Thứ năm,  23/09/2021

Nguy cơ từ những thói quen

LSO- Những năm gần đây, không chỉ thành phố và các khu công nghiệp mà nhiều vùng nông thôn cũng phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường. Một trong những nguyên nhân chính dẫn tới thực trạng này là ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường (VSMT) của người dân chưa tốt.Người dân xã Phú Xá (Cao Lộc) chưa có ý thức vệ sinh đường làngGhé thăm một hộ dân ở thôn Nà Văng, xã Hoà Bình, huyện Văn Quan, chúng tôi không khỏi ái ngại khi thấy khu chăn nuôi gia súc, gia cầm của gia đình được bố trí ngay dưới gầm nhà sàn. Trong tiết trời mùa hè nóng nực, mùi hôi từ vũng nước thải, chất thải chăn nuôi dưới gầm sàn cứ “thoang thoảng” từ chân cầu thang cho đến các gian phòng. Bác chủ nhà xuề xoà giãi bày với chúng tôi: Gầm nhà rộng thì tận dụng làm chỗ chăn nuôi, chứ để không cũng phí cô ạ! Rồi bác chia sẻ thêm: Làng có hơn bốn chục hộ, hầu như đều chăn nuôi dưới gầm sàn như nhà bác, cũng không hẳn vì không có điều kiện xây...

LSO- Những năm gần đây, không chỉ thành phố và các khu công nghiệp mà nhiều vùng nông thôn cũng phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường. Một trong những nguyên nhân chính dẫn tới thực trạng này là ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường (VSMT) của người dân chưa tốt.




Người dân xã Phú Xá (Cao Lộc) chưa có ý thức vệ sinh đường làng


Ghé thăm một hộ dân ở thôn Nà Văng, xã Hoà Bình, huyện Văn Quan, chúng tôi không khỏi ái ngại khi thấy khu chăn nuôi gia súc, gia cầm của gia đình được bố trí ngay dưới gầm nhà sàn. Trong tiết trời mùa hè nóng nực, mùi hôi từ vũng nước thải, chất thải chăn nuôi dưới gầm sàn cứ “thoang thoảng” từ chân cầu thang cho đến các gian phòng. Bác chủ nhà xuề xoà giãi bày với chúng tôi: Gầm nhà rộng thì tận dụng làm chỗ chăn nuôi, chứ để không cũng phí cô ạ! Rồi bác chia sẻ thêm: Làng có hơn bốn chục hộ, hầu như đều chăn nuôi dưới gầm sàn như nhà bác, cũng không hẳn vì không có điều kiện xây chuồng trại mà là ở thế này quen rồi! Không riêng gì Hoà Bình mà ở nhiều vùng nông thôn khác trong tỉnh, phần lớn người dân vẫn giữ tập quán chăn nuôi theo kiểu “chuồng lợn cạnh nhà, chuồng gà cạnh bếp”. Nếu không nuôi, nhốt ngay dưới gầm sàn, trong bếp thì chuồng trại chăn nuôi cũng liền kề ngay nơi ở. Toàn bộ phân, nước thải gia súc, gia cầm chưa qua xử lý cứ vô tư xả thẳng ra rãnh nước làng, vườn nhà, thậm chí ứ đọng ngay gần không gian sinh hoạt của gia đình, nếu gặp trời mưa thì lênh láng, mà trời nắng thì bốc mùi nồng nặc. Theo thống kê của Trung tâm Nước sạch và VSMT nông thôn, Lạng Sơn hiện có 119.280 chuồng trại chăn nuôi, trong số này chỉ có 39.360 chuồng trại được xử lý chất thải, tỷ lệ chuồng trại hợp vệ sinh mới đạt 33%. Ông Trần Hoành Sơn, Giám đốc Trung tâm cho biết: So với chương trình mục tiêu quốc gia về nước sạch và VSMT nông thôn thì con số này mới bằng một nửa so với mục tiêu đề ra là đến hết 2010, 60% chuồng trại chăn nuôi được xử lý chất thải hợp vệ sinh và thực hiện tốt VSMT. Bên cạnh nguy cơ từ chất thải, nước thải chăn nuôi, môi trường nông thôn đang đối mặt với nguy cơ ô nhiễm do rác thải sinh hoạt không được thu gom, xử lý. Xã Phú Xá, huyện Cao Lộc là một trong những địa bàn thực hiện dự án về nước sạch VSMT do một tổ chức nước ngoài tài trợ. Cùng với việc hỗ trợ xây dựng công trình nước sạch, dự án này còn tổ chức tập huấn, tuyên truyền cho người dân về VSMT. Tuy nhiên, trong một lần cùng đoàn cán bộ dự án xuống kiểm tra thực tế, điều chúng tôi ghi lại môi trường ở đây chưa được cải thiện là bao. Người dân vẫn vô tư vứt rác bừa bãi khắp nơi, từ quanh nhà, đường làng, ngõ xóm, cho đến bờ ruộng, ven ao…, con đường làng vương đầy rác, phân gia súc nhưng với tâm lý “đường là của chung” nên chẳng ai đoái hoài quét dọn. Ngoài rác thải sinh hoạt, chợ nông thôn cũng là nơi sản sinh ra đủ các loại rác mà chưa có biện pháp xử lý. Tại xã Khánh Khê, huyện Văn Quan, cứ sau mỗi phiên chợ, giấy lộn, ni lông, rau, củ, quả … lại vương vãi khắp nơi, tràn ra cả lối đi và cứ thế tồn tại từ phiên này sang phiên khác. Chị Hoàng Thị Nhớ, một người dân sống gần đó cho hay: Thỉnh thoảng cũng có người quét dọn, thu gom rác trong chợ song rác chỉ được xử lý thủ công là gom lại rồi đốt tại chỗ.

Đề cập đến VSMT nông thôn, bác sĩ Nguyễn Xuân Trường – Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh nhận định: Rác thải sinh hoạt, rác, nước thải chăn nuôi không được xử lý sẽ là môi trường để ruồi, muỗi, các ký sinh trùng gây bệnh phát sinh, ảnh hưởng đến sức khoẻ con người. Ngoài những nguy cơ trên, cũng như nhiều nơi khác, môi trường nông thôn ở Lạng Sơn hiện đang bị đe doạ bởi tình trạng lạm dụng hóa chất trong nông nghiệp như phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật và việc sử dụng phân tươi. Chẳng hạn sau khi phun thuốc trừ sâu, bà con thường rửa bình phun thuốc tại bất kỳ con mương, máng náo đó cho tiện, rồi vỏ bao, chai thuốc thì vứt bừa ra bờ ruộng hoặc quanh vườn nhà. Điều này không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn trực tiếp và ngấm ngầm gieo mầm bệnh mà mắt thường khó nhận ra. Trong bối cảnh hiện nay, khi dịch vụ VSMT chưa vươn tới các vùng nông thôn, khi chưa thể giải quyết ô nhiễm môi bằng công nghệ hiện đại thì giải pháp cấp bách nhất, “kinh tế” nhất để đảm bảo VSMT ở các vùng nông thôn là đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức, để người dân có ý thức hơn trong việc giữ gìn VSMT, loại bỏ thói quen xả rác, nước thải bừa bãi ra môi trường xung quanh.


Bảo Vy