Thứ hai,  17/05/2021

Giảm bớt khó khăn cho học sinh dân tộc bán trú Hà Giang

Phòng học 3 trong 1 ở Trường PTDTBT Niêm Sơn, huyện Mèo Vạc (Hà Giang). Đầu năm học 2011-2012 đến nay, thầy và trò ở 83 trường phổ thông dân tộc bán trú trên địa bàn tỉnh Hà Giang đang dồn sức để vượt qua khó khăn do thiếu cơ sở vật chất lẫn tiền ăn cho học sinh... Để bảo đảm chế độ ăn cho học sinh, một số trường đành phải chấp nhận mua nợ thực phẩm ở ngoài lên đến hàng trăm triệu đồng.Sự hỗ trợ cần thiếtMột lãnh đạo của ngành giáo dục và đào tạo Hà Giang ví rằng, Quyết định 85/2010/QĐ-TTg ban hành về một số chính sách hỗ trợ học sinh dân tộc bán trú và trường phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) của Thủ tướng Chính phủ là "quyết định vàng". Nói thế là bởi, trước khi có quyết định, cứ đầu mỗi năm học, học sinh và gia đình có nhà ở xa phải rất vất vả để tìm được đất dựng một mái lều gần trường để làm nơi trọ học. Những gia đình học sinh có người thân ở gần trường thì có thể mượn được đất, trong...


Phòng học 3 trong 1 ở Trường PTDTBT Niêm Sơn, huyện Mèo Vạc (Hà Giang).

Đầu năm học 2011-2012 đến nay, thầy và trò ở 83 trường phổ thông dân tộc bán trú trên địa bàn tỉnh Hà Giang đang dồn sức để vượt qua khó khăn do thiếu cơ sở vật chất lẫn tiền ăn cho học sinh… Để bảo đảm chế độ ăn cho học sinh, một số trường đành phải chấp nhận mua nợ thực phẩm ở ngoài lên đến hàng trăm triệu đồng.

Sự hỗ trợ cần thiết

Một lãnh đạo của ngành giáo dục và đào tạo Hà Giang ví rằng, Quyết định 85/2010/QĐ-TTg ban hành về một số chính sách hỗ trợ học sinh dân tộc bán trú và trường phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) của Thủ tướng Chính phủ là “quyết định vàng”. Nói thế là bởi, trước khi có quyết định, cứ đầu mỗi năm học, học sinh và gia đình có nhà ở xa phải rất vất vả để tìm được đất dựng một mái lều gần trường để làm nơi trọ học. Những gia đình học sinh có người thân ở gần trường thì có thể mượn được đất, trong khi những người khác phải đi xa hơn, thậm chí phải xuống tận khe suối mới có được mảnh đất bằng phẳng, có thể dựng được lều.

Song có “lều”, chưa chắc học sinh đã có “chữ”. Bởi như một đồng chí Phó Phòng giáo dục và đào tạo huyện Quang Bình kể: Do được “ra ở riêng” khá sớm cho nên nhiều học sinh đã tỏ ra dễ dãi với bản thân. Vì thế, ngoài số học sinh “lỡ dại” phải làm bố, làm mẹ quá sớm, thì phần lớn số còn lại chỉ học hành theo kiểu vừa ra khỏi cửa lớp đã “trả chữ cho thầy”. Các em này không có người giám sát để nêu cao tinh thần tự học ở nhà.

Đối với phụ huynh học sinh, khi con cái còn ở trong nhà thì gia đình ăn gì, con ăn nấy. Nhưng khi đi học, chuyện cung cấp lương thực cho con cái cũng là một vấn đề lớn, nhất là với Hà Giang, một trong những địa phương nghèo nhất nước. Vì thế đã có nhiều học sinh phải bỏ học giữa chừng vì gia đình không có điều kiện. Mỗi lần có học sinh bỏ học, các thầy giáo, cô giáo phải lặn lội vào bản, về từng nhà để vận động họ đưa con em quay trở lại trường học. Với đội ngũ giáo viên vùng cao, đây là cuộc chiến hết sức gian nan, và không phải lúc nào cũng thành công.

