Thứ bảy,  04/12/2021

Nỗi lo được mùa rớt giá nơi "vựa lúa"

Hiện các tỉnh, thành phố vùng đồng bằng sông Cửu Long (ÐBSCL) đang bước vào thu hoạch rộ vụ lúa hè thu 2013. Những ngày qua, do mưa dầm, cây lúa ngã đổ, máy gặt không thể hoạt động, giá công cắt tăng cao nhưng không đáp ứng nhu cầu, dẫn đến chất lượng lúa sụt giảm, việc tiêu thụ lúa đã khó nay càng khó hơn.
Kho chứa lúa của Công ty Du lịch thương mại Kiên Giang.

Hiện các tỉnh, thành phố vùng đồng bằng sông Cửu Long (ÐBSCL) đang bước vào thu hoạch rộ vụ lúa hè thu 2013. Những ngày qua, do mưa dầm, cây lúa ngã đổ, máy gặt không thể hoạt động, giá công cắt tăng cao nhưng không đáp ứng nhu cầu, dẫn đến chất lượng lúa sụt giảm, việc tiêu thụ lúa đã khó nay càng khó hơn.

Mưa dầm, lúa rớt giá

Ðến nay, TP Cần Thơ đã thu hoạch hơn 50% diện tích lúa hè thu với hơn 40 nghìn ha, nhưng việc tiêu thụ lúa đang gặp nhiều khó khăn. Cặp theo các tuyến kênh chính ở các huyện Vĩnh Thạnh, Cờ Ðỏ, Thới Lai… nông dân thu hoạch lúa chất đống trước nhà nhưng ít có thương lái đến mua. Giá lúa IR50404 mua tại ruộng từ 3.700 đến 3.800 đồng/kg, lúa hạt dài từ 4.200 đến 4.500 đồng/kg; lúa thơm từ 4.700 đến 4.900 đồng/kg. Tuy nhiên đây là giá lúa doanh nghiệp mua của thương lái, thực tế nông dân bán lúa thấp hơn từ 300 đến 500 đồng/kg so với giá mua của doanh nghiệp.

Tại Hậu Giang, nhiều diện tích lúa thu hoạch lúc mưa dầm chất lượng kém cho nên không bán được. Ở các huyện Phụng Hiệp, Châu Thành, giá lúa IR50404 chỉ dao động trên dưới 3.000 đồng/kg nhưng rất khó bán. Ở huyện vùng sâu Vị Thủy, nhiều gia đình đã thu hoạch xong nhưng bán không được, đành chất đống trong nhà, lúa ẩm mốc và lên mộng (nảy mầm). Chị Lê Thị Thủy, ở xã Vị Trung, huyện Vị Thủy nhìn đống lúa trước sân ngao ngán: “Thu hoạch lúa gặp lúc mưa dầm nên thương lái chê lúa chất lượng thấp chỉ trả 3.000 đồng/kg. Tôi định dự trữ chờ giá tăng nhưng do không có điều kiện phơi sấy nên chắc phải bán thấp hơn giá thành sản xuất khoảng 1.000 đồng/kg”.

Tại tỉnh Bạc Liêu, gần 60 nghìn ha lúa hè thu cũng đã vào vụ thu hoạch, tập trung chủ yếu ở các huyện Hồng Dân, Vĩnh Lợi, Hòa Bình và Giá Rai. Mấy ngày qua, do ảnh hưởng của mưa gió nên gần 1.000 ha lúa bị sập đổ, thiệt hại nặng nhất ở các huyện Hồng Dân, Phước Long. Theo ông Phan Minh Quang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN và PTNT) Bạc Liêu, cách đây chỉ hai tháng, Bạc Liêu thu hoạch gần 60.000 ha lúa đông xuân, sản lượng ước đạt hơn 340 nghìn tấn, trong đó gần 80% lúa hàng hóa. Trong khi lượng lúa đông xuân chưa tiêu thụ hết, thì đã đến kỳ thu hoạch lúa hè thu cho nên việc tiêu thụ lúa của nông dân đã khó càng trở nên khó hơn.

