Chủ nhật,  03/07/2022

Bảo hiểm thất nghiệp -Thực trạng và giải pháp

LSO-Chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) ra đời và có hiệu lực từ ngày 1/1/2009. Sau một thời gian thực hiện, chính sách BHTN sớm đi vào cuộc sống, góp phần giải quyết an sinh xã hội trong bối cảnh nền kinh tế gặp nhiều khó khăn, được người lao động (NLĐ), người sử dụng lao động, các cấp, các ngành, xã hội đánh giá cao. BHTN được coi là “phao cứu sinh” cho NLĐ khi đang tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) không may bị mất việc làm hoặc cắt hợp đồng lao động mà chưa tìm được việc làm mới.

LSO-Chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) ra đời và có hiệu lực từ ngày 1/1/2009. Sau một thời gian thực hiện, chính sách BHTN sớm đi vào cuộc sống, góp phần giải quyết an sinh xã hội trong bối cảnh nền kinh tế gặp nhiều khó khăn, được người lao động (NLĐ), người sử dụng lao động, các cấp, các ngành, xã hội đánh giá cao. BHTN được coi là “phao cứu sinh” cho NLĐ khi đang tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) không may bị mất việc làm hoặc cắt hợp đồng lao động mà chưa tìm được việc làm mới.

Công nhân tổ sắt, Công ty TNHH Bảo Long thao tác cuốn dây đồng 

Chính sách BHTN triển khai nhằm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập NLĐ bị mất do thất nghiệp; hỗ trợ NLĐ về bảo hiểm y tế, học nghề, tìm việc làm, giúp họ nhanh chóng trở lại thị trường lao động. Thực tế ở thời điểm chính sách BHTN mới được ban hành, nhiều doanh nghiệp và người lao động tỏ ra không mấy mặn mà thì giữa lúc khó khăn như hiện nay, doanh nghiệp đã thấy được lợi ích và người lao động cũng xem đây là phao cứu sinh giúp họ vượt qua khó khăn. Rõ nhất là số lượng người tham gia BHTN ngày ngày càng tăng. Chỉ tính riêng năm 2013, tổng số lao động tham gia BHXH, BHYT, BHTN tính đến hết tháng 10/2013 là gần 47.000 lao động; tăng trên 1.000 lao động trong tháng 10, tăng mới 497 lao động. Riêng BHTN là trên 34.200 lao động, tăng 628 lao động trong tháng 10, trong đó tăng mới 264 lao động. Tổng thu BHXH, BHYT, BHTN trong tháng 10/2013 là gần 65 tỷ đồng, lũy kế là trên 743 tỷ đồng, trong đó riêng BHTN là 33,1 tỷ đồng, đạt 89,4% kế hoạch. Theo đó, số tiền chi trả cho người hưởng trợ cấp thất nghiệp ngày càng tăng. Chỉ tính năm 2012 số tiền chi trả là trên 5,8 tỷ, thì 10 tháng đầu năm 2013 số tiền chi trả đã gần 9, 4 tỷ đồng.

Tuy được coi là biện pháp hỗ trợ tích cực cho NLĐ thất nghiệp, nhưng sau một thời gian thực hiện chính sách BHTN vẫn còn nhiều khó khăn. Bà Vũ Thanh Phương, Phó phòng Thu, BHXH tỉnh cho biết, hiện nay tình trạng nợ BHXH nói chung, BHTN nói riêng đang diễn ra khá phổ biến. Lũy kế từ đầu năm đến hết tháng 10/2013, số nợ BHTN trên 1,7 tỷ đồng, trong đó các đơn vị sử dụng lao động nợ trên 1,1 tỷ đồng. Nguyên nhân của tình trạng này là do đặc thù của Lạng Sơn có các doanh nghiệp nhỏ và vừa khó khăn trong sản xuất, kinh doanh nên chậm đóng hoặc trốn đóng bảo hiểm cho người lao động, một số đơn vị sử dụng lao động cố tình không đóng bảo hiểm cho NLĐ; trong các đơn vị hành chính sự nghiệp, ví dụ như những giáo viên chỉ ký hợp đồng dưới 12 tháng thì không đủ điều kiện để đóng bảo hiểm. Bên cạnh đó, NLĐ cũng chưa hiểu rõ quyền, trách nhiệm tham gia BHTN nên không yêu cầu đơn vị sử dụng lao động đóng bảo hiểm cho mình…Ông Nông Tuấn Hiệp, chuyên viên phòng chế độ BHXH cho biết thêm, quá trình thực hiện chi trả BHTN gặp một số vướng mắc nhất định. Do BHXH tỉnh thực hiện chi trả vào đầu tháng nên có khi NLĐ đã lĩnh được tiền trợ cấp nên không đến thông báo tìm việc làm với Trung tâm Giới thiệu việc làm dẫn đến tình trạng “Quyết định dừng hưởng” ban hành chậm nên cơ quan BHXH lại phải ra Quyết định thu hồi số tiền trợ cấp đó. Những trường hợp chuyển hưởng trợ cấp thất nghiệp trong trường hợp đã hưởng 1 phần trợ cấp ở tỉnh khác, khi đến Lạng Sơn làm thủ tục nhận nốt số tiền còn lại, nhưng lại phải đợi hồ sơ từ tỉnh khác chuyển về (thời gian này thường rất lâu) nên chưa được chi trả kịp thời…

Để thực hiện tốt hơn nữa chính sách BHTN, thời gian tới, nên triển khai đồng bộ các giải pháp để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách BHTN như: tăng thời gian đăng ký thất nghiệp và nộp hồ sơ, tạo điều kiện cho NLĐ tìm kiếm việc làm trước khi làm thủ tục đăng ký thất nghiệp; tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về BHTN; tăng cường thông tin, tuyên truyền các chế độ, chính sách về BHTN với nhiều hình thức phù hợp với từng nhóm đối tượng, nhất là NLĐ ở vùng sâu, vùng xa, ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ, viên chức tại các đơn vị sự nghiệp công lập. Đồng thời phát hiện, ngăn chặn kịp thời và có biện pháp xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, lạm dụng chính sách BHTN để trục lợi. Tăng cường kiểm tra, thanh tra việc thực hiện chính sách BHTN…

THANH HÒA