Trước thực trạng này, những người làm công tác giáo dục và đào tạo ở Hà Giang nói riêng và nhiều tỉnh nói chung hy vọng giáo dục vùng cao sẽ sớm được khởi sắc, bởi theo Quyết định 85/2010/QĐ-TTg, các trường PTDTBT sẽ được đầu tư phòng học, nơi ở cho học sinh, giường, tủ, bếp ăn, tủ thuốc, sách báo, vở, phương tiện nghe nhìn… Thậm chí học sinh hưởng chế độ này hằng tháng còn được hỗ trợ tiền ăn bằng 40% mức lương tối thiểu, tức tương đương với 332 nghìn đồng/học sinh/tháng.

Thầy, cô giáo chia sẻ với học sinh

Cho đến nay, mặc dù đã gần hết học kỳ đầu tiên nhưng 83 trường PTDTBT trên địa bàn tỉnh Hà Giang vẫn chưa nhận được đầu tư hạ tầng phục vụ công tác giảng dạy. Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiên Nguyên Trần Anh Dũng nói: “Theo Quyết định 85/2010/QĐ-TTg, các em được hỗ trợ nhiều mặt nhưng đến giờ các em vẫn chưa có gì. Ngay như bát ăn cơm, bếp nấu, chúng tôi cũng phải ứng tiền của trường để mua mới có. Còn những thứ khác nữa, như gạo, củi, thức ăn, tất tật nhà trường phải đi mua nợ, rất khó khăn”. Thầy Dũng kể tiếp: “Hà Giang là tỉnh nghèo. Các nhà cung ứng cấp huyện cũng không có nhiều vốn. Vì vậy khi nghe nhà trường đặt vấn đề xin nợ, phần lớn thường lắc đầu. Một vài nhà cung ứng đồng ý, song đổi lại, thực phẩm họ cung cấp không được phong phú như lúc có tiền mình ra chợ tha hồ chọn mua”.

Sở dĩ có việc nợ nần này, theo thầy Dũng là do nhà trường chỉ nhận được 50% của khoản hỗ trợ tiền ăn mức 332 nghìn đồng/học sinh/tháng tại Quyết định 85/2010/QĐ-TTg. Với mức trợ cấp này, theo Hiệu trưởng Trường PTDTBT tiểu học Khâu Vai Nguyễn Mạnh Hùng thì “mỗi học sinh một ngày ăn hết 0,5 lạng gạo. Số này nhân cho 30 ngày thì mất khoảng 15 kg gạo/học sinh/tháng. Tiền gạo bây giờ là 12 đến 14 nghìn đồng/kg. Hiện tại tỉnh tạm cấp cho các em 166 nghìn đồng/tháng, nếu các trường PTDTBT cho học sinh ăn đủ theo định mức này thì phải chấp nhận ôm nợ”.

Do chưa được nhận đủ tiền ăn theo định mức cho nên các trường PTDTBT ở Hà Giang đã tự đưa ra những cách xử lý khác nhau. Như ở Trường PTDTBT Thượng Phùng, Nà Khương, Tiên Nguyên… thì ban giám hiệu (BGH) các trường chấp nhận mua nợ để bảo đảm cho học sinh ăn theo chế độ của 85, tức là 332 nghìn đồng/tháng. Trong khi đó, tại Trường PTDTBT tiểu học Khâu Vai, Niêm Sơn…, BGH nhà trường chỉ cho học sinh ăn đúng theo số tiền được cấp 166 nghìn đồng. Riêng ở Trường PTDTBT trung học cơ sở (THCS) Khâu Vai, thời gian đầu, BGH cho học sinh ăn theo mức 332 nghìn đồng/học sinh/tháng. Nhưng gần đây, nhà trường đã cắt giảm xuống còn một nửa. Hiệu trưởng Trường PTDTBT Khâu Vai Phạm Như Cương băn khoăn: “Trường sẵn sàng nợ, nhưng nợ rồi không biết sau này tỉnh có cấp bổ sung để trường trả nợ hay không? Thế nên, cho học sinh ăn đúng như số tiền được cấp là an toàn nhất”.

