Chủ nhật,  28/11/2021

Khai bút, lấy nước: Nét đẹp ngày đầu năm

LSO-Những việc làm trong ngày đầu năm mới đều có ý nghĩa mong muốn một năm đầy may mắn, tài lộc... Chính vì vậy, nhiều tục lệ được người dân coi trọng trong đó có tục khai bút và lấy nước mới đầu năm.Người Việt thường quan niệm rằng, ngày đầu tiên của năm là ngày quan trọng nhất. Những ngày đầu năm mới làm việc suôn sẻ thì cả năm sẽ may mắn, vui vẻ. Trong thời khắc đầu tiên của một năm, có một phong tục thường được nhắc đến là tục khai bút. Trước đây phong tục này chỉ có trong giới học sĩ, ông đồ, thầy đồ… nay trở nên phổ biến với học sinh, sinh viên, giới văn sĩ, những người làm nghề viết. Trước tết ít ngày, những quyển vở mới tinh được lựa chọn kỹ cùng cây bút được rửa sạch sẽ bơm đầy mực và xếp ngay ngắn trên bàn thờ. Sau thời khắc giao thừa, tập vở được mang xuống nắn nót viết những nét chữ đầu tiên trong năm mới. Khai bút không cần viết nhiều hay viết những chữ cầu kỳ, đó đơn giản chỉ là một đoạn văn,...

LSO-Những việc làm trong ngày đầu năm mới đều có ý nghĩa mong muốn một năm đầy may mắn, tài lộc… Chính vì vậy, nhiều tục lệ được người dân coi trọng trong đó có tục khai bút và lấy nước mới đầu năm.
Người Việt thường quan niệm rằng, ngày đầu tiên của năm là ngày quan trọng nhất. Những ngày đầu năm mới làm việc suôn sẻ thì cả năm sẽ may mắn, vui vẻ. Trong thời khắc đầu tiên của một năm, có một phong tục thường được nhắc đến là tục khai bút. Trước đây phong tục này chỉ có trong giới học sĩ, ông đồ, thầy đồ… nay trở nên phổ biến với học sinh, sinh viên, giới văn sĩ, những người làm nghề viết. Trước tết ít ngày, những quyển vở mới tinh được lựa chọn kỹ cùng cây bút được rửa sạch sẽ bơm đầy mực và xếp ngay ngắn trên bàn thờ. Sau thời khắc giao thừa, tập vở được mang xuống nắn nót viết những nét chữ đầu tiên trong năm mới. Khai bút không cần viết nhiều hay viết những chữ cầu kỳ, đó đơn giản chỉ là một đoạn văn, một bài thơ, bài toán, hay viết lên những ước muốn, dự định để bắt đầu việc học tập, nghề nghiệp cho một năm mới. Đây không phải là một phong tục bắt buộc nhưng thường được nhắc đến và duy trì từ lâu đời, mang nhiều ý nghĩa, gắn với truyền thống hiếu học của cha ông ta. Khai bút đầu năm nhằm khuyến khích tinh thần hiếu học, cầu chúc cho một năm mới gặp nhiều may mắn, học giỏi, thể hiện sự tôn trọng chữ nghĩa, đề cao sự học.
Khi còn bé, buổi sáng đầu tiên của năm, tôi thường dậy thật sớm để theo các chị đi lấy nước mới. Mẹ tôi thường bảo, ai là người lấy đầu tiên người đó sẽ gặp nhiều may mắn nhất. Tục lấy nước đầu năm là một tập quán đẹp và mang nhiều ý nghĩa nhân văn sâu sắc giáo dục con người sống thân thiện, gần gũi với thiên nhiên, nêu cao ý thức bảo vệ rừng, bảo vệ nguồn nước, giữ gìn vệ sinh môi trường. Sáng sớm tinh mơ ngày mồng một tết, khi không khí của mùa xuân vừa tràn ngập các bản làng, thời khắc thiêng liêng của năm mới, của sự giao hoà giữa trời và đất thì dậy thật sớm để lấy nước đầu năm là tục lệ của người dân quê tôi. Nước đem về rửa mặt cho sạch bụi bặm của năm cũ, nước mới còn để cho mọi người trong gia đình được uống nước xuân sớm với mong ước quanh năm khoẻ mạnh và gặp nhiều may mắn. Trước khi đi, bao giờ mẹ cũng chuẩn bị sẵn cho chúng tôi một khoanh bánh chưng, một ít vàng mã và nén hương đã châm sẵn, đó là chút lễ mọn dâng “thần thổ địa” để xin nước. Nước mới thường được lấy từ những chiếc giếng trong xóm hay giếng bên bờ suối, gầu nước múc lên trong vắt, nhấp một ngụm thấy ngọt lành khoan khoái, tâm hồn thư thái lạ kỳ. Nước mới lấy về cho mỗi người trong gia đình uống một ngụm nhỏ hay pha ấm trà uống để lấy may và dùng để rửa mặt với quan niệm nước mới sẽ thanh lọc cơ thể, tiêu tan mọi bệnh tật của năm cũ, giúp cả gia đình trong năm mới được khỏe mạnh, luôn gặp những điều tốt lành. Ngày nay, nước sạch đã được đưa đến từng nhà, chính vì vậy, phong tục này đang dần mai một, tục lấy nước đầu năm chỉ còn trong ký ức của nhiều người nhưng đâu đó trong những xóm làng, bên những giếng nước trong ngày đầu năm vẫn thoang thoảng mùi hương trầm của ai đó vừa xin nước.

Một năm may mắn, hạnh phúc là mong ước của mọi người khi bước sang năm mới. Phong tục trong ngày tết đã thể hiện ước mơ của con người. Ngoài quan niệm về sự may mắn, an lành những phong tục này còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giáo dục con người phải biết nhớ về nguồn cội, sống hòa hợp và bảo vệ thiên nhiên.

Hoàng Vương