Thứ bảy,  25/09/2021
An toàn VSTP trong dịp tết Nguyên đán

Nguy cơ từ những thói quen

LSO-Là một tỉnh biên giới, Lạng Sơn tập trung nhiều loại thực phẩm từ Bắc Giang, Bắc Ninh và một số tỉnh đồng bằng Bắc bộ chủ yếu là gia súc, gia cầm và rau xanh. Với lượng thực phẩm đa dạng, được lấy từ nhiều nguồn và có một mạng lưới từ chợ trung tâm đến chợ nông thôn dày đặc và phân bố không đều, đa ảnh hưởng nhiều đến việc quản lý, kiểm tra, kiểm soát.

Trong những năm qua, nỗ lực của ngành y tế với vai trò là cơ quan kiểm tra, kiểm soát sự an toàn của thực phẩm đã tích cực thực hiện nhiệm vụ của mình và từng bước tạo niềm tin cho người dân. Trong năm 2013, với sự chủ động tích cực của mình, ngành đã là nòng cốt trong lực lượng liên ngành vừa thực hiện kiểm tra thường xuyên, vừa tập trung vào các tháng cao điểm như tháng tết và lễ hội xuân, tháng hành động quốc gia về vệ sinh ATTP…

Quầy bán thịt tại chợ Chi Lăng, phường Chi Lăng – thành phố Lạng Sơn

Kết quả đã tổ chức được 517 đoàn, trong đó có 3 đoàn tuyến tỉnh, 34 đoàn tuyến huyện, thành phố và 480 đoàn tuyến xã, phường, thị trấn. Đã có 5.428/7432 cơ sở được thanh, kiểm tra, phát hiện 577 cơ sở vi phạm, trong đó xử phạt 221 cơ sở với tổng số tiền trên 227 triệu đồng. Tuy vậy, mức độ thanh, kiểm tra cũng chỉ dừng lại ở một số cơ sở sản xuất, chế biến, những nhà hàng, quầy buôn bán dịch vụ để phát hiện xuất xứ, nhãn mác hàng hóa, nhắc nhở họ thực hiện các điều kiện đảm bảo vệ sinh ATTP.

Với đà kinh tế phát triển, người tiêu dùng Lạng Sơn cũng thông minh và văn minh hơn trong lựa chọn các loại hàng hóa tết; các siêu thị với các nhãn hàng nổi tiếng thường được họ lựa chọn để mua sắm. Đối với người nông dân, khi rau trong vườn, gà trong chuồng, thịt lợn “ăn đụng” hàng xóm, rượu nhà, bánh khảo, khẩu sli tự làm… và hàng Việt đã về đến các chợ xã thì ngộ độc thực phẩm cũng chẳng phải là mối lo thường trực trong dịp tết. Vấn đề còn lại là việc tiêu dùng thực phẩm của người dân thành phố, nhất là sự ô nhiễm các loại thịt, rau ở khâu giết mổ, vận chuyển và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Với đặc điểm ở khu vực thành phố, người dân thường mang gà, vịt ra các điểm giết mổ tại các chợ, mỗi con gà, chỉ cần bỏ ra 10-15 ngàn đồng đã “sạch sẽ”, chỉ cần mang về chặt và chế biến. Do sự tiện lợi, nên dịch vụ này nổi lên như “hoa mùa xuân” ở tất cả các chợ lớn, nhỏ. Quan sát một gia đình chuyên thịt gà vịt ở góc chợ Chi Lăng (phường Chi Lăng) chúng tôi thấy trong diện tích chỉ có vài m2 mà xếp lồng to, lồng nhỏ các loại gà, vịt, nồi nước sôi trên bếp, vài chậu nước nhỏ, khách hàng thì đông, người làm và dụng cụ ít nên rất bẩn thỉu. Được hỏi, anh chủ hàng sởi lởi: “Gà vịt trong lồng ai thích cứ chọn và thịt ngay, trong 7 phút là xong, giá 10 ngàn ngày thường. Vào phiên, 2 vợ chồng cũng thịt được từ 20-25 con, thu nhập trên 250 ngàn đồng, chưa tính được lãi lông gà lông vịt”. Anh khoe là “gà làng, vịt quê”, song những người không tinh chắc chắn không thể phân biệt được gà nào là gà làng, gà nào từ Hữu Lũng, Yên Thế hay gà “nhập”. Khi mua thịt lợn hay thịt trâu, bò, nhiều người cứ “tiện thể” nhờ chị bán hàng thái sẵn, hoặc xay sẵn, về chỉ việc cho vào… nồi mà không qua bất cứ khâu xử lý nào, ngay việc rửa qua cũng không. Hầu như điều kiện vệ sinh trong giết mổ không được người dân quan tâm lắm. Đây là một thói quen nguy hại của người dân thành phố.

Theo nhận định của Chi cục vệ sinh ATTP Lạng Sơn, từ năm 1998 đến nay, trên địa bàn tỉnh có 531 điểm giết mổ đều do tư nhân thực hiện với công suất khác nhau, trong đó có những điểm như ở thành phố có công suất khoản 10 con lợn 5 con trâu bò; điều kiện vệ sinh thú y rất đáng báo động. Kết quả thanh tra cho thấy 100% điểm giết mổ không có quy hoạch, không đạt tiêu chuẩn vệ sinh thú y và môi trường, không có nơi riêng dành cho giết mổ; nước cho giết mổ gồm đủ loại từ nước máy, nước giếng đến cả nước sông. Điều đáng nói là tỷ lệ các điểm giết mổ có cán bộ thú y kiểm soát rất thấp. Việc triển khai công tác kiểm soát sản phẩm thịt gia súc gia cầm ngay tại chợ chỉ là giải pháp mang tính tình thế, vì những kiểm soát viên thường chỉ căn cứ vào quan sát bằng mắt thường để cho phép bán sản phẩm mà không thể biết được sản phẩm động vật từ nơi giết mổ đến nơi tiêu thụ mầm bệnh đã có điều kiện để phát tán trên diện rộng, nhất là trong điều kiện nhiều loại vi rút cúm gia cầm, vi rút gây bệnh ở gia súc đang tồn tại và có nguy lây truyền sang người cao như hiện nay. Không kiểm soát được tình trạng giết mổ, việc kiểm tra nguồn gốc xuất xứ của gia xúc gia cầm cũng còn nhiều hạn chế, vừa thiếu thường xuyên liên tục, thiếu toàn diện, không kịp thời, nhiều khi còn nể nang nên các mức xử lý chưa đủ tính răn đe.

Hiện nay, đoàn kiểm tra liên ngành về vệ sinh ATTP đang tiến hành thanh kiểm tra, thiết nghĩ, những điểm giết mổ, xuất xứ của sản phẩm thịt gia súc gia cầm và rau xanh cần được quan tâm để người dân có thể yên tâm trong bữa ăn gia đình.

MINH HỒNG