Tại Kiên Giang, tỉnh dẫn đầu về diện tích canh tác và sản lượng lúa, tình hình còn bi đát hơn. Sở NN và PTNT tỉnh Kiên Giang cho biết: Vụ hè thu này tỉnh xuống giống hơn 230 nghìn ha, chỉ đạt khoảng 80% kế hoạch. Tại nhiều cánh đồng thuộc các huyện Tân Hiệp, Châu Thành, Giồng Riềng, Gò Quao, Hòn Ðất… lúa đã chín, nhưng chưa thể thu hoạch. Về các vùng nông thôn của tỉnh này, đâu đâu cũng nghe người nông dân than ngắn, thở dài vì lúa bị mưa dầm, ngã rạp, lên mộng, giá rẻ bèo. Những ngày qua, các trạm bơm điện, bơm dầu chạy liên tục, nhưng mặt nước trên ruộng không rút, lúa ngã rạp nên máy gặt đập không thể hoạt động, giá nhân công cắt lúa bằng tay liên tục tăng nhưng tìm không ra người. Ông Ba Hòa, ngụ xã Tân Hội, huyện Tân Hiệp cho biết, ông và người dân trong xã những ngày qua ngồi đứng không yên, vì phải chạy tìm mướn người cắt lúa và tìm mối lái bán lúa. “Giá công cắt đã lên 500 nghìn đồng/công tầm nhỏ nhưng tìm không ra người cắt, lúa sập rụt ngoài ruộng và sắp lên mộng hết rồi. Ðất này phải thuê mướn, cộng chi phí canh tác, tiền thuê đất, chưa tính công sức bỏ ra đã hơn ba triệu đồng/công. Giá lúa hiện tại rớt thê thảm, thương lái chỉ trả 3.000 đồng/kg, bán thì lỗ nặng, còn không bán thì không kiếm ra lò sấy, trữ lại mà thời tiết thế này thì cũng lên mộng… thật khổ!” – ông Nhượng than thở.

Chủ trương tạm trữ – chưa hiệu quả

Chủ trương mua tạm trữ một triệu tấn quy gạo đã được Hiệp hội Lương thực Việt Nam phân bổ chỉ tiêu cho các thành viên và đang tiến hành thu mua. Tuy nhiên, với những khó khăn về thời tiết, thị trường, giá cả thì mục tiêu giải phóng lượng lúa tồn đọng trong dân, bảo đảm người nông dân có lãi 30% là khó thực hiện. Tại Bạc Liêu, Công ty Lương thực tỉnh được giao chỉ tiêu thu mua lúa tạm trữ chỉ 15 nghìn tấn gạo, tương đương 30 nghìn tấn lúa, cho nên số lúa còn lại lệ thuộc hoàn toàn vào thương lái ngoài tỉnh và hàng xáo bán lẻ tại địa phương, việc tiêu thụ lúa của nông dân đang ách tắc. Theo nhiều hộ nông dân ở Bạc Liêu, tình hình sản xuất nông nghiệp thời gian qua gặp nhiều khó khăn, do diễn biến thời tiết không thuận lợi, đầu vụ nắng hạn kéo dài, cuối vụ mưa lớn, làm nhiều diện tích lúa sắp cho thu hoạch bị sập đổ; mặt khác, sâu bệnh phát sinh khiến chi phí sản xuất tăng cao. Vì vậy, giá lúa hàng hóa nông dân bán ra thị trường phải đạt bình quân từ 5.500 đồng/kg trở lên mới có thể thu lãi 30%… Phó Giám đốc Công ty Lương thực Bạc Liêu, Nguyễn Văn Long cho rằng, việc thu mua tạm trữ lúa gạo thời gian qua không làm cho giá lúa gạo tăng lên, thậm chí còn giảm không ít so với vụ đông xuân năm trước. Một trong những nguyên nhân chính vì giá gạo xuất khẩu năm nay thấp hơn, thị trường xuất khẩu không được mở rộng, cụ thể như sản lượng gạo xuất khẩu của Công ty Lương thực Bạc Liêu từ đầu năm 2013 đến nay giảm đáng kể so cùng kỳ năm ngoái.

