Chủ nhật,  28/11/2021

Lễ hội – môi trường phát huy dân ca các dân tộc

Dân ca làm cho lễ hội thêm đậm đà bản sắcKhi đưa ra nhận định, các LH mùa xuân là một môi trường thuận lợi cho dân ca các dân tộc phát huy thì hoàn toàn là có cơ sở thực tế. Bởi lẽ, từ nhiều LH được tổ chức đã cho thấy, sự xuất hiện của các làn điệu dân ca, các bài hát đậm chất dân gian, đậm đà bản sắc dân tộc đều được đón nhận một cách nhiệt thành. Cũng dễ hiểu, vì LH là thời gian mọi người nghỉ ngơi, thư thái vui chơi sau những tháng ngày làm việc căng thẳng, vất vả để hòa mình vào các trò chơi vui hội náo nức. Quả thật, nếu phần vui hội mà thiếu đi các làn điệu, bài hát dân ca thì chắc chắn sẽ làm giảm không khí vui tươi đi rất nhiều. Hoặc giả như chỉ có các bài hát hiện đại thì cũng không được vì như thế sẽ làm cho không khí hội xuân giảm mất tính chất truyền thống và khiến người dự hội có cảm giác đây là LH hiện đại, LH đại chúng. Thực tế đã chứng minh,...

