Thứ sáu,  16/04/2021

Việt Nam cam kết mạnh mẽ ứng phó với biến đổi khí hậu

Ngày 12-12, tại Pa-ri (Pháp), 195 nước tham gia Hội nghị lần thứ 21 các bên tham gia Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (COP-21) thông qua Thỏa thuận Pa-ri. Phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi ý kiến với đồng chí Trần Hồng Hà (trong ảnh), Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN và MT), Trưởng đoàn đàm phán của Việt Nam về biến đổi khí hậu (BĐKH) chung quanh vấn đề nêu trên.

Phóng viên (PV): Ngày 12-12-2015, tại Pa-ri (Pháp), đại diện 195 nước tham dự Hội nghị COP-21 đã chính thức thông qua Thỏa thuận Pa-ri. Xin Thứ trưởng giới thiệu những nội dung quan trọng của bản Thỏa thuận lịch sử này?

Thứ trưởng Trần Hồng Hà: Như chúng ta đã biết, sau hai tuần đàm phán căng thẳng, với các phiên họp kéo dài suốt đêm trong giai đoạn nước rút, vào lúc 19 giờ 28 phút (giờ Pa-ri), ngày 12-12, đại diện của 195 nước tham dự Hội nghị COP-21 đã chính thức thông qua Thỏa thuận Pa-ri. Thỏa thuận đạt được tại Hội nghị COP-21, là một bước đột phá quan trọng trong nỗ lực của LHQ suốt hai thập kỷ qua, nhằm thuyết phục chính phủ các nước hợp tác để giảm lượng khí thải gây ô nhiễm, hạn chế việc gia tăng nhiệt độ của trái đất. Cụ thể, Thỏa thuận Pa-ri có 31 trang, 29 điều khoản. Theo đó, các điểm chính được nêu trong Thỏa thuận Pa-ri, bao gồm:

Một là, tất cả các bên đều phải đóng góp vào mục tiêu giữ cho mức tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu vào cuối thế kỷ này dưới mức 2oC và tiếp tục nỗ lực để giới hạn mức tăng nhiệt độ ở mức 1,5oC so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Hai là, quy định các cam kết ràng buộc đối với tất cả các bên thông qua “Đóng góp do quốc gia tự quyết định” (NDC) thay thế cho “Dự kiến Đóng góp do quốc gia tự quyết định” (INDC) và xây dựng các biện pháp thực hiện NDC; cam kết của tất cả các bên về báo cáo định kỳ mức phát thải và tiến bộ đạt được trong việc thực hiện NDC; cam kết đệ trình NDC 5 năm một lần, trong đó các NDC tiếp theo cần có kỳ vọng cao hơn…

Ba là, tái khẳng định nghĩa vụ của các nước phát triển trong khuôn khổ các bên tham gia Công ước khung của LHQ về BĐKH (UNFCCC) hỗ trợ nỗ lực của các nước đang phát triển và lần đầu khuyến khích các đóng góp tự nguyện của các nước đang phát triển.

Bốn là, mở rộng các mục tiêu hiện tại của việc huy động 100 tỷ USD hằng năm cho tới năm 2025 thay vì năm 2020 và đặt một mục tiêu cao hơn cho giai đoạn sau năm 2025.

Năm là, mở rộng cơ chế để giải quyết “tổn thất và thiệt hại” do các tác động tiêu cực của BĐKH.

Sáu là, đề nghị các bên tham gia kinh doanh tín chỉ phát thải quốc tế nhằm tránh tính toán kép các tín chỉ phát thải được tạo ra; kêu gọi hình thành một cơ chế mới, tương tự Cơ chế phát triển sạch (CDM) theo Nghị định thư Kyoto, cho phép mức giảm phát thải của một quốc gia có thể được tính vào NDC của quốc gia khác…