Ngoài việc thiếu tiền ăn cho học sinh, thì việc ở của học sinh trong các trường PTDTBT thuộc tỉnh Hà Giang cũng là vấn đề rất nan giải. Hiệu trưởng Trường PTDTBT Thượng Phùng Nguyễn Minh Tài kể: “Tiếng là được cấp trên đầu tư, nhưng đến ngày khai giảng, trường bán trú của tôi vẫn chưa có bếp nấu ăn cho học sinh, thầy giáo, cô giáo phải tự đi tìm gỗ về đóng bàn ghế lấy. Trường có hơn 200 học sinh bán trú, nhưng chưa được đầu tư phòng ngủ. Nhà trường phải chuyển hai phòng học thành phòng ở, giải quyết chỗ ngủ cho 120 học sinh”.

Nhưng dù sao, Trường PTDTBT Thượng Phùng vẫn còn may mắn hơn các trường khác. Thí dụ như ở Trường PTDTBT Tiên Nguyên, các thầy giáo, cô giáo phải sang ở nhờ nhà của UBND xã, nhường phòng ở của mình cho học sinh. Học sinh ở Trường PTDTBT tiểu học Khâu Vai phải kê ghế làm chỗ ngủ. Học sinh Trường PTDTBT THCS Khâu Vai phải ngủ nhờ nhà sàn truyền thống của UBND xã. Mỗi lần UBND xã sử dụng nhà sàn, học sinh lại phải bê chăn chiếu, sách vở vào phòng học để ngủ. Riêng ở Trường PTDTBT Niêm Sơn, do không có phòng nên nhà trường phải đặt cả giường ngủ vào lớp học. “Thậm chí cả việc ăn uống cũng được diễn ra trong phòng học này”, Hiệu trưởng Hoàng Văn Sơn nói.

Tiếp tục… chờ ?

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Giang Lương Văn Sòng hiểu và thông cảm với những khó khăn mà thầy, trò của 83 trường PTDTBT trên địa bàn đang gặp phải. Theo đồng chí Sòng thì từ đầu năm đến nay, các trường PTDTBT đã kêu rất nhiều vì khoản tạm cấp 166 nghìn đồng/học sinh/tháng là quá thấp so vật giá đắt đỏ như hiện nay, vì vậy phần lớn các trường phải ký vay nợ. Thậm chí cơ sở vật chất của nhiều trường PTDTBT còn thiếu thốn, chưa đủ nhà lưu trú, bếp ăn cho học sinh nên sinh hoạt rất tạm bợ. Song trong việc này, sở cũng chỉ có thể đề nghị lên tỉnh giúp các trường chứ không thể làm được gì hơn”.

Còn Giám đốc Sở Tài chính Hà Giang Nguyễn Thị Hương chỉ biết lắc đầu: “Trong việc này, tỉnh Hà Giang đã cố gắng rất nhiều. Với ngân sách của một tỉnh nghèo, từ đầu năm đến nay, phải khó khăn lắm tỉnh mới tìm được nguồn để thực hiện việc tạm cấp cho học sinh theo Quyết định 85/2010/QĐ-TTg. Tính đến thời điểm này, tỉnh đã ký “tạm cấp” hai đợt với tổng số tiền hơn 20 triệu đồng”.

Trong khi đó, cũng theo Giám đốc Hương thì từ đầu tháng 8-2011, Sở Tài chính đã tổng hợp nhu cầu kinh phí báo cáo UBND tỉnh trình Bộ Tài chính bổ sung kinh phí thực hiện chính sách đối với tổng số học sinh bán trú dự kiến là hơn 25 nghìn em, với kinh phí hỗ trợ hơn 60 tỷ đồng. Nhưng đến cuối tháng 10-2011, Bộ Tài chính mới tạm cấp kinh phí thực hiện theo Quyết định 85/2010/QĐ-TTg cho tỉnh Hà Giang là 1 tỷ 267 triệu đồng, tương ứng với số học sinh là 5.485 em, đồng thời đề nghị tỉnh Hà Giang phải có báo cáo cụ thể tình hình sử dụng kinh phí.

Hy vọng rằng, thông tư liên bộ hướng dẫn thực hiện Quyết định 85/2010/QĐ-TTg sẽ tạo điều kiện để các tỉnh, trong đó có Hà Giang có được nguồn kinh phí đầy đủ để giảm bớt khó khăn cho học sinh dân tộc bán trú…

Theo Nhandan