho một món quà có ý nghĩa. Không khí thiêng liêng của ngày đầu năm cùng với tình cảm yêu thương ruột thịt sẽ đưa đến hiệu quả giáo dục to lớn. Nếu nói ngày tết là ngày hội thì đây chính là ngày hội trong mỗi gia đình. Thường là từ chiều mùng một cho đến suốt cả mấy ngày tết là dành cho việc đi mừng tuổi, chúc tết bà con, họ hàng, thăm hỏi, chúc mừng năm mới xóm giềng, làng xã và dự các hội vui do chính quyền địa phương tổ chức. Về môi trường sinh thái. Ngoài cổng, ngoài đường những ngày trước tết được cả xóm, cả làng huy động nhau quét dọn, dãy đắp thật gọn gàng, sạch sẽ. Cành đào, mâm ngũ quả, chậu hoa, cây cảnh, bức tranh, câu đối trình bày đẹp, hài hòa đúng vị trí cạnh bàn thờ tổ tiên. Cờ Tổ quốc được treo cao trước của mỗi nhà làm cho không khí ngày tết thêm nhộn nhịp, tươi vui. Từ ngày Việt Nam có báo in, có đài phát thanh, truyền hình, có phim ảnh, thì “mâm cỗ tết” lại có thêm những “đặc sản” ngày xuân trong các gia đình Việt Nam. Ngày tết, mọi hủ tục cũ kỹ, lạc hậu, thiếu văn hóa đều bị mọi người xua đuổi, né tránh và phê phán như mê tín, dị đoan và các tệ nạn xã hội. Đã thành thông lệ tốt đẹp từ lâu được mọi người đồng tình và hoan nghênh, chủ trương của Nhà nước nghiêm cấm đốt pháo trong dịp tết. Ngoài việc tiết kiệm được rất nhiều tiền của còn tránh được những tai nạn đáng tiếc xảy ra do đốt pháo.

Ngày tết là dịp niềm vui luôn được thăng hoa của mỗi người. Trong giờ phút xuất hành năm mới luôn đầy ắp nụ cười, ai cũng được nhận về mình và được tặng cho nhau một món quà mừng tuổi đầy ý nghĩa, đó là những lời chúc mừng năm mới “An khang, thịnh vượng và mọi sự tốt lành”.

Trương Thọ