Có thể nói, Thỏa thuận Pa-ri mặc dù chưa phải là “hoàn hảo” cho tất cả các bên, nhưng đã giải quyết một cách cơ bản những khác biệt trong quan điểm giữa các nhóm nước. Thỏa thuận được đánh giá là công bằng, cân bằng và năng động với tầm nhìn cho tương lai, nhằm giải quyết thách thức do BĐKH và các hệ lụy gây ra. Đồng thời, Thỏa thuận Pa-ri cũng mở ra các cơ hội tăng cường hợp tác quốc tế, khu vực, hợp tác công – tư trong lĩnh vực ứng phó BĐKH với sự tham gia của tất cả các bên liên quan. Qua đó, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững, bảo đảm an ninh toàn cầu, nhất là góp phần bảo vệ trái đất, ngôi nhà chung cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

PV: Xin đồng chí Thứ trưởng cho biết, tại Hội nghị COP-21 ở Pa-ri lần này, những vấn đề nào được các nước quan tâm và gây nhiều “tranh cãi” nhất? Những đóng góp của Việt Nam trong Hội nghị COP-21?

Thứ trưởng Trần Hồng Hà: Những vấn đề có nhiều khác biệt về quan điểm nhất giữa các nhóm nước đang phát triển và phát triển trong quá trình đàm phán trước và trong thời gian diễn ra Hội nghị, chủ yếu là các vấn đề công bằng, phân biệt về trách nhiệm, tài chính cho giai đoạn từ nay đến năm 2020 và kể từ sau năm 2020, những kỳ vọng trong hành động ứng phó BĐKH và hỗ trợ các nước đang phát triển. Đây được coi là những vấn đề nóng nhất trong quá trình đàm phán chính thức, cũng như tại các hội nghị có liên quan. Vì vậy, để các bên tìm được tiếng nói chung về ba vấn đề này, từ tháng 7 đến tháng 11-2015, tức là trước khi diễn ra Hội nghị COP-21, nước chủ nhà Pháp đã tổ chức ít nhất ba hội nghị tham vấn không chính thức cấp bộ trưởng tại Pa-ri. Đáng chú ý, trong thời gian diễn ra Hội nghị COP-21 đã có các cuộc họp do các bộ trưởng của một số nước chủ trì nhằm giúp Chủ tịch COP-21 tham vấn với tất cả các bên, cũng như các cuộc họp này diễn ra suốt đêm từ ngày 9 và ngày 10-12, do chính Chủ tịch COP-20 (Bộ trưởng Môi trường Pê-ru) và Chủ tịch COP-21 (Bộ trưởng Ngoại giao và Phát triển quốc tế Pháp) chủ trì.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trong thời gian qua Bộ TN và MT đã chủ trì, phối hợp các bộ, ngành xây dựng Đề án “Đàm phán quốc tế về BĐKH giai đoạn 2014-2015”, tổ chức các đợt tập trung nghiên cứu, phân tích nội dung của các văn bản nêu trên và xây dựng phương án đàm phán Thỏa thuận Pa-ri trên cơ sở Quyết định của Hội nghị COP-20 “Hiệu triệu Lima cùng hành động vì khí hậu” và văn bản được các bên bổ sung tại phiên đàm phán tại Giơ-ne-vơ (Geneva) tháng 2-2015… Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về các phương án đàm phán kỹ thuật của Việt Nam, các cán bộ đàm phán của Việt Nam đã tích cực, chủ động thảo luận, đóng góp ý kiến nhằm lồng ghép quan điểm của Việt Nam vào các nội dung của dự thảo Thỏa thuận Pa-ri tại các cuộc họp chính thức và các cuộc họp của các nhóm nước mà Việt Nam tham gia như Nhóm G77 và Trung Quốc.

Bên cạnh đó, tại hội nghị tham vấn không chính thức cấp bộ trưởng chuẩn bị cho Hội nghị COP-21 cũng như tại Hội nghị COP-21, Đoàn Việt Nam đã đóng góp ý kiến trên cơ sở quan điểm và phương án đàm phán của Việt Nam về ba vấn đề đã nêu trên. Ý kiến của Đoàn Việt Nam đã được phản ánh trong các báo cáo của chủ trì các cuộc họp nhóm… Thông qua các hoạt động nêu trên, Việt Nam đã có những đóng góp tích cực và trách nhiệm vào quá trình đàm phán để đạt được thỏa thuận tại hội nghị lần này…

PV: Theo đồng chí, Việt Nam cần thực hiện các trình tự, thủ tục nào trong nước để phê duyệt Thỏa thuận Pa-ri? Chính phủ Việt Nam, Bộ TN và MT thời gian tới sẽ triển khai những giải pháp gì để đạt được các cam kết với cộng đồng quốc tế?