Dân ca làm cho lễ hội thêm đậm đà bản sắc
Khi đưa ra nhận định, các LH mùa xuân là một môi trường thuận lợi cho dân ca các dân tộc phát huy thì hoàn toàn là có cơ sở thực tế. Bởi lẽ, từ nhiều LH được tổ chức đã cho thấy, sự xuất hiện của các làn điệu dân ca, các bài hát đậm chất dân gian, đậm đà bản sắc dân tộc đều được đón nhận một cách nhiệt thành. Cũng dễ hiểu, vì LH là thời gian mọi người nghỉ ngơi, thư thái vui chơi sau những tháng ngày làm việc căng thẳng, vất vả để hòa mình vào các trò chơi vui hội náo nức. Quả thật, nếu phần vui hội mà thiếu đi các làn điệu, bài hát dân ca thì chắc chắn sẽ làm giảm không khí vui tươi đi rất nhiều. Hoặc giả như chỉ có các bài hát hiện đại thì cũng không được vì như thế sẽ làm cho không khí hội xuân giảm mất tính chất truyền thống và khiến người dự hội có cảm giác đây là LH hiện đại, LH đại chúng. Thực tế đã chứng minh, các tiết mục dân ca thường làm cho không khí náo nức hơn rất nhiều Có thể thấy rằng, sự xuất hiện của các làn điệu, bài hát dân ca trong nhiều LH đã trở thành nét đẹp truyền thống, tạo ấn tượng, ghi vào trí nhớ của người dự hội. Đơn cử như, nói đến hát then, đàn tính thì không thể không nhắc đến LH Lồng tồng làng Khòn Lèng (TP Lạng Sơn) – đây là nét đặc trưng không lẫn vào đâu được và không nhiều LH có. Hay nói đến hát sli mọi người sẽ nhớ đến LH Pác Moòng, rồi đền Kỳ Cùng, Tam Thanh (TP Lạng Sơn), ngày hội xã Hải Yến (Cao Lộc). Hoặc hát ví thì sẽ nhắc ngay đến LH xã Quỳnh Sơn (Bắc Sơn)… Điểm đáng nói là, các làn điệu, bài hát dân ca rất gần gũi với đời sống thường ngày của nhân dân nên khi nghe thấy rất nhẹ nhàng, mềm mại. Với hình thức thể hiện là sân khấu hóa hay giao lưu mộc mạc thì đều tạo được những nét đặc sắc của dân ca, đậm đà bản sắc dân tộc. Đáng chú ý hơn, tham gia biểu diễn còn có rất nhiều người cao tuổi – một yếu tố quan trọng góp phần bảo tồn các làn điệu, bài hát dân ca. Mùa LH xuân Tân Mão 2011 có điều mà nhiều người dự hội đều nhận thấy là, sự xuất hiện của các làn điệu, bài hát dân ca nhiều hơn. Tiêu biểu như bên cạnh các bài hát được trình bày trên sân khấu thì xung quang khu vực diễn ra LH, còn có những tiếng hát sli giao lưu rất mộc mạc do người dự hội thể hiện. Theo đó, không chỉ có dân ca của Lạng Sơn mà còn có của các vùng miền, địa phương khác. Thứ nữa là, có nhiều nam nữ thanh niên và các em nhỏ tham gia biểu diễn. Đây thực sự là tín hiệu vui đối với sự phục hồi và phát triển của dân ca, dân nhạc trong đời sống hôm nay. Chị Hoàng Thị Thuyết (xã Yên Trạch, huyện Cao Lộc) đến vui hội, hát giao lưu tại ngày hội xã Hải Yến năm nay vui vẻ cho biết, mùa LH năm nay chị không chỉ đi hát ở các ngày LH trong tỉnh mà còn xuống cả Lục Ngạn (Bắc Giang) vui hội, hát sli giao lưu…
Hát sli trong hội xuân xã Hải Yến (Cao Lộc)
Lễ hội – thời điểm nhân lên sự sáng tạo văn hoá
Ngày hôm nay, trong điều kiện đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao, thì nhu cầu sinh hoạt VH tinh thần cũng tăng lên. Trong đó, các loại hình VH truyền thống được mọi người quan tâm nhiều hơn. VH dân gian đã thực sự khẳng định được sức sống lâu bền của nó trong đời sống tinh thần của nhân dân.
Riêng trong LH, bên cạnh các trò chơi dân gian bổ ích được chú ý đưa vào phần vui hội thì các làn điệu, bài hát dân ca cũng xuất hiện nhiều hơn. Đây chính là yếu tố góp phần làm cho LH mang những nét đặc trưng, hấp dẫn người tham dự hơn. Mỗi năm vào mùa LH, các làn điệu, bài hát dân ca lại được mang ra biểu diễn sẽ như một sự nhắc nhở mọi người nhớ đến những nét đẹp truyền thống của dân tộc. Mặt khác, với tâm thế du xuân, vui hội thảnh thơi nên sự tiếp nhận của mọi người cũng dễ cộng cảm, dễ nhớ thuộc hơn. Chính vì vậy, thời điểm LH diễn ra sẽ rất phù hợp cho việc giới thiệu, quảng bá các làn điệu, bài hát dân ca, cũng như tác động mạnh mẽ vào việc nâng cao ý thức giữ gìn và bảo tồn di sản VH của mọi người. Có thể khẳng định, LH có những tác động rất tích cực đối với việc phát huy dân ca dân tộc như: tạo sự chú ý của nhiều người, sự tiếp nhận của người thưởng thức dễ dàng hơn; việc huy động các tầng lớp nhân dân tham gia biểu diễn, sáng tạo nhiều thuận lợi; thứ nữa, ban tổ chức LH lại hết sức ủng hộ các hoạt động VH mang ý nghĩa truyền thống tham gia… Do đó, các cấp, ngành chức năng cần đặc biệt lưu tâm đến vấn đề này. Qua đó, có kế hoạch, biện pháp phù hợp góp phần giữ gìn, bảo tồn và phát huy dân ca các dân tộc một cách cụ thể, hiệu quả, cũng như kịp thời nghiên cứu đưa ra những chính sách nhằm động viên, khuyến khích đội ngũ nghệ nhân, những người yêu thích nghệ thuật dân tộc nói chung, dân ca các dân tộc nói riêng tích cực tham gia các hoạt động bảo tồn lâu dài. Đây cũng chính là hành động thiết thực góp phần vào mục tiêu phấn đấu của tỉnh ta đến năm 2015 có 20% các loại hình dân ca các dân tộc chủ yếu trên địa bàn tỉnh được sưu tầm và 20% các làn điệu dân ca được tổ chức truyền dạy cho nhân dân.

Đã thành quy luật, “VH sẽ sáng tạo ra VH“. Vậy nên, muốn VH phát triển được thì hơn bao giờ hết nó phải bắt đầu từ ngay trong cuộc sống thường ngày của nhân dân và LH chính là một thời điểm tập trung nhất để nhân lên các sáng tạo đó.

Hoàng Thịnh