Cần Thơ là thành phố trung tâm vùng đồng bằng sông Cửu Long, với diện tích canh tác không nhiều so với nhiều tỉnh trong khu vực, nhưng lại được ưu ái giao chỉ tiêu mua tạm trữ hơn 131 nghìn tấn gạo. Tuy nhiên những ngày qua các doanh nghiệp trên địa bàn chỉ mua được hơn 20 nghìn tấn, do chất lượng lúa không đáp ứng yêu cầu. Nhiều doanh nghiệp ở Cần Thơ đề xuất, các địa phương nên thu hẹp diện tích lúa hè thu, chỉ nên sản xuất các giống lúa chất lượng cao, có hợp đồng bao tiêu của doanh nghiệp, còn lại nên chuyển sang trồng các loại cây trồng khác. Còn theo Giám đốc Sở NN và PTNT Cần Thơ Phạm Văn Quỳnh, mua tạm trữ lúa gạo chỉ là giải pháp tình thế. Ðể việc mua tạm trữ hiệu quả hơn cần xem xét việc phân bổ chỉ tiêu phù hợp với địa phương và năng lực của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần tách bạch việc thu mua tạm trữ có hỗ trợ của chính phủ với kế hoạch sản xuất, kinh doanh hằng năm, từ đó có kế hoạch mua lúa gạo theo hướng có lợi cho nông dân để nông dân thật sự hưởng lợi từ chủ trương này.

Trong khi đó, là tỉnh đứng đầu về diện tích và sản lượng của vùng nhưng bảy doanh nghiệp đóng trên địa bàn tỉnh Kiên Giang chỉ được phân bổ chỉ tiêu mua tạm trữ 85 nghìn tấn quy gạo, nhiều hơn 1.000 tấn so với chỉ tiêu mua tạm trữ đợt trước. Hiện tại, các doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai thu mua tạm trữ, nhưng chỉ thu mua cầm chừng, vì các kho chứa của doanh nghiệp vẫn còn đầy ắp. Thông tin từ Công ty TNHH xuất nhập khẩu Kiên Giang, hiện doanh nghiệp vẫn còn tồn kho hơn 80 nghìn tấn gạo, trong đó số gạo có hợp đồng xuất khoảng 27 nghìn tấn. Và theo kế hoạch, trong tháng sáu này, công ty chỉ thu mua 15 nghìn tấn quy gạo, đúng với chỉ tiêu mua tạm trữ mà doanh nghiệp này được phân bổ. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang Lâm Hoàng Sa chỉ đạo, mua lúa gạo tạm trữ đợt này theo cơ chế thị trường nhưng phải tính toán để bảo đảm cho nông dân có lãi khoảng 30%. Các doanh nghiệp đóng trên địa bàn cần ưu tiên mua lúa gạo tại địa phương, góp phần giải quyết tình trạng lúa ứ đọng trong dân. Tuy nhiên, với chỉ tiêu mua tạm trữ chỉ 85 nghìn tấn gạo, tương đương 170 nghìn tấn lúa, so với sản lượng lúa hàng hóa ở Kiên Giang vụ hè thu này khoảng một triệu tấn, cộng với lượng lúa đông xuân vẫn còn thì mục tiêu giải quyết lượng lúa tồn đọng trong dân là không thể. Mặt khác, với những khó khăn về thời tiết, thu hoạch, bảo quản mà nông dân đang hứng chịu, cộng với những khó khăn về thị trường, giá cả mà các doanh nghiệp xuất khẩu đang gặp phải thì việc bảo đảm cho người nông dân có lãi 30% là không khả thi.

Theo Nhandan