Thứ trưởng Trần Hồng Hà: Như đánh giá ở trên, Thỏa thuận Pa-ri, là thỏa thuận tương đối toàn diện, công bằng và cân bằng đối với tất cả các bên. Đối với Việt Nam, Thỏa thuận Pa-ri đã đề cập những nội dung liên quan Việt Nam như giảm nhẹ phát thải khí nhà kính; những nội dung về thích ứng BĐKH, tổn thất và thiệt hại; vấn đề tài chính, phát triển và chuyển giao công nghệ, tăng cường năng lực và các cơ chế hợp tác… Vì vậy, Thỏa thuận Pa-ri khi đi vào thực hiện sẽ mang lại cho Việt Nam nhiều cơ hội trong mở rộng quan hệ hợp tác đa phương và song phương trong việc thích ứng BĐKH; tăng cường giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, thúc đẩy mô hình sản xuất và tiêu dùng phát thải các-bon thấp theo hướng bền vững… Qua đó, góp phần củng cố vai trò và vị trí của Việt Nam trong các diễn đàn quốc tế về BĐKH.

Tuy nhiên, Việt Nam cũng sẽ gặp phải những thách thức nhất định liên quan đến thực hiện các nghĩa vụ của Việt Nam. Điều đó đòi hỏi có sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị với quyết tâm cao, trong đó Nhà nước đóng vai trò chỉ đạo, điều phối, khối doanh nghiệp và các tổ chức xã hội đóng vai trò hạt nhân trong triển khai thực hiện. Đối với Bộ TN và MT, trong thời gian tới sẽ chủ trì, phối hợp các bộ, ngành liên quan báo cáo Thủ tướng Chính phủ các nhiệm vụ và giải pháp để chuẩn bị triển khai thực hiện Thỏa thuận Pa-ri. Trước mắt, Việt Nam cần cùng các bên phê chuẩn để Thỏa thuận chính thức có hiệu lực kể từ sau năm 2020. Theo đó, cần tích cực triển khai thực hiện các thủ tục trong nước để lãnh đạo Nhà nước, Chính phủ có thể tham gia Hội nghị thượng đỉnh của LHQ vào ngày 22-4-2016 và tham gia ký kết Thỏa thuận.

Xây dựng kế hoạch, phương án đàm phán giai đoạn 2016-2020, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt để tiếp tục tham gia một cách hiệu quả quá trình đàm phán quốc tế về thực hiện Thỏa thuận Pa-ri và các quyết định của Hội nghị COP-21 và các Hội nghị COP từ năm 2016 đến năm 2020. Xây dựng lộ trình, phương án triển khai thực hiện “Dự kiến đóng góp do quốc gia tự quyết định” (INDC) để biến những đóng góp dự kiến thành đóng góp thiết thực, trách nhiệm của Việt Nam, trong đó tập trung thực hiện các hoạt động như giảm nhẹ phát thải khí nhà kính; hướng dẫn xây dựng và triển khai kế hoạch thích ứng ở cấp quốc gia và địa phương.

Chuẩn bị về mặt thể chế, chính sách nhằm từng bước đưa những nội dung của Thỏa thuận Pa-ri vào các chủ trương, chính sách, pháp luật của Việt Nam để đáp ứng được yêu cầu của giai đoạn mới kể từ sau năm 2020 khi thỏa thuận có hiệu lực, cũng như để góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững. Trước mắt, có thể rà soát, đánh giá việc thực hiện Chiến lược quốc gia về BĐKH để có kế hoạch cập nhật, điều chỉnh phù hợp các quy định trong Thỏa thuận Pa-ri…

PV: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí Thứ trưởng!

Theo